ယၢမ်းလဵဝ်†တီႈယူႇယၢမ်းလဵဝ် OX11 0DE မိူင်းယူႊၶေႊ ႁူင်းႁေႃ ႁိၼ်ၶမ်း ႁႃးဝႄႇလ် ပၢႆးသၢႆႊ လႄႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇ ဝဵင်းတီႇတႅတ်ႉၶူတ်ႉ ဢွၵ်ႉသၾူတ်ႉသျႃး မိူင်းယူႊၶေႊ ၶွမ်ႇပၼီႇ ႁိၼ်ၶမ်း သၢႆလႅင်း သုၼ်ၵၢင် ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ပၢႆးၸႂ် ဢီႇလႅတ်ႇထရွၵ်ႉ။
သုၼ်ၵၢင်လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ဢၼ်ႁွမ်ဢဝ်သၢႆလႅင်း ဢၼ်သုၵ်ႉသၢၵ်ႉ 1 (RC-LH1) ၼႆႉပဵၼ် တွၼ်ႈၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇတၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်သၢႆလႅင်းၶွင် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃးဢၼ်ၵိၼ်သၢႆလႅင်းသီၶဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈၵပ်းသိုပ်ႇပၼ် လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ မၢၼ်ႇတူၺ်းဢၼ်လဵၵ်ႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢီႇလႅတ်ႇထရုၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ RC-LH1 ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တူၼ်ႈမႆႉ Rhodopseudomonas palustris မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ 2.65-Å ၶွင် RC-LH114-W ၼႆႉ မၼ်းပႃးဝႆႉ 14 subunit LH1 loops ဢၼ်လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ RC သေ ဢၼ်ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း W ၶၢတ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉသေ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ၼၼ်ႉ ပဵၼ် RC ဢၼ်လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ RC တဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိုတ်း 16 ယူင်ႉ LH1 လွၵ်း။ လွင်ႈတႅၵ်ႈၼိူင်း ၵေႃႇသၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပၼ်တၢင်းႁူႉတေႃႇ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊ ၶွင် quinone ၼႂ်း RC-LH1 complex ဢၼ်ပႃး လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈ တႅပ်းတတ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း မိူဝ်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ quinone တီႈ RC QB site လႄႈ တီႈဢၼ် quinone ၵွင်ႉၵၢႆႇ ၸွႆႈထႅမ် ဢၼ်ၸွၺ်ႈထႅမ် ႁႂ်ႈၶဝ် သူင်ႇထိုင် RC ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ပိူၼ်ႈ ၶွင် ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း W ၼႆႉ ႁႄႉၵင်ႈပၼ် လွင်ႈဢိုတ်းႁပ်း လွၵ်း LH1 သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပဵၼ်မႃး သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶူဝ်ႇၼူၼ်ႇ/ၶူဝ်ႇၼူဝ်ႇၼူဝ်ႇ ဝႆးမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢဵၼ်ႁႅင်းဢၼ် photosynthesis ပၼ်မႃးၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈထိင်းသိမ်းလႆႈ တူဝ်မီးၸႂ် ဢၼ်မီးၼိူဝ်လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ်သေယဝ်ႉ မၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉယႂ်ႇလူင် တႃႇပႆၢးသၢင်ႈလွင်ႈသၢႆၸႂ် လႅတ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း ပၼ်ႁႅင်း ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တၢင်းၵိၼ် လူၺ်ႈသၢႆလႅင်း လုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ၊ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ဢၼ်ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် လူၺ်ႈသၢႆလႅင်း သီၶဵဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႄပၼ် ပိူင်ဢဵၼ်ႁႅင်း လႄႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႊ ထၢတ်ႈ ၼႂ်းတူဝ်ၶိင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸၢင်ႈငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းတၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်သၢႆလႅင်းသေ ၽႄႈတိူၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် တီႈၼ်ႂးလပ်းသိင်ႇၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႈမႄးလႆႈ ထၢတ်ႈၼၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇ လႄႈ ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇတၢႆႇဢွၵ်ႇသၢႆႉ၊ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇ လႄႈ ယႃႉပႅတ်ႈ ထၢတ်ႈပွင်း ဢၼ်မီးဢၢႆႁွမ် (1-3) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေပၼ်ႁႅင်း တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၼၼ်ႉ တေလႆႈဢဝ်သၢႆလႅင်း လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ႁႅင်းထၢတ်ႈ ဝႆးဝႆး လႄႈ ႁႂ်ႈမၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈ။ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈၼႆႉ တႄႇမိူဝ်ႈ ဢႅၼ်ႇတၼႃႇ ဢၼ်ႁႄႉဝႆႉ သၢႆလႅင်းၼၼ်ႉ ၸုပ်ႇဢဝ်သၢႆလႅင်းသေ သူင်ႇပၼ် ႁႅင်းဢၼ်ႁွႆႈဝႆႉၼၼ်ႉ ၵႂႃႇတီႈ သုၼ်ၵၢင် လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ (RC) သေ ၸင်ႇတႄႇ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ (4 – 7) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယူးၼိတ်ႉပိုၼ်ႉထၢၼ်ၶွင် လွင်ႈႁဵတ်းတၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်သၢႆလႅင်းၼ်ႂး မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃးဢၼ်ၵိၼ်သၢႆလႅင်းသီၶဵဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းဝႆႉလူၺ်ႈ မဵဝ်း 2 RC ၊ ဢၼ်လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉလူၺ်ႈ လွင်ႈသုၵ်ႉသၢၵ်ႉဢၼ်ႁွမ်ဢဝ်သၢႆလႅင်း 1 (LH1) ၊ ဢၼ်ပဵၼ်မႃး လွင်ႈသုၵ်ႉသၢၵ်ႉၵႅၼ် RC-LH1 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ LH1 ၼႆႉပဵၼ်မႃးလူၺ်ႈ αβ heterodimers ဢၼ်ၵူင်ႇဝႆႉ၊ ဢၼ်ၼိူင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ၵွင်ႉၵႆႇၵၼ်တၢင်း မေႃႇလီႇၵျူးၶွင် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ၶရူဝ်ႇရူဝ်ႇၾိၼ်ႇ(BChl) သွင်ဢၼ်လႄႈ ၶႃႇရူဝ်ႇတီႇၼွႆႉဢၼ်ၼိူင်ႈဢမ်ႇၼၼ်သွင်ဢၼ်(8-12) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢႅၼ်ႇတၼႃႇ LH1 ဢၼ်ငၢႆႈသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းပႃးဝႆႉ 16 ဢမ်ႇၼၼ် 17 αβ heterodimers ဢၼ်လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ RC (9-13) ၼႂ်းလွၵ်းဢၼ်ဢိုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉသေတႃႉ ၼႂ်းၵႅၼ်ဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉတၢင်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉ ပႅပ်ႉတၢႆႉ ဢၼ်လတ်းၽၢၼ်ႇ ၽိဝ်ၼင်ၼၼ်ႉ မၼ်းၵိုတ်းယိုတ်းလွင်ႈသိုပ်ႇသၢႆၸႂ် LH1 ဢၼ်လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ၊ 13-15)။ တူၼ်ႈဢၼ်ၵိၼ်လူၺ်ႈသၢႆလႅင်းသီၶဵဝ် Rhodopseudomonas (Rps.) ၼႆႉပဵၼ်ပိူင်တူဝ်မီးၸ်ႂဢၼ်ပွင်ႇၸ်ႂလႆႈ လွင်ႈသူင်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းလႄႈ လွင်ႈသူင်ႇပၼ် ဢီႇလႅတ်ႇထရုၼ်ႇ ဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် လွင်ႈႁဵတ်းတၢင်းၵိၼ်လူၺ်ႈသၢႆလႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၶွင် Rps ။ ပိူင်ၽၢင် ၶွင် ၶူၼ်းလေႃး RC-LH1 ဢၼ်ပဵၼ် RC ၼၼ်ႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ လူၺ်ႈ လွၵ်းပိူင် LH1 ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် 15 ဢၼ်သေ ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ “ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း W” (14) ၼၼ်ႉ ၶၢတ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ထၢတ်ႈထႅင်ႈႁႅင်းၼိူဝ်ႉ-W ၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ် RPA4402 ဢၼ်ပဵၼ် ထၢတ်ႈထႅင်ႈႁႅင်းၼိူဝ်ႉ 10.5kDa ဢၼ်ဢမ်ႇမီး ၽၢင်ႁၢင်ႊ ဢၼ်မီး ႁွႆးလႅၵ်ႈလၢႆႊ ၽိဝ်ၼင် (TMH) သၢမ်ဢၼ် (16) ၼႆယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈတၢင်ႇၼေဝႃႈ တေမႄးတၢင်ႇၸိုဝ်ႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်း rpa4402 ဢၼ်ႁဵတ်းပိူင်ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း W ႁႂ်ႈပဵၼ် pufW ႁႂ်ႈမၼ်းၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵၼ်တင်း လွင်ႈပၼ်ၸိုဝ်ႈဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတွၼ်ႈတႃႇ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းပိူင် RC-L, M (pufL, pufM) လႄႈ LH1α, β (pufA, pufB) ဢၼ်ပဵၼ် ယူင်ႉယွႆႈယႅမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်လီၶဝ်ႈၸႂ်တႄႉ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ၼႆႉ မၼ်းမီးဝႆႉ ၼႂ်း RC-LH1 မွၵ်ႈ 10% ၵူၺ်းသေ ၼႄပၼ် Rps ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ palustris ၼႆႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ RC-LH1 ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႆႈၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈတၢင်ႇၽိုၼ်လၢႆးငၢၼ်း လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ cryo-EM (cryo-EM) ဢၼ်မီးလွင်ႈႁၼ်လႆႈသုင် ၶွင် လွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉ သွင်ဢၼ် ဢၼ်မီး ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း W လႄႈ 14 αβ heterodimers သေ ဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ဢမ်ႇပႃး ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း W လႄႈ 16 Heterodimer LH1 ဢၼ်ဢိုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈႁဝ်းၼႆႉ တၢင်တူဝ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ၼႂ်းလွင်ႈပွင်ႇၸႂ် လွင်ႈ RC-LH1 complex ၶွင် Rps ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ palustris ၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းလႆႈထတ်းသၢင်ႈတူၺ်း ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၶွင် လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵူႈဢၼ်ဢၼ်လႄႈ မီးလွင်ႈတႅပ်းတတ်းဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈတွၼ်ႈတႃႇတေ မၵ်းမၼ်ႈပၼ် peptide ၵူႈဢၼ်ဢၼ်လႄႈ သီဢၼ်မတ်ႉဝႆႉလႄႈ ယႃႈယၢင်ဢၼ်ၵပ်းၵႆႇၵၼ်လႄႈ quinones ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတႅၵ်ႈၼိူင်း လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႄဝႃႈ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း TMH သၢမ်ဢၼ်-W ဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁၼ် ၼႂ်း RC-LH1 complex တၢင်ႇဢၼ် တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ် သဵၼ်ႈတၢင်း ၶူဝ်ႇၼူဝ်ႇ တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶူဝ်ႇၼူဝ်ႇ/ၶူဝ်ႇၼူဝ်ႇ ဝႆးလိူဝ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ် ထၢတ်ႈယႂ်းၼိူဝ်ႉ လႄႈ quinone ၶဝ် ၵွင်ႉၵၢႆႇဝႆႉၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တင်းၼမ်သေ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈပိုတ်ႇၼႄ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊ ပိူင်ၾၢင် ဢၼ်မႂ်ႇ ဝၢႆးသေ ၶူၼ်းလေႃး quinone လႄႈ RC ဢၼ်တေ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ တႃႇ photosystem II (PSII) RC ၶွင် တူဝ်မီးၸႂ် ဢၼ်ၵိၼ် သၢႆလႅင်း ဢၼ်မီး ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ၶူၼ်ႉႁၼ်ၼႆႉ ပၼ်တၢင်းႁူႉမႂ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၶူဝ်ႇၼူဝ်ႇ/ၶူဝ်ႇၼူဝ်ႇ ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် လႄႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈ ၼႂ်း RC-LH1 core complex ၶွင် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ဢၼ်ၵိၼ်သၢႆလႅင်း သီၶဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ် တေငၢႆႈလူမ်ၸႂ် တႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉ သွင်ဢၼ် ဢၼ်လႆႈႁၼ် ၼႂ်း Rps ၼၼ်ႉ လီလီငၢမ်းငၢမ်း။ palustris ၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ ဢဝ်လွၵ်းလၢႆး ပၢႆးၸႂ်သေ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇ RC-LH1 ၵူႈဢၼ်ဢၼ်။ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း W-deficient ဢၼ်သုၵ်ႉသၢၵ်ႉ (ဝၢႆးၼႆႉတေႁွင်ႉဝႃႈ ΔpufW) ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်မႃးတီႈ ၸိူဝ်ႉဢၼ်ဢမ်ႇမီး ၸိူဝ်ႉၽၼ်း pufW (16) လႄႈ RC-LH1 ဢၼ်သုၵ်ႉသၢၵ်ႉဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း တေၸၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ။ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း W-ဢၼ်ပႃး လွင်ႈသုၵ်ႉသၢၵ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇလူၺ်ႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းဢၼ်ၼိူင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း W ၶွင်ၸိူဝ်ႉၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇမူၼ်ႉမႄးဝႆႉ လူၺ်ႈ 