ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ မိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ ၵေႃႉ႞ လႆႈပၼ်တၢင်းႁူႉ လွင်ႈၽေးၶဵၼ် ၶဵမ်ၶႅင် ၼႂ်းႁွင်ႈၽႃႇတတ်း ဝၢႆးသေ ပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ဢၼ်ႁၢႆႉၸႃႉ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်ၸိုမ်းဢွၵ်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇၵူႊပွၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် မၼ်းတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈတႅၼ်းတၢင် ၶဵမ် တႃႇတေ သူင်ႇပၼ် ၶိူင်ႈယွမ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၼႂ်းႁွင်ႈၽႃႇတတ်း လီလိူဝ်မႃး။ 1
မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 2018 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၼိၵူဝ်ႇလႃႇ ဢႃႇယု 22 ပီႊ ႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈႁွင်ႈၽႃႇတတ်း သႅပ်ႉၾိဝ်း ဝီႇတႃႇလ် တီႈၸၼ်ႉၸွမ် လီႊယွၼ်ႇ 1 သေ ဢဝ်သၢႆၼမ်ႉယႃႈယႃ တီႇၶလူဝ်ႇရူဝ်ႇမီႇတဵင်း (DXM) သႂ်ႇၼႂ်းၽွတ်ႉသေ ဢမ်ႇတင်ႈၸႂ်သေ ၶူပ်းၼိဝ်ႉမိုဝ်းမၼ်း။ Vidal ၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႃႈ ယႃႈယႃ DXM မွၵ်ႈသွင်ၵွၵ်း ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇတဵမ် 100 မၢႆႇၶရူဝ်ႇလီႇတႃႇၼၼ်ႉ ၵိုတ်းဝႆႉၼႂ်းၶဵမ်သေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းၼိဝ်ႉမိုဝ်း။
ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဢၼ်ၼႄဝႆႉ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဢၼ်ၼႄဝႆႉ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ပဵၼ်မႃးထႅင်ႈၼၼ်ႉ – ၼႂ်းလိၵ်ႈမႅၵ်ႉၵၸိၼ်းၼၼ်ႉ ပၼ်ၾၢင်ႉဝႃႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈ တေႁၼ်ဝႃႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ (ဢၼ်မီးပႃႈတႂ်ႈ) ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸႂ်တူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၶဵမ်သႂ်ႇယဝ်ႉ မွၵ်ႈ 15 မိၼိတ်ႉၼၼ်ႉ ၼိၵူဝ်ႇလႃႇ ပဵၼ်မႃး ႁွႆးသီၶဵဝ် တီႈၼိဝ်ႉမိုဝ်းမၼ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သွင်ၸူဝ်ႈမူင်း ၸဵင်ႇၽႅၼ်ႇသီၶဵဝ်ၼၼ်ႉ တႄႇလမ်မႃးသေ ၼႄဝႃႈ ပဵၼ်မႃး တၢင်းပဵၼ် ၼႅၵ်ႉရူဝ်ႇသီႇ – သႄးလ်တၢႆယဝ်ႉ။ ထိုင်တီႈ ၼိၵူဝ်ႇလႃႇ ၼႄးဝႃႈ ၼိဝ်ႉမိုဝ်းမၼ်း မႆႈလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶၢႆႉလႆႈၼႆယဝ်ႉ။
ၼိၵူဝ်ႇလႃႇ လႆႈၽႃႇတတ်းၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ တႃႇတေၵႅတ်ႇၶႄၼိဝ်ႉမိုဝ်းမၼ်း။ မေႃယႃၽႃႇတတ်း ဢၼ်ထၢင်ႇဝႃႈ တေလႆႈတတ်းပႅတ်ႈ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢဝ် ၽိဝ်ၼင် ဢၼ်တၢႆဝႆႉ ႁိမ်းႁွမ်း ႁွႆးၸဵပ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇယိုဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈသေ ဢဝ်ၽိဝ်ၼင် ဢၼ်ဢဝ်မိုဝ်း ၼိၵူဝ်ႇလႃႇ မႃးသႂ်ႇၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းႁဵတ်းၶိုၼ်း ၼိဝ်ႉမိုဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မေႃယႃၽႃႇတတ်း ၶိုၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 25 ပီႊ ဢၼ်မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈႁွင်ႈၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇယၢမ်ႈႁၼ် လွင်ႈမၢတ်ႇၸဵပ်းၸိူင်ႉၼႆသေပွၵ်ႈ။
