ၽိဝ်ၼင် ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ဢၼ်ၶီႈၶၢၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ႁဵပ်း လႄႈ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ “extracellular matrix” ဢမ်ႇၼၼ် ECM ၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၸေႊလီႇသေ ႁဵတ်းပဵၼ် ၽိဝ်ၼင် ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈ လႄႈ ၵွၼ်ႈမၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ဢၼ်ၸၼ်ႉၸွမ် မႅတ်ႉသႃႇၶျူႇသႅတ်ႉ ဢႅမ်ႇႁႅတ်ႉ ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်း ႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးၸၢင်ႊ ဝူဝ်ႇသျိၼ်ႇတၢၼ်ႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဢမ်ႇႁိုင်ၼႆႉသေ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ECM ၶွင် တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ပေႃးမီး ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢွၵ်ႉသလိၵ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢၼ်ငၢႆႈငၢႆႈ တၢင်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉၵွႆး မၼ်းတေပဵၼ်မႃး ၵႄႇလ် (Gel) ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ECM ၼႆႉ မၼ်းလမ်ႇလွင်ႈ တႃႇၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ တႄႇဢဝ် လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ ယႃႈယႃၶႃႈမႅင်း တေႃႇထိုင် လွတ်ႇၼမ်ႉမၼ်း ဢၼ်ဢိုတ်းဝႆႉ လႄႈ လွင်ႈၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်း ပၢႆးယႃႈယႃ ဢမ်ႇမူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉလႄႈ လွင်ႈပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉၶဝ် ၵုမ်းထိင်းလႆႈ ထၢပ်ႈၵျႄႇလ် ဢၼ်ၶီႈၶၢၼ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းမီးလွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင် တႃႇၸၢတ်ႈပၢၼ်ႁဝ်း ၵူႊဝၼ်းဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပႄႇရီႇၵူဝ်ႇတႄႇလ် ၶူးသွၼ် ပၢႆးသၢႆႊ တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မႅတ်ႉသႃႇၶျူႇသႅတ်ႉ ဢႅမ်ႇႁႅတ်ႉ လႄႈ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸၼ်ႉသုင် လၢတ်ႈဝႃႈ “ၶႃႈႁဝ်း လႆႈသူၼ်ၸႂ် လွင်ႈ ECM ဢၼ်ပဵၼ် တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ မႃးတႃႇသေႇ။ “ၵူၼ်းႁဝ်း ၵႆႉဝူၼ်ႉဝႃႈ ECM ၼႆႉ ပဵၼ်ထၢပ်ႈၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈ တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးႁႅင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၸၢင်ႊႁဵတ်းပဵၼ် လွတ်ႇၼမ်ႉ တႃႇထၢတ်ႈဢႃႇႁႃႇရ လႄႈ ဢႅၼ်ႇၸႆးမ် ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ၼႂ်းသႄးလ် တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ” ၼႆယဝ်ႉ။
ၶိူင်ႈႁူမ်ႇၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလၢႆလွင်ႈ လွင်ႈမၼ်းၶႅင်ၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈၵွၼ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ်မႃး ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ ဢမ်ႇၼၼ် “biofilms” သေ မိူဝ်ႈတူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ ႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆ ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈဢိုတ်းႁပ်း လွတ်ႇၼမ်ႉမၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၢႆးယႃႈယႃ ဢမ်ႇမူတ်းသႂ်။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၵွၼ်ႈမၼ်းၵေႃႈ တေလႆႈပဵၼ် ဢၼ်ၸိုမ်းၶဝ်ႈလႆႈ - တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ တင်းၼမ် တေဢဝ် ဢႅၼ်ႇၸႆး(မ်) လႄႈ ထၢတ်ႈဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႊ တူဝ်ၶိင်း ဢွၵ်ႇမႃး လူၺ်ႈ ECM သေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်း ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၶဝ်ၶႂ်ႈၵိၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၶႂ်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ် (မိူၼ်ၼင်ႇ မႆႉႁႅင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တိတ်ႉသျူး တူဝ်သတ်း ဢၼ်မီးလုပ်ႇသၼ်လင်) သေ ပေႃးဝႃႈ ဢႅၼ်ႇၸႆး(မ်) ၶဝ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉၸိုင် ၼႃႈၵၢၼ် ၵၢၼ်ႁုင်တူမ်ႈ - ဢဝ်ဢႃႇႁႃႇရ ၶိုၼ်းမႃး လူၺ်ႈ ECM ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပွင်ႇဝႃႈ ECM ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ထၢပ်ႈႁႄႉၵင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးႁႅင်း ဢၼ်လဵဝ်ၵွႆး၊ တီႈတႄႉမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ Goodell လႄႈ ၽူႈႁူမ်ႈၼႃႈၵၢၼ်မၼ်း ၼႄဝႆႉၼၼ်ႉ တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉၶဝ်ၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ တႃႇၵုမ်းထိင်း လွင်ႈၶီႈၶၢၼ်ႉ ECM ၶဝ်လႄႈ ယွၼ်ႉၼၼ် လွင်ႈၸိုမ်းၶဝ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊
တီႈၼႂ်းႁဵပ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈထွၼ်ဢွၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် oxalic acid ဢၼ်ပဵၼ် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်မႃးၸွမ်း သၽႃႇဝ တီႈတူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇ လႄႈ မိူၼ်ၼင်ႇ Goodell လႄႈ ၽူႈႁူမ်ႈၼႃႈၵၢၼ်မၼ်း လႆႈသွၵ်ႈႁႃႁၼ်မႃးၼၼ်ႉ တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ oxalic ဢၼ်ၶဝ်ထွၼ်ဢွၵ်ႇ တႃႇတေ ၸပ်းၸူး ထၢပ်ႈတၢင်းၼွၵ်ႈ ၶွင် ထၢတ်ႈၵႃႇပုဝ်ႇႁၢႆႇထရဵၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်မႃး ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၶူမ်။ ၊ ECM ဢၼ်မိူၼ်ၸေႊလီႇ။
ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈၸုမ်းၶဝ် တူၺ်းၸမ်ၸမ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ဢွၵ်ႇသလိၵ်ႉဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼႆႉ ၸွႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ECM ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး မၼ်း “ၵုမ်းထိင်း” မၼ်းပႃး - ယိုင်ႈမႅင်းလဵၵ်ႉၼွႆႉၶဝ် ဢဝ်ဢွၵ်ႇသလိၵ်ႉဢႅတ်ႉသိတ်ႉ သႂ်ႇၼႂ်း ၶႃႇပုဝ်ႇႁၢႆႇထရဵၵ်ႉ-ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢၼ်လေႃးၵၼ်ၼၼ်ႉ ယိုင်ႈ ECM ၼၼ်ႉ တေပဵၼ် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢၼ်ၶူၼ်းၶဝ်းလေႃးၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယိုင်ႈ ECM ၼႆႉ မၼ်းၶူၼ်းၶဝ်းလေႃးၵၼ် ယိုင်ႈမၼ်းႁႄႉႁၢမ်ႈ မေႃႇလီႇၸူးယႂ်ႇ ဢမ်ႇႁႂ်ႈၶဝ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ဢွၵ်ႇ မေႃႇလီႇၸူး ဢၼ်လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉသေ ၶဝ်ႈမႃးလႆႈ လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း လႄႈ ပိၼ်ႈၾူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈသွၵ်ႈႁႃႁၼ်ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းၶဵင်ႇတႃႉ လွင်ႈပွင်ႇၸႂ်ၽိင်ႈထုင်းပႆၢးသႆၢႈ ဢၼ်ဝႃႈ ထၢတ်ႈလေႃးလႆၢလႆၢမဵဝ်း ဢၼ်ႁဵပ်းလႄႈ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃးၶဝ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ Goodell လႄႈ ၽူႈႁူမ်ႈၼႃႈၵၢၼ်မၼ်း ပၼ်တၢင်းၶႆႈၸ်ႂဝႃႈ ၼ်ႂးလွင်ႈတၢင်းမၢင်ႊၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တူဝ်မီးၸ်ႂလဵၵ်ႉၼွႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈပိုင်ႈဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈထွၼ်ဢွၵ်ႇ မေႃႇလီႇၵျူးဢၼ်လဵၵ်ႉၼွႆႉႁႅင်းတွၼ်ႈတႃႇတေ တိုၵ်းတေႃး matrix ဢမ်ႇၼၼ် တိတ်ႉသူး ဢၼ်တူဝ်မီးၸ်ႂလဵၵ်ႉၼွႆႉၶဝ် ပိုင်ႈဢိင်ၼိူဝ်တွၼ်ႈတႃႇတေသိုပ်ႇသၢႆၸ်ႂ ဢမ်ႇၼၼ် ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ လွင်ႈထွၼ်ဢွၵ်ႇ မေႃႇလီႇၸူးဢွၼ်ႇၼႆႉ မၼ်းတေလဵၼ်ႈပဵၼ် တွၼ်ႊယႂ်ႇ တီႈၼႂ်း လွင်ႈပဵၼ်မႃး တၢင်းပဵၼ် သင်ဝႃႈ ဢႅၼ်ႇၸႆး(မ်) ဢၼ်ယႂ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႊလတ်းၽၢၼ်ႇ တွမ်ႇတွမ်ႊ ဢၼ်မီးၼွၵ်ႈသႄး တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
Goodell လၢတ်ႈဝႃႈ “မၼ်းလႅပ်ႈတေမီး တီႈၵၢင်မၼ်းယူႇ။ တီႈဢၼ် တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉၶဝ် ၸၢင်ႊၵုမ်းထိင်းလႆႈ ထၢတ်ႈဢႅတ်ႉသိတ်ႉ တႃႇတေ မူၼ်ႉမႄးလႆႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ထိင်းသိမ်းလႆႈ မေႃႇလီႇၸူး ဢၼ်ယႂ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢႅၼ်ႇၸႆး(m) ၽွင်းမိူဝ်ႈ မေႃႇလီႇၸူး ဢၼ်လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉၶဝ် လတ်းၽၢၼ်ႇ ECM လႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယႃႈယႃၶႃႈမႅင်း ယွၼ်ႉဝႃႈ ယႃႈယႃၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် မီးမေႃႇလီႇၵျူး ဢၼ်ယႂ်ႇၼႃႇ။ မၼ်းပဵၼ်ၼမ်ႉၵတ်ႉလွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ်ၵၢၵ်ႇသေႃးတႃႇတေၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလႆႈ လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈဢၼ်ၼိူင်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ယူတ်းယႃ ဢၼ်ၶႃႈမူင်ႈမႅင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ လွင်ႈၵုမ်းထိင်း ECM ႁႂ်ႈမၼ်းၸိုမ်းၶဝ်ႈလႆႈလီလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈတိူဝ်ႉယမ်ၶွင် ယႃႈယႃၶႃႈမူင်ႈမႅင်းလႄႈ ယႃႈၶႃႈမူင်ႈမႅင်းၼၼ်ႉ တိူဝ်းတွၼ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။

ၵူဝ်းတႄႇလ် လၢတ်ႈဝႃႈ “သင်ဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၵုမ်းထိင်းလႆႈ လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉဢွၼ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢွၵ်ႉသလႅတ်ႉ ဢၼ်မီးၼႂ်း မႅင်းလဵၵ်ႉၼွႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆၸိုင် ႁဝ်းၶႃႈ ၸၢင်ႊၵုမ်းထိင်းလႆႈ လွင်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်း မႅင်းလဵၵ်ႉၼွႆႉၼၼ်ႉ ဢၼ်တေၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၸၢင်ႊယူတ်းယႃလႆႈ တၢင်းပဵၼ် မႅင်းလဵၵ်ႉၼွႆႉ တင်းၼမ်ၼၼ်ႉ လီလိူဝ်မႃးယူႇ” ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈလိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ ပီႊ 2022 ၼၼ်ႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပၢႆးသၢႆႊ တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ Yasu Morita လႆႈႁပ်ႉငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈ တီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တႃႇၵမ်ႉၸွႆႈ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ဢၼ်ယိူင်းဢၢၼ်း တီႈသုတ်းမၼ်း တႃႇတေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ လၢႆးယူတ်းယႃ တၢင်းပဵၼ် တီႇပီႇ ဢၼ်မႂ်ႇ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ လိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

သင်ဝႃႈ ၶႂ်ႈႁူႉလွင်ႈတၢင်းထႅင်ႈၼႆ သူင်ႇလိၵ်ႈမႃးလႆႈယူႇၶႃႈ။
ဢီးမေးလ်:
info@pulisichem.cn
ၾူၼ်း:
+86-533-3149598