10x His tag တီႈ C-terminus မၼ်း၊ ၼင်ႇႁိုဝ် ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း W-ဢၼ်ပႃးလွင်ႈသုၵ်ႉသၢၵ်ႉၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈႁူမ်ႈပွင်းၵၼ်လႆႈလီငၢမ်းတင်း ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း W ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၼၼ်ႉ လူၺ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈႁေႈဢမ်ႇတူင်ႉၼိုင်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉၼႆႉ ၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈလီလီ (16) လွင်ႈၶရူဝ်ႇမႃႇထူဝ်ႇၵရႃႇၽီႇ ဢႅပ်ႉၾိၼ်ႇၼီႇ (IMAC) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူၼ်ၼင်ႇ ႁၢင်ႈ 1 ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶွမ်ႇပၼီႇတင်းသွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ RC ဢၼ်ပဵၼ် ယူင်ႉယွႆႈယႅမ်း သၢမ်ဢၼ် (RC-L, RC-M လႄႈ RC-H) ဢၼ်လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ လူၺ်ႈ ဢႅၼ်ႇတၼႃႇ LH1 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ 2.80-A ၶွင် လွင်ႈသုၵ်ႉသၢၵ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမီး ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉ αβ heterodimers 16 ဢၼ်သေ ပဵၼ်မႃး လွၵ်း LH1 ဢၼ်ဢိုတ်းဝႆႉ ဢၼ်လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ RC တဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးၼႆႉမႃး တေႁွင်ႉဝႃႈ လွင်ႈသုၵ်ႉသၢၵ်ႉ RC-LH116 ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ 2.65Å ၶွင် ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ဢၼ်ပႃး လွင်ႈသုၵ်ႉသၢၵ်ႉၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ 14-heterodimer LH1 ဢၼ်ထုၵ်ႇ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ၶၢတ်ႇဝႆႉသေ ဝၢႆးၼႆႉမႃး တေႁွင်ႉဝႃႈ RC-LH114-W ၼႆယဝ်ႉ။
(A လႄႈ B) လွင်ႈတၢင်တူဝ် ၽိဝ်ၼႃႈ ၶူဝ်းၶွင်ႁူမ်ႈၵၼ်။ (C လႄႈ D) သီဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် ဢၼ်ၼႄဝႆႉ ၼႂ်း rods ။ (E လႄႈ F) လွင်ႈသုၵ်ႉသၢၵ်ႉဢၼ်လႆႈပႂ်ႉတူၺ်းတီႈ ၽိဝ်ၼႃႈ cytoplasmic ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ peptides လႄႈ LH1 subunits ဢၼ်တၢင်တူဝ်ဝႆႉၼ်ႂး ၶႅပ်းႁၢင်ႊၵႃႇတူၼ်ႇၼၼ်ႉသေ လႆႈပၼ်တူဝ်ၼပ်ႉမၼ်းၸွမ်းတၢင်းၶဵမ်ယၢမ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၵႄႈၵၢင် ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W [ဢၼ်ၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵၼ်တၢင်း တူဝ်ၼပ်ႉ Rba ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သၽႄႇရူဝ်ႇဢိတ်ႉ ဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉ (13)]။ တွၼ်ႈတႃႇ LH1-α ၼၼ်ႉ သီ ပရူဝ်ႇတိၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် ယွႆႈယႅမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်သီလိူင်၊ တွၼ်ႈတႃႇ LH1-β ၼၼ်ႉ သီ ပရူဝ်ႇတိၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် ယွႆႈယႅမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်သီၶဵဝ်၊ တွၼ်ႈတႃႇ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း ပဵၼ်သီလႅင်၊ တွၼ်ႈတႃႇ RC-H ပဵၼ်သီၶဵဝ်၊ တွၼ်ႈတႃႇ RC-L ပဵၼ်သီလိူင်မၢၵ်ႇၸွၵ်း၊ တွၼ်ႈတႃႇ RC-M ပဵၼ်သီၶဵဝ်။ Cofactors ၼႆႉ မၼ်းတၢင်တူဝ် လူၺ်ႈ rods သေ သီၶဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းတၢင်တူဝ် မေႃႇလီႇၸူး BChl လႄႈ BPh သေ သီၶဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းတၢင်တူဝ် မေႃႇလီႇၸူး carotenoids လႄႈ သီလိူင်ၼႆႉ မၼ်းတၢင်တူဝ် မေႃႇလီႇၸူး UQ10 ၼႆယဝ်ႉ။ (G လႄႈ H) လွင်ႈႁၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇမႃး ၶွင် ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ဢၼ်ၵႄႈၵၢင် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် ၶွင် RC-LH114-W ဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉ (G) လႄႈ ဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉ RC-LH116 (H) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ Cofactors ၼႆႉ ၼႄဝႆႉ ၼႂ်းႁၢင်ႈၽၢင် ဢၼ်တဵမ်ဝႆႉ တီႈဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႉသေ ၶႄႇလႅတ်ႉၶျူဝ်ႇၼူၼ်ႇၼႆႉ ၼႄဝႆႉ သီၶဵဝ်။ တီႈဢၼ် ပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ၵႄႈၵၢင်ၼၼ်ႉ ဢဝ်သၢႆၶိတ်ႇသီၶဵဝ် ၼႄဝႆႉ တီႈ (G) သေ ႁူးလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉ ဢၼ် quinone/quinolol ၽႄႈၸွတ်ႇၵႂႃႇ တီႈၼိူဝ် ဝူင်း LH116 ၼၼ်ႉ ဢဝ်သၢႆၶိတ်ႇသီၶဵဝ် ၼႄဝႆႉ တီႈ (H) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁၢင်ႈ 1 (A လႄႈ B) ၼႆႉ ၼႄဝႆႉ RC ဢၼ်လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ လူၺ်ႈ ၶွပ်ႇ LH1αβ heterodimers ဢၼ်ပိုတ်ႇဝႆႉ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ဢိုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉသေ ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း BChl သွင်ဢၼ် လႄႈ ၶႃႇရူဝ်ႇတီႇၼူဝ်ႇ ဢၼ်လဵဝ် (ႁၢင်ႈ 1, C လႄႈ D) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ဢၼ်လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃးၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ Rps ၼႆႉ ပဵၼ် LH1 complex ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်မီးသၢႆၸႂ် ၶွင် spirulina xanthin ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉ ၶႃႇရူဝ်ႇတီႇၼွႆႉ ဢၼ်ၶူၼ်းၶဝ်းလေႃးၵၼ်ဝႆႉ (17) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထၢတ်ႈ spiropyrroxanthin ၼႆႉ ပဵၼ်ထၢတ်ႈ ၶႃႇရူဝ်ႇတီႇၼွႆႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသေ တၢင်းၼႅၼ်ႈၼႃမၼ်းၵေႃႈ လီႁၢၼ်ႉၸႂ်ယူႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ႁဝ်းၶႃႈ ၸင်ႇလိူၵ်ႈႁဵတ်း ပိူင်တႅၵ်ႈ spiroxanthin တီႈ ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ် LH1 ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢႄးလ်ၾႃႇ လႄႈ ပီႇတႃႇ ပႃႇလီႇပႅတ်ႉတၢႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ် TMH ဢၼ်လဵဝ် ဢၼ်မီး ၽိဝ်ၼင်ပွတ်း ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ (ႁၢင်ႊ 1, A, B, E, လႄႈ F) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် လွင်ႈၼႅၼ်ႈၼႃ ၶွင် ၶူဝ်းၶွင်ၵိုတ်းဝႆႉ 17 ဢၼ် တီႈ C-terminus သေတႃႉ ဢႄးလ်ၾႃႇပႃႇလီႇပႅပ်ႉတၢႆႉ လႆႈတႅၵ်ႇဢွၵ်ႇ တီႈ Met1 တေႃႇထိုင် Ala46 တီႈၼႂ်း လွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉတင်းသွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်း RC-LH116 ၼၼ်ႉ လႆႈလူတ်းယွမ်းလူင်း တီႈ Gly4 သေ ပဵၼ်မႃး Tyr52 သေ ၼႂ်း RC-LH114-W ၼၼ်ႉ လႆႈလူတ်းယွမ်းလူင်း တီႈ Ser5 သေ ပဵၼ်မႃး Tyr52 ၼႆယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇႁၼ် လွင်ႈၼႅၼ်ႈၼႃ ၶွင် ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ တီႈ N-terminal 3 ဢမ်ႇၼၼ် 4 ဢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် C-terminal 13 ဢၼ် (ႁၢင်ႈ S1)။ လွင်ႈထတ်းသၢင်ႈ spectrometry ၶွင် လွင်ႈသုၵ်ႉသၢၵ်ႉ RC-LH1 ဢၼ်ၶူၼ်းလေႃးၵၼ်ဝႆႉ ဢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉတီႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမဵဝ်းလိူင်းၼၼ်ႉ ၼႄဝႃႈ တီႈဢၼ်ႁၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉတွၼ်းၶွင် လွင်ႈတႅၵ်ႇယၢႆႈဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၶွင် peptides ၸိူဝ်းၼႆႉ(ႁၢင်ႊ S1 လႄႈ S2) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈပဵၼ်မႃး α-Met1 ဢၼ်မီးတီႈသုတ်း N ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ် (f) ယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ထတ်းသၢင်ၼၼ်ႉ ၼႄဝႃႈ α-peptide ၼႆႉ ပႃးဝႆႉ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ fMet1 တေႃႇထိုင် Asp42/Ala46/Ala47/Ala50 သေ β-peptide သမ်ႉ ပႃးဝႆႉ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ Ser2 တေႃႇထိုင် Ala53 ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်လီတင်း ၽႅၼ်ႇလိၼ် EM ဢၼ်မီး တၢင်းမႆႈဢေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈႁူမ်ႈႁွမ်း α-His29 လႄႈ β-His36 ႁဵတ်းႁႂ်ႈ BChls ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ် ၼႃႈတေႃႇၼႃႈ၊ αβ heterodimer ၵူႈဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းမၼ်းသေ ပဵၼ်မႃး လွၵ်းဢၼ်ပိုတ်ႇဝႆႉ (RC-LH114-W) ဢမ်ႇၼၼ် လွၵ်းဢၼ်ဢိုတ်းဝႆႉ (RC-LH116) ႁိမ်းႁွမ်း RC ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးမႃးၼိူင်းၵၼ်တင်း သၢႆ 877 nm ၶွင် RC-LH114-W ၼႆၸိုင် လွင်ႈၶၢႆႉသီလႅင် ဢၼ်ၸုပ်ႇဢဝ် 880 nm ၼၼ်ႉ ပဵၼ် 3 nm (ႁၢင်ႈ 2A) ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သၢႆလႅင်း dichroism ဢၼ်ပဵၼ်မူၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၶႂ်ႈမိူၼ်ၵၼ် (ႁၢင်ႈ 2B) သေ ၼႄဝႃႈ ၼႂ်းၵႄႈ လွၵ်းဢၼ်ပိုတ်ႇလႄႈ ဢၼ်ဢိုတ်းၼၼ်ႉ မၼ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းသေတႃႉ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ပိုၼ်ႉတီႈ BChls ၼႆႉ မၼ်းမိူၼ်ၵၼ်တႄႉတႄႉ။ လွင်ႈၸုပ်ႇဢဝ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသီလႅင်ၼႆႉ ၸၢင်ႊပဵၼ်ယွၼ်ႉ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် တၢင်းမႆႈ ယွမ်းလူင်းလႄႈ လွင်ႈၼိမ်သဝ်း ၼိူဝ် လွၵ်းဢၼ်ဢိုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ တိူဝ်းမႃး (18, 19) လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ သီ ဢၼ်ပဵၼ်မႃး ယွၼ်ႉ လွၵ်းဢၼ်ဢိုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ (20, 21) ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈသွင်ဢၼ်ၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ (11) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
(A) သၢႆလႅင်း ဢၼ်ၸုပ်ႇဢဝ် သၢႆလႅင်း ဢၼ်ႁၼ်လႆႈ/ဢၼ်ၸမ် သၢႆလႅင်းလႅင် ဢၼ်ၸိၵ်းမၼ်း လႆႈမၢႆဝႆႉ တင်း သီဢၼ်ၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် ၸိၵ်း BPh တီႈ 775 nm ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (B) သၢႆလႅင်းသွင်ဢၼ် ဢၼ်ပဵၼ်မူၼ်းမူၼ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈၸုပ်ႇဢဝ် BChl တီႈ 805 nm ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (C လႄႈ D) လိူၵ်ႈဢဝ် သၢႆလႅင်း ΔA ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ သၢႆလႅင်း ဢၼ်ၸုပ်ႇဢဝ် ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ ၶွင် RC-LH114-W ဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉ (C) လႄႈ RC-LH116 ဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉ (D) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေတႅၵ်ႈၼိူင်းလႆႈလီလိူဝ်ၼၼ်ႉ သၢႆႁိူဝ်ႈလႅင်းတင်းမူတ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် ∆A ၶွင် −A တီႈ 0.2 ps ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (E) တၢင်းၼမ် လွင်ႈဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ ၶွင် cytochrome c2 ဝၢႆးသေ လွင်ႈထွင်ႇသၢႆလႅင်း ဢၼ်မီး လွင်ႈၶွၼ်ႈတုမ် UQ2 လၢႆလၢႆဢၼ်ၼၼ်ႉ (တူၺ်း ႁၢင်ႈ S8 တွၼ်ႈတႃႇ ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇလႆႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ)။ (F) ၼႂ်းသႄးလ် ဢၼ်ယႂ်ႇမႃး တႂ်ႈသၢႆလႅင်း ႁႅင်းတႅမ်ႇ၊ ႁႅင်းပၢၼ်ၵၢင် ဢမ်ႇၼၼ် ႁႅင်းသုင် (10, 30 ဢမ်ႇၼၼ် 300μMm-2 s-1, ၵူႈဢၼ်ဢၼ်) ၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း W လႄႈ RC-L ဢၼ်ပဵၼ် subunits ၼႂ်း လွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉ ဢၼ်မူတ်းသႂ် လႄႈ တၢင်းၼမ် ၽိဝ်ၼင် ဢၼ်ၽၢတ်ႇၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႅပ်းတတ်း ၸၼ်ႉထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း လူၺ်ႈ SDS-polyacrylamide gel ဢီႇလႅတ်ႇထရူဝ်ႇၾူဝ်ႇရီႇသ် လႄႈ လွင်ႈထတ်းသၢင် ႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ် (တူၺ်းတီႈ ႁၢင်ႈ S9 တွၼ်ႈတႃႇ ၶေႃႈမုၼ်းၵဝ်ႇ)။ တႅပ်းတတ်း တၢင်းၼမ်ဢေႇ ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း RC-LH114-W ဢၼ်မူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉ။ တၢင်းၼမ်ဢေႇ RC-L တေႃႇ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ဢၼ်သုၵ်ႉသၢၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ် 1:1 ၼႆယဝ်ႉ။
