လၢႆးႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင်သီၶဵဝ် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း CO လႄႈ Ca(OH)2 ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၾူတ်ႉ
လၢႆးႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇမွၼ်းဢွၵ်ႇသၢႆႉ (CO) လႄႈ ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇဢွၵ်ႉသၢႆႉ (Ca(OH)2) ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ပၼ်ၽွၼ်းလီ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢႆႈငၢႆႈ၊ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးမၼ်းတႄႉ မၼ်းႁဵတ်းၸွမ်း ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉပႆၢးမၢၵ်ႇမီးဢႅတ်ႇတမ်ႇ ၼႂ်းပႆၢးထၢတ်ႈသီၶဵဝ်သေ ယွၼ်ႉၼၼ် မၼ်းလႆႈဝႃႈပဵၼ် လႆၢးႁဵတ်းလႆၢးသၢင်ႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇသီၶဵဝ် ဢၼ်ၵႃႈၶၼ်ဢေႇ တႃႇထၢတ်ႈ calcium formate ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇမၼ်း မီးၼင်ႇၼႆ။
လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇၼႆႉ မီးသွင်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ 1) CO ၼႆႉ မၼ်းတုမ်ႉတွပ်ႇၵၼ်တင်းၼမ်ႉသေ ပဵၼ်မႃး ဢႅတ်ႉသိတ်ႉၾူမ်း၊ 2) ၾူမ်းဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ မၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပဵၼ်ၼိဝ်ႇထရႄႇ ၵမ်းသိုဝ်ႈ တင်း Ca(OH)2 သေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၾူမ်း။ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ၶဝ်ႈပႃး လွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၵႅတ်ႉသ်ၵျၢမ်း၊ လွင်ႈဢဝ် ပုၼ် ဢၼ်ႁႅင်ႈဝႆႉ၊ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ၶူဝ်းၶွင်ၵျၢမ်း၊ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶူဝ်းၶွင်ၵျၢမ်းၼႆႉ မၼ်းထိုင်လႆႈ 100% ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းတင်းမူတ်းသေ မၼ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း လွၵ်းပိူင်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢႅတ်ႇတမ်ႇ ၶွင်ပၢႆးထၢတ်ႈသီၶဵဝ်ၼၼ်ႉ တဵမ်ထူၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉပိုၼ်ႉထၢၼ် ၼိူဝ်လႆၢးႁဵတ်းလႆၢးသၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉမီးလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်တင်းၼမ်ယူႇ။ တူဝ်ယင်ႇ - လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇၶွင် လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇႁူမ်ႈပွင်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်လူင် တႃႇလိူၵ်ႈၶိူင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇလႄႈ လွင်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇပိူင်ႁၢင်ႊၼႆယဝ်ႉ။

လူဝ်ႇလၢဝ်ၶေးမီး ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလၢႆလွင်ႈ? ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၾူမ်းၼႆႉ ပၼ်လႆႈ - ၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈမိုၵ်းမၢၵ်ႇ တႃႇၶူဝ်းၶွင်ၵေႃႇသၢင်ႈ၊ ႁႄႉၵင်ႈလႆႈ ႁွႆးၸဵပ်း တႃႇလဵင်ႉလူ လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်မိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ် တင်းသိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တင်းသဵင်ႈ။ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇပိုတ်ႇပၼ်ၽွၼ်းလီမၼ်း တွၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉႁႃႉ? ၼဵၵ်းတႃႇတႄႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်!