ယၢမ်းလဵဝ် ၼိဝ်ႉမိုဝ်း ၼိၵူဝ်ႇလႃႇ ၸမ်တေၶိုၼ်းမိူၼ်ၵဝ်ႇယဝ်ႉသေတႃႉ လွင်ႈလဵၼ်ႈၵီႇတႃႇမၼ်း လႆႈတိူဝ်ႉဝၢတ်ႇၸဵပ်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢဵၼ်မၼ်း လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁႅင်းတူဝ် လႄႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉမၼ်း ယွမ်းလူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
DCM ၼႆႉ ပဵၼ် ၶိူင်ႈယွမ်ႉသီ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းႁွင်ႈၽႃႇတတ်း ပၢႆးထၢတ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၶေႃႈမုၼ်း လွင်ႈမၢတ်ႇၸဵပ်း DCM လႄႈ ၽိုၼ်လိၵ်ႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၶူဝ်းၶွင် (MSDS) မၼ်းၼၼ်ႉ ပၼ်ဝႆႉ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ တႃ၊ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းၼၼ်ႉ ဝီႇတႃႇလ် လႆႈႁၼ်ဝႃႈ တီႈမိူင်းထႆးၵေႃႈ ယၢမ်ႈပဵၼ်မႃး လွင်ႈမိူၼ်ၵၼ် ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႉၼၼ်ႉ ၸေႇတၼႃႇမၼ်း သမ်းယႃႈယႃ တီႇၶူဝ်ႇရူဝ်ႇမီႇတဵင်း 2 မီႇလီလီႇတႃႇသေ ၽွၼ်းႁၢႆႉမၼ်း လႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈ တီႈႁူင်းယႃ ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ ၼႆယဝ်ႉ။ 2
လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႄဝႃႈ ထုၵ်ႇလီလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၾၢႆႇ MSDS ႁႂ်ႈပႃးၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၼႆ ဝီႇတႃႇလ် လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ တီႈၸၼ်ႉၸွမ် လၢတ်ႈဝႃႈ တႃႇတေမူၼ်ႉမႄး ၾၢႆႇ MSDS ၼၼ်ႉ တေလႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင်လႄႈ တေလႆႈၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်း တင်းၼမ်” ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးလွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူဝ်သတ်း ဢၼ်ႁူဝ်ယွႆႈမၼ်း တႃႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၽိတ်းမေႃးၵၼ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းပဵၼ်မႃး၊ လွင်ႈထတ်းသၢင် လွင်ႈလူႉသုမ်း တိတ်ႉသျူး လႄႈ လွင်ႈထတ်းသၢင် ပၢႆးယႃႈယႃ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၼိဝ်ႉမိုဝ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၼႂ်းလၢႆၸၼ်ႉ ဝၢႆးသေ ဢမ်ႇတင်ႈၸႂ် သမ်းယႃႈယႃ မီႇတီႇလီႇယမ်ႇ ၶလူဝ်ႇရၢႆႉ ဢိတ်းဢွတ်း။ လုၵ်ႉၽၢႆႇသၢႆႉ ၵႂႃႇၽၢႆႇၶႂႃ ဝၢႆးသေ လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်းယဝ်ႉ 10-15 မိၼိတ်ႉ ယဝ်ႉၵေႃႈ 2 ၸူဝ်ႈမူင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း (ဝၢႆးၽႃႇတတ်းယဝ်ႉ) 2 ဝၼ်း 5 ဝၼ်း လႄႈ 1 ပီႊ (ၶႅပ်းႁၢင်ႈတႂ်ႈတင်းသွင်ဢၼ်)။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇမီးၶေႃႈမုၼ်း ၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ DCM လႄႈ ဝီႇတႃႇလ် မုင်ႈမွင်းဝႃႈ ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းၼႆႉ တေပိုၼ်ၽႄႈၵႂႃႇ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ယူႇ။ ၶေႃႈတွပ်ႇ ပဵၼ်ဢၼ်လီ။ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉ [ပိုၼ်ၽႄႈၵႂႃႇၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်] ၼႆယဝ်ႉ။ “ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၶၼေႇတႃႇ၊
ဝီႇတႄႇလ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ တူင်ႇဝူင်းပၢႆးသၢႆႊ လႄႈ ၽူႈပၼ်ၶေးမီးၶဝ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပိူင်ၵၢၼ် ဢၼ်လွတ်ႈၽေးလိူဝ်လႄႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉ တၢင်ႇဢၼ် တႃႇလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ၵႆႉႁဵတ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်သူင်ႇၶေးမီး ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဵမ် “ဢၼ်မီးၸဵင်ႇၽဵင်ႇ” ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်ႁွႆးၸဵပ်း ဢၼ်ၸဵပ်း။ “မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶဝ်မီးဝႆႉယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၵႆႉၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶဵမ်ၸိၵ်း ၼႂ်းပၢႆးထၢတ်ႈ ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ လူဝ်ႇဢဝ် ၶိူင်ႈယွမ်ႉ ဢၼ်လတ်းၽၢၼ်ႇ ၶိူင်ႈႁႄႉ ယၢင် တႃႇႁႄႉၵင်ႈ လူမ်း/ ၼမ်ႉယၢင် ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ တေႁဵတ်းၵၢၼ် ၼၼ်ႉ ၶဵမ် “ၽႅပ်ႉ” ၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႊ လတ်းၽၢၼ်ႇ ၶိူင်ႈႁႄႉ ယၢင် လႆႈ။
ဢႄးလႅၼ်း မႃႇတိၼ်ႇ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ တီႈၸၼ်ႉၸွမ် သထရႅတ်ႉၶလၢႆႉ ႁွင်ႈၵၢၼ် ပၢႆးထၢတ်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းၼၢင်း ဢမ်ႇယၢမ်ႈႁၼ် လွင်ႈၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၸိူင်ႉၼႆသေပွၵ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “တီႈႁွင်ႈၽႃႇတတ်းၼၼ်ႉ ၵႆႉၸႂ်ႉတိုဝ်း သွၵ်းတႃ ဢၼ်ပႃးၶဵမ်သေတႃႉ သင်ဝႃႈ လွင်ႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ လမ်ႇလွင်ႈၼႆၸိုင် ၸႂ်ႉတိုဝ်း သွၵ်းတိၼ် ဢၼ်လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႊပဵၼ် လွၵ်းလၢႆးဢၼ်လွတ်ႈၽေးလိူဝ်ယူႇ” ၼႆယဝ်ႉ။ “လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁဝ်းၶႃႈ ၸွင်ႇလႆႈသွၼ်ပၼ် လၢႆးယိပ်းၶဵမ် ႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ လၢႆးသႂ်ႇၶဵမ် လၢႆးထွၼ်ဢွၵ်ႇ” ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းထၢမ်။ “ၽႂ်ဝူၼ်ႉဝႃႈ တေၸႂ်ႉလႆႈသင်ထႅင်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵေႃႈ ၸၢင်ႊပဵၼ်လႆႈ။
2 ၶျေႇသၼ်ႇပရႃႇသျႅတ်ႉ တီႇသၢင်ႇထရွင်ႇၸိတ်ႉ လႄႈ ၼီႇၶရၢႆႇရူဝ်ႇၸႃႇၼၼ်ႇ ဢေးသျႃး။ ႁေႃႇ. ၸေႊမႅတ်ႉ။ ပၢႆးၵွင်ႉၵၢႆႇ ၵွင်ႉၵၢႆႇ 2018 ၊ 7 ၊ 84 ၊
ငိုၼ်းလူႇတၢၼ်း 210 လၢၼ်ႉတေႃႇလႃႇ တီႈၽူႈမၢၵ်ႈမီး လႄႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽၢႆႇလူင်းတိုၼ်း Moderna ဢၼ်ပဵၼ် Tim Springer တႃႇၵမ်ႉၸွႆႈ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ဢၼ်တိုၵ်ႉႁဵတ်းယူႇ
လွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း လွင်ႈထွင်ႇသႆၢထၢတ်ႈ X-ray လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းတူဝ်ယင်ႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ၼႆႉ ၼႄဝႃႈ သၢႆလႅတ်ႇသိူဝ်ႇႁႅင်းၼႆႉ ၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလႆၢႈ polystyrene ၼႆယဝ်ႉ။
© ၸုမ်းပၢႆးထၢတ်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈ.တႅမ်ႈ(ဝၼ်းထိမႂ်ႇ().လႆႈပီႊတဵမ်()); မၢႆၾၢင် ၸုမ်းပရႁိတ 207890