BChls ဢၼ်မီးတီႈ 1 ၼႂ်းလွၵ်း αβ14 ဢၼ်ႁၢင်ႈၽၢင်မၼ်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၶွင် RC-LH114-W (ႁၢင်ႈ 1, A, C, လႄႈ E) ၼၼ်ႉ ၸမ်ၵၼ်တင်း RC ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၸွႆႈထႅမ် ပိုၼ်ႉထၢၼ် (P) ၼၼ်ႉ 6.8Å လိူဝ်သေ BChls ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် ၼႂ်း RC-LH116 (ႁၢင်ႈ 1, B, S3)၊ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် လွင်ႈၸုပ်ႇဢဝ် ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ ၶွင် ၶူၼ်းလေႃးသွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ ၼႄဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ RC-LH114-W လႄႈ RC-LH116 ၼၼ်ႉ ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ႁႅင်းထၢတ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁႅင်းၸႂ် လႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ LH1 ၵႂႃႇၸူး RC ၼၼ်ႉ ပဵၼ် 40 ±4 လႄႈ 44±3 ps (ႁၢင်ႈ 2) ၼႆယဝ်ႉ။ ၊C လႄႈ D ၊ႁၢင်ႈ S4 လႄႈ လွၵ်း S2)။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လွင်ႈသူင်ႇၶၢဝ်ႇ ဢီႇလႅတ်ႇထရေႃးၼိၵ်ႉ ၼႂ်း RC ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပိူင်ႈသင်ၵၼ် (ႁၢင်ႈ S5 လႄႈ လိၵ်ႈၽိူမ်ႉထႅမ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း)။ ႁဝ်းထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ လွင်ႈဢၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ႁႅင်းသူင်ႇ ၼႂ်းၵႄႈ LH1 လႄႈ RC-P ၼၼ်ႉ ၸမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းၵႆ၊ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ပိူင်ႁႅင်း LH1 တႃႇတေထိုင်တီႈ တၢင်းၵႆ ဢၼ်ဢေႇသုတ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဝႆးလိူဝ် လွင်ႈသူင်ႇႁႅင်းၵမ်းသိုဝ်ႈ လုၵ်ႉတီႈ ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးလီၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၸူး RC ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူင်ႇဝူင်း LH1 ဢၼ်ပိုတ်ႇဝႆႉ ၼႂ်း RC-LH114-W ၼႆႉ မၼ်းတေလႆႈထူပ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် တၢင်းမႆႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးထၢင်ႇၸႅင်ႈ ၽၢႆႇတႂ်ႈ ငဝ်းလၢႆး တၢင်းမႆႈတႅမ်ႇ တႃႇထတ်းသၢင် ၵေႃႇသၢင်ႈမၼ်းသေယဝ်ႉ မၼ်းမီး လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ တူင်ႇဝူင်း αβ14 ဢၼ်ယၢဝ်းလိူဝ် တီႈတၢင်းမႆႈၼႂ်းႁွင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တၢင်းၵႆ လွင်ႈယွမ်ႉသီ βBChls တီႈတၼ်းႁဵင်း RC 1 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
RC-LH116 complex ၼႆႉ ပႃးထၢတ်ႈ BChls 32 ထၢတ်ႈ လႄႈ ထၢတ်ႈၶႃႇရူဝ်ႇတီႇၼွႆႉ 16 ထၢတ်ႈသေ လွင်ႈၶပ်ႉၶိုင်မၼ်းတင်းမူတ်းၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်း ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ထၢတ်ႈထႃႇမွၵ်ႉၶရူဝ်ႇမႅတ်ႉတီႇယမ်ႇ (Tch.) ပိတ်ႉပီႇတမ်ႇ [ပရူဝ်ႇတိၼ်းၶေႃႈမုၼ်း ပရူဝ်ႇတိၼ်း (PDB) ID 5Y5S) (9)၊ (12) လႄႈ တဝ်းၶဵဝ် (Blc.viridis) (PDB ID 6ET5) (10) ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ လႆႈႁၼ် လွင်ႈၽိတ်းပိူင်ႈ ဢၼ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ တီႈတၼ်းႁဵင်း αβ heterodimers ၼၼ်ႉၵွႆးသေ ပိူင်လူင်မၼ်း 1-5, 15, လႄႈ 16 (ႁၢင်ႈ S6) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်မီးထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ၼႆႉ မၼ်းမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈၼိူဝ် လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ LH1 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ TMHs မၼ်းသၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ဝႆႉ လူၺ်ႈ လွၵ်းပွတ်းသေ မီး N-terminal တီႈၽၢႆႇ lumen ၶွင် ၶွမ်ႇပလႅၵ်ႉ လႄႈ C-terminal ၽၢႆႇ cytoplasmic (ႁၢင်ႈ 1A လႄႈ 3, A တေႃႇထိုင် D) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထၢတ်ႈထႅင်ႈႁႅင်းၼိူဝ်ႉ-W ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼိူဝ်ၼမ်ႉ (ႁၢင်ႊ 3B) လႄႈ TMH2 လႄႈ TMH3 ၼႆႉ မၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း LH1αβ-14 သေ ပဵၼ်မႃး ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႊ ၽိဝ်ၼင် (ႁၢင်ႊ 3, B လႄႈ E တေႃႇထိုင် G) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈၽိဝ်ၼႃႈၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း မၼ်းၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ၶူဝ်းၶွင် Phe, Leu လႄႈ Val ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ တီႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်လတ်းၽၢၼ်ႇ ၽိဝ်ၼင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈသႂ်ႇဝႆႉၸွမ်း ဢႃႇမၢႆၼူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇႁၵ်ႉၼမ်ႉ လႄႈ သီ αβ-14 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၶွင်ၵိုတ်းဝႆႉ တီႈၸဵင်ႇၵၢင် ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် ဢၼ်ပႃး လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈ W-Thr68 လႄႈ β-Trp42 ဢၼ်မီးတီႈ ၽိဝ်ၼႃႈ ႁူးဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉၼၼ်ႉ (ႁၢင်ႊ 3, F လႄႈ G)။ တီႈၼိူဝ်ၽိဝ်ၼႃႈ သၢႆႇတူဝ်ႇပလႅတ်ႉသမ်ႇၼၼ်ႉ Gln34 ၼႆႉ မၼ်းတိတ်းၸပ်းၵၼ်တင်း ၸုမ်း keto ဢၼ်ပဵၼ် αβ-14 ၶႃႇရူဝ်ႇတီႇၼွႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မေႃႇလီႇၸူး n-dodecyl β-d-maltoside (β-DDM) ၼႆႉ လႆႈၵႄႈလိတ်ႈယဝ်ႉသေ ႁၢင်ႊမၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼိူဝ်ၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၶႂၢၵ်ႈၵႂႃႇထိုင် ၼႂ်းၵႄႈ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W လႄႈ αβ-14 သေ ႁၢင်ႊထၢတ်ႈယၢင်ၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႊမီးဝႆႉ ၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈႁၼ်ထႅင်ႈဝႃႈ တီႈဢၼ် ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း W လႄႈ RCH မီး လွင်ႈတႅပ်းတတ်း C-terminal ၼၼ်ႉ မၼ်းၸမ်ၵၼ်ၼႃႇသေတႃႉ ဢမ်ႇပႃးၼႂ်း ၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်တေပဵၼ်မႃး လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼၼ်ႉ (ႁၢင်ႈ 1, A လႄႈ E)။ ၵူၺ်းၵႃႊ မၼ်းၸၢင်ႊမီး လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇတေႃႇ amino acids C-terminal ဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇလႆႈ ၵေႈလိတ်ႈလႆႈ ၶွင် ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း သွင်ဢၼ်ၼႆႉ ဢၼ်တေပၼ် လွၵ်းလၢႆး တႃႇၵဵပ်းႁွမ် ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ၽွင်းယၢမ်း RC-LH114-W ၶဝ် ၸုတုမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
