မီးၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ လႄႈ ၶိူင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၸိုဝ်ႈသဵင် ဢၼ်လီဢၢမ်း ၼႂ်းၵႄႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ တင်းလုမ်ႈၾႃႉ တွၼ်ႈတႃႇ Gaa CAS 64-19-7 Glacial Acetic Acid ၊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈႁဝ်း။
မီးသဵင် ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ၊ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဝၢႆးၶၢႆ ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ လႄႈ ၶိူင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ၊ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈ ၸိုဝ်ႈသဵင် ဢၼ်လီဢၢမ်း ၼႂ်းၵႄႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ တင်းလုမ်ႈၾႃႉ တွၼ်ႈတႃႇ , ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း လွၵ်းလၢႆး လႄႈ လွင်ႈၸတ်းၵၢၼ် လွၵ်းပိူင် ဢၼ်မီး ၼမ်ႉၵတ်ႉ, ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ် “ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်ယိူင်းၸူး၊ ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ၵူႈတီႈၵူႈတၢင်း။














မိူဝ်ႈပီႊ 1847 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈပႆၢးထၢတ်ႈ ၸၢဝ်းၵျႃႇမၢၼ်ႇ Hermann Kolbe ၼႆႉ ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼမ်ႉၶႅင် Gaa ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈၼႆႉ မၼ်းပႃးတင်း လွင်ႈထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ တၢႆႇသႃႇလ်ၾၢႆႉ တႃႇပဵၼ်မႃး ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ တႅတ်ႉထရႃႇၶလိူဝ်ႇရၢႆႉ၊ ၸွမ်းမႃး လူၺ်ႈ လွင်ႈယႃႉပႅတ်ႈ ၼမ်ႉ၊ လွင်ႈယႃႉထၢတ်ႈ လႄႈ လွင်ႈထၢတ်ႈၶရူဝ်ႇရူဝ်ႇၼိတ်ႉ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ထရၢႆႉၶလူဝ်ႇရူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢၼ်ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢဝ်ၾႆးၾႃႉ ယွမ်းလူင်းပဵၼ် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး ပီႊ 1910 ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၶႅင် Acetic Acid Gaa ၵမ်ႈၼမ် လႆႈမႃးတီႈ လွင်ႈၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉယၢင်မႆႉ ဢၼ်ႁႅင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈၼႆႉ မၼ်းဢဝ် ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇဢွၵ်ႉသၢႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢၼ်ဢဝ် သႃႇလ်ၾူႇရိၵ်ႉဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး ဢႅတ်ႉသိတ်ႉဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မိူင်းၵျႃႇမၼီႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼမ်ႉၶႅင် ၼိုင်ႈပီႊလႂ် မွၵ်ႈ 10,000 တၢၼ်ႇသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ သီ ဢိၼ်ႇတီႇၵူဝ်ႇ မွၵ်ႈ 30% ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။