(A) ထၢတ်ႈထႅင်ႈႁႅင်းၼိူဝ်ႉ-W ဢၼ်တေႃႇၼႃႈၵၼ်တင်း LH1αβ14 ၼႂ်းႁၢင်ႈၽၢင် ၵႃႇတူၼ်ႇၼၼ်ႉ မီးသၢႆၶွပ်ႇၽၢႆႇၼႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်ႁၢင်ႈၶွၼ်ႉ (သီလႅင်) ဢၼ်ၼႄဝႆႉ ၼႂ်းပွတ်းတွၼ်ႈ ႁၢင်ႈၽၢင် ၼမ်ႉၵတ်ႉၾႆးၾႃႉ (ၽိဝ်ၼႃႈသီၶဵဝ် ဢၼ်ၸႅင်ႈလႅင်း ဢၼ်မီး ၸၼ်ႉၵူၼ်ႇတူဝ်ႇ 0.13) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (B) ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ဢၼ်တၢင်တူဝ် ၽိဝ်ၼႃႈသီ ဢၼ်ဢမ်ႇႁၵ်ႉၼမ်ႉ။ တီႈဢၼ်မီး ၸဵင်ႇၸဵင်ႇ လႄႈ တီႈဢၼ်မီး ႁႅင်းၾႆးၾႃႉၼၼ်ႉ ၼေဝႆႉ သီၶၢဝ်၊ ၼႃႈလိၼ် hydrophobic ၼၼ်ႉ ၼေဝႆႉ သီၶၢဝ် လႄႈ ၼႃႈလိၼ် hydrophobic ႁႅင်းၼၼ်ႉ ၼေဝႆႉ သီလိူင်မၢၵ်ႇၸွၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (C လႄႈ D) ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ဢၼ်တၢင်တူဝ်ဝႆႉ ၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈၵႃႇတူၼ်ႇၼၼ်ႉ တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းမၼ်း မိူၼ်ၵၼ်တင်း ၼႂ်း (A) (C) ၼၼ်ႉသေ ပၼ်ႇဝႆႉ 180° (D) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ် တီႈယူႇ ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼၼ်ႉသေ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ ဢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း သီႁိူဝ်ႈလႅင်း တီႈဢၼ် N-terminal ပဵၼ်သီၶဵဝ် လႄႈ C-terminal ပဵၼ်သီလႅင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (E) ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ၼႂ်းတၢင်းႁၼ်ထိုင်မိူၼ်ၵၼ်တင်း (A) လႄႈ ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉတီႈ ၽၢႆႇၼႃႈထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W:LH1 ၼၼ်ႉ လႆႈတၢင်တူဝ်ဝႆႉ လူၺ်ႈ ၶွၼ်ႉဢၼ်မီးမၢႆတွင်း ဢၼ်ၸပ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (F) ထၢတ်ႈထႅင်ႈႁႅင်းၼိူဝ်ႉ-W ၼႆႉ ပၼ်ႇၵႂႃႇ 90° ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း (E) လႄႈ LH1αβ14 ၼႂ်းလွင်ႈတၢင်တူဝ် ၵႃႇတူၼ်ႇ လႄႈ ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႈတၢင်တူဝ် bar ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ပီႇတႃႇပႃႇလီႇပႅပ်ႉတၢႆႉၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ cofactor ၼႆႉ ၼႄဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ bar ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း သီ ႁၢင်ႈ 1 ၼၼ်ႉသေ β-DDM ဢၼ်လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉ သီၶဵဝ်သေ ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉ သီလႅင်။ (G) တၢင်းႁၼ်ၼႂ်း (F) ၼၼ်ႉ ပၼ်ႇၵႂႃႇ 180° လူၺ်ႈ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ ဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈ ၶွင် alpha polypeptide ဢၼ်မီးပၢႆႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထၢတ်ႈထႅင်ႈႁႅင်းၼိူဝ်ႉ-W ၼႆႉ မၼ်းမႃးတႅၼ်းတီႈ αβ heterodimer (ဢၼ်ပဵၼ် တီႈ 15 တီႈၼႂ်းႁၢင်ႊ 1F) ၼၼ်ႉသေ မၼ်းႁႄႉႁၢမ်ႈပၼ် လွင်ႈဢိုတ်းႁပ်း လွၵ်းပိူင် လႄႈ လွင်ႈၵိူင်း αβ heterodimers ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း သၢမ်ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၸဵင်ႇၵိူင်းသုင်သုတ်း αβ-1 heterodimer ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း ၸိူင်းၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ် 25° တေႃႇထိုင် 29° (ႁၢင်ႈ 1, A လႄႈ E) ဢၼ်ပဵၼ်မႃး လူၺ်ႈလွင်ႈၵိူင်း 2° တေႃႇထိုင် 8° ၶွင် αβ-1 ၼႂ်း RC A ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ႁႅင်း-LH116 လႄႈ F (ႁၢင်ႈ 1, B)။ heterodimers တီႈသွင်လႄႈ တီႈသၢမ် မၼ်းၵိူင်းတီႈ 12° တေႃႇထိုင် 22° လႄႈ 5° တေႃႇထိုင် 10° ၵူႈဢၼ်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈ RC လႄႈ လွင်ႈၵိူင်း αβ-1 ၼႆႉ ဢမ်ႇပႃး αβ ၵူႈထူၼ်ႈသွင် (ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်တင်း αβ ထူၼ်ႈ 16 ၼႂ်းႁၢင်ႊ 1F) ၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်မႃး လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ ဢၼ်ၸႅင်ႈလႅင်း ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း LH1 (ႁၢင်ႊ 1, A လႄႈ E) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇမီး αβ heterodimers သွင်ဢၼ် ဢၼ်မႃးၸွမ်း လွင်ႈလူႉသုမ်း BChl သီႇဢၼ် လႄႈ ၶႃႇရူဝ်ႇတီႇၼွႆႉ သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ ၶႃႇရူဝ်ႇတီႇၼွႆႉ ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း αβ-1 ဢၼ်ပိၼ်ႈၽူၼ်ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး ဝူင်း LH114-W ဢၼ်ပႃး ၶႃႇရူဝ်ႇတီႇၼွႆႉ 13 ဢၼ် လႄႈ 28 BChls ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈလၢမ်းၶၢတ်ႈ လွင်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၶွင် လွင်ႈသုၵ်ႉသၢၵ်ႉ သွင်ဢၼ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ αβ1 တေႃႇထိုင် 7 ၼၼ်ႉ ဢေႇလိူဝ်သေ ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ တီႈ LH1 loop ၼၼ်ႉသေ ဢၼ်တေၸၢင်ႊ ၼေပၼ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊ ဢၼ်ၵိုၵ်းၸွမ်း ၶွင် LH1 subunit ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၵၼ်တင်း RC QB site (ႁၢင်ႊ 4) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶႅပ်းႁၢင်ႈ RC-LH114-W (A လႄႈ B) လႄႈ RC-LH116 (C လႄႈ D) ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၽၢႆႇၼိူဝ်/ၽၢႆႇၼႃႈ (A လႄႈ B) (A လႄႈ C) လႄႈ ၽိဝ်ႁူး ဢၼ်ပဵၼ် ႁၢင်ႈ 1 ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ်သေ ၼႄဝႆႉ (B လႄႈ D) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼဵၼ်ဢၼ်မီးသီၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉၽၢႆႇၶႂႃ။
လွင်ႈသုၵ်ႉသၢၵ်ႉၵႅၼ်ဢၼ်မီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႊဢၼ်မီးတၢင်းၼမ်ဢေႇ 1:14 ၼၼ်ႉပဵၼ် ရူဝ်ႇတူဝ်ႇၶူၵ်ႉသၽႄးရူဝ်ႇဢိတ်ႉ (Rba.) RC-LH1-PufX dimer (13) ၼၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း W လႄႈ PufX ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈမိူၼ်ၵၼ်ဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈလႄႈ မီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈၼိူဝ်လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ LH1 ၶွင်ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ PufX ၼႆႉပဵၼ် TMH ဢၼ်လဵဝ် ဢၼ်မီး ၼႃႈလိၼ် သၢႆႇတူဝ်ႇပလႅတ်ႉသမ်ႇ N-terminal ဢၼ်မီးလွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇတေႃႇ ၽၢႆႇသၢႆႇတူဝ်ႇပလႅတ်ႉသမ်ႇ ၶွင် RC-H subunit (13) တီႈတၼ်းႁဵင်း ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်တင်း Rps ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူၼ်ႈမႆႉ LH116αβ-16 ။ PufX ၼႆႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ် သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႇ ၶူဝ်ႇၼူဝ်ႇ/ၶူဝ်ႇၼူဝ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈ ၼႂ်းၵႄႈ RC-LH1 လႄႈ ၶူဝ်ႇၼူဝ်ႇ bcl complex သေ မီးဝႆႉ ၼႂ်း Rba တင်းမူတ်း။ ၵႅၼ်ၵၢင် သၽႄႇရူဝ်ႇဢိတ်ႉ (13)။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ မွၼ်းမႃႇ-မွၼ်းမႃႇ မီးဝႆႉၼႂ်း Rba သေတႃႉ။ RC-LH1-PufX dimer ၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈဢၼ် ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း W ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ဝႆႉ ၼႂ်း RC-LH114-W ၼၼ်ႉသေ တီႈဢၼ် PufX လႄႈ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တီႈဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် (ႁၢင်ႈ S7A) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ RC-LH114-W ၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း သဵၼ်ႈတၢင်း ၶူဝ်ႇၼူၼ်ႇ ဢၼ်ထၢင်ႇထိူမ်ဝႆႉ (8) ၶွင် Pseudomonas rosea LH1 ဢၼ်ပဵၼ်မႃး လူၺ်ႈ ပႅပ်ႉတၢႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း W ဢမ်ႇၼၼ် PufX (ႁၢင်ႊ S7B) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶူဝ်လႆၶူဝ်ႇၼူဝ်ႇ ၼႂ်း Blc. LH1 သီၶဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ်မႃး လူၺ်ႈလွင်ႈ ဢမ်ႇပႃး γ subunit ဢၼ်လဵဝ် (7) ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တီႈဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် (ႁၢင်ႈ S7C) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ထၢတ်ႈယႂ်းၼိူဝ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်သေတႃႉ လွင်ႈဢၼ် ၶူဝ်လႆ quinone/quinolol ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်မႃး တီႈဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် တီႈၼႂ်း RC-LH1 complex ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊ ဢၼ်ၸုတုမ်ၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၵႄႈၵၢင် LH114-W loop ၼႆႉ မၼ်းပၼ်ႁႂ်ႈ ၽီႉဢၼ်သိုပ်ႇပဵၼ်မႃး ၼႂ်းၵႄႈ ဢွင်ႈတီႈ ၽၢႆႇၼႂ်း RC-LH114-W လႄႈ ၽီႉတၢင်းၼမ် (ႁၢင်ႊ 1G) ၼၼ်ႉ လိူဝ်သေ ၵွင်ႉသၢၼ် ၼႃႈလိၼ်သွင်ဢၼ် ဢၼ်လတ်းၽၢၼ်ႇ ႁူးပရူဝ်ႇတိၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ပရူဝ်ႇတိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ RC-LH116 ၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်း Tch ဢၼ်ဢိုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶွပ်ႇမိူၼ်ၶဵမ် (22) (ႁၢင်ႈ 1H)။ ယွၼ်ႉဝႃႈ လွင်ႈၽႄႈၸွတ်ႇ ၶွင် quinone လတ်းၽၢၼ်ႇ ၽီႉၼၼ်ႉ ဝႆးလိူဝ် လွင်ႈၽႄႈၸွတ်ႇ လတ်းၽၢၼ်ႇ သဵၼ်ႈတၢင်း ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း ဢၼ်ၵႅပ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ လွၵ်း LH114-W ဢၼ်ပိုတ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ RC ပိၼ်ႇပၢႆႇ ဝႆးလိူဝ် လွၵ်း LH116 ဢၼ်ဢိုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉသေ လွင်ႈၽႄႈၸွတ်ႇ ၶွင် quinone ၶဝ်ႈၼႂ်း RC ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊႁႄႉႁၢမ်ႈဝႆႉ ၼမ်လိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေထတ်းတူၺ်းဝႃႈ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း W ၼႆႉ မၼ်းမီးလွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈၼိူဝ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶူဝ်ႇၼူဝ်ႇၼိၼ်ႇ ဢၼ်လတ်းၽၢၼ်ႇ RC ၼၼ်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈႁဵတ်းလွင်ႈထတ်းသၢင် လွင်ႈဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ ၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ ၼိူဝ် လွင်ႈၶွၼ်ႈတုမ် ၶွင် ubiquinone 2 (UQ2) ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ (ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်တင်း UQ10 သၽႃႇဝ ဢၼ်မီးႁွႆး isoprene ဢၼ်ပွတ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉ) (ႁၢင်ႈ 2E) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ လွင်ႈဢၼ်မီး ၶီႇလႅတ်ႉၶျူဝ်ႇၼူၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁႄႉႁၢမ်ႈလွင်ႈတႅပ်းတတ်း ဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ၶွင် လွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်း ဢၼ်ႁၼ်ၸႅင်ႈလီ (RC-LH114-W လႄႈ RC-LH116 ၼႆႉ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈတႃႇ 0.2±0.1μM လႄႈ 0.5±0.2μM ၵူႈဢၼ်ဢၼ်) သေတႃႉ တၢင်းၼမ်သုင်သုတ်း ၶွင် RC-LH14-6-114-1. ယႂ်ႇလိူဝ် RC-LH116 (3.6±0.1 ဢီႇ-RC-1 s-1) 28±5% ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈလၢမ်းၶၢတ်ႈဝႃႈ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼႂ်း ၵႅၼ်ႇၶႅင် မွၵ်ႈ 10% (16)၊ တီႈၼႆႈ လွင်ႈဢၼ် သႄးလ် ဢၼ်ယႂ်ႇမႃး ဢၼ်မီးသၢႆလႅင်းဢေႇ၊ လွင်ႈတႅၵ်ႈၼိူင်း တၢင်းၼမ်ၶွင် mass spectrometry ၼၼ်ႉၼႄဝႃႈ လွင်ႈထႅမ်သႂ်ႇ histidine tag ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလူတ်းယွမ်းပၼ် လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ လွင်ႈၼမ်လိူဝ်ၶွင် ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W မိူဝ်ႈတႅၵ်ႈၼိူင်းၵၼ်တၢင်း ၸိူဝ်ႉၽၼ်းဢၼ်ပဵၼ်မဵဝ်းလိူင်း (P = 0.59) ၼၼ်ႉ၊ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉၶွင် ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ဢၼ်မူၼ်ႉမႄးဝႆႉ (ႁၢင်ႊ S10) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ လွင်ႈထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း W ဢေႇဝႆႉ တီႈၼႂ်း RC-LH1 ၼႆႉ မၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ RCs ၵမ်ႈၽွင်ႈ ပိၼ်ႇပၢႆႇ ဝႆးဝႆးသေ တေလူတ်းယွမ်းလႆႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊ quinone/quinolone ဢၼ်ထိူင်း တီႈၼႂ်း RC-LH116 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ လွင်ႈဢၼ် သၢႆလႅင်း ၼမ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်တင်း ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၵၢၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ၼႄဝႃႈ လွင်ႈၼႄ ၸိူဝ်ႉၽၼ်း pufW ၼႆႉ တိူဝ်းမႃး ၽၢႆႇတႂ်ႈ သၢႆလႅင်း ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၼၼ်ႉ (ႁၢင်ႈ S11) (23)။ လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၼ်ႂးၵႄႈ လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ pufW လႄႈ လွင်ႈဢဝ်ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ၶဝ်ႈပႃးၼ်ႂး လွင်ႈသုၵ်ႉသၢၵ်ႉ RC-LH1 ၼၼ်ႉပဵၼ်လွင်ႈသုၵ်ႉသၢၵ်ႉလႄႈ တေၸၢင်ႈၼႄပၼ် လွင်ႈၵုမ်းထိင်းဢၼ်သုၵ်ႉသၢၵ်ႉၶွင် ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်း RC-LH114-W ၼႆႉ လႆႈၸႅၵ်ႇပၼ် မေႃႇလီႇၸူး β-DDM 6 ဢၼ်၊ POPCs 24 ဢၼ်၊ POPGsβDMs 2 ဢၼ် လႄႈ 12 ဢၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ RC-LH116 (ႁၢင်ႈ 5 ၊ ၵ လႄႈ ၶ) ။ ၼႂ်းလွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈသွင်ဢၼ်ၼႆႉ CDL ၼႆႉ မၼ်းၸမ်တေမီးဝႆႉ ၽၢႆႇ cytoplasmic ၶွင် လွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉၼၼ်ႉသေ POPC, POPG လႄႈ β-DDM သမ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်မီးဝႆႉ ၽၢႆႇ luminal ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မေႃႇလီႇၵျူး ၼမ်ႉၼၵ်း လႄႈ ၼမ်ႉယၢင် သွင်ဢၼ် လႆႈထုၵ်ႇ ၸႅၵ်ႇဝႆႉ တီႈၼႂ်း αβ-1 တေႃႇထိုင် αβ-6 ၶွင် RC-LH114-W complex (ႁၢင်ႈ 5A) သေ ႁႃႈဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇ ၸႅၵ်ႇဝႆႉ တီႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် တင်း RC-LH116 (ႁၢင်ႈ 5B ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၼၵ်း ဢၼ်ၼမ်လိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် တီႈၽၢႆႇၼိူင်ႈ ၶွင် လွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်း CDL ဢၼ်ၵဵပ်းဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈ RC လႄႈ αβ-7 တေႃႇထိုင် αβ-13 (ႁၢင်ႈ 5, A လႄႈ B) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယႂ်းၼိူဝ်ႉ လႄႈ ၼမ်ႉယၢင် ဢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ ၸွမ်းလၢႆးၵေႃႇသၢင်ႈ တၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ တူင်ႇဝူင်း LH1 လႄႈ ၶိူဝ်း acyl ဢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈလႆႈလီၼၼ်ႉ ၶႂၢၵ်ႈဢွၵ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈ LH1 subunits သေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉဝႃႈ ပဵၼ် β-DDM ၼႂ်း RC-LH114-W လႄႈ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ် β-DDM ၼႂ်း RC A ဢၼ်ဢဝ် βPOPC1HDM လႄႈ β-DDM1 လေႃးၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈယူႇ ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် ၶွင် chelating lipids လႄႈ detergents ၼႂ်းပိူင်ၵေႃႇသၢင်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉ ၼႄဝႃႈ ၶဝ်ပဵၼ် တီႈဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း ပၢႆးတူဝ် (ႁၢင်ႈ S12A) ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈယူႇ မေႃႇလီႇၵျူး ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် ၼႂ်း Tch ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈမိူၼ်ၵၼ်လီယူႇ။ ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ Trv ။ ၸိူဝ်ႉၽၼ်း 970 RC-LH1s (ႁၢင်ႈ S12, B တေႃႇထိုင် E) (9, 12) လႄႈ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း ႁၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇ ၶွင်ၸုမ်းႁူဝ်ၼမ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉ လွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄ ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီ တီႈၼႂ်း လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ (ႁၢင်ႈ S13) ၼၼ်ႉသေ ၼႄဝႃႈ လွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄ CDL ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း RC (24) ၼၼ်ႉ ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႊၵႅတ်ႇၶႄဝႆႉ ၼႂ်း compHDL1 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
(A လႄႈ B) RC-LH114-W (A) လႄႈ RC-LH116 (B) ဢၼ်ပဵၼ် ပႅပ်ႉတၢႆႉၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၶႃႇတူၼ်ႇသေ ဢဝ်သီ ဢၼ်မီးၼႂ်း ႁၢင်ႈ 1 ၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉ သီလႅင်သေ ၼမ်ႉယႃႈသုၵ်ႈသီၼၼ်ႉ ဢဝ်သီလႅင်သေ ၼႄဝႆႉ သီၶဵဝ်။ UQ ဢၼ်မတ်ႉဝႆႉတီႈ RC QA လႄႈ QB ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သီလိူင်သေ UQ ဢၼ်မီးႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ ပဵၼ်သီသွမ်ႇ။ (C လႄႈ D) တၢင်းႁၼ်ထိုင်မိူၼ်ၵၼ်တင်း (A) လႄႈ (B) သေ ဢမ်ႇပႃးထၢတ်ႈၼမ်ႉၼၵ်း။ (E တေႃႇထိုင် G) ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်ယႂ်ႇမႃး ၶွင် Q1(E)၊Q2(F) လႄႈ Q3(G) ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ RC-LH116 သေ မီးသၢႆၶေႃးၽၢႆႇၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇငမ်းၵၼ်။ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ ၼႄဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ထႅဝ်ၶိတ်ႇသီၶဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈ RC-LH116 ၼၼ်ႉ RC QA လႄႈ QB UQ တင်းသွင်ဢၼ် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၵၢၼ်သူင်ႇ ဢီႇလႅတ်ႇထရုၼ်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ႁႅင်းၾႆးၾႃႉၼၼ်ႉ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ တီႈဢၼ်ၶဝ် ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈ RC-LH114-W ၼၼ်ႉတႄႉ ပႆႇၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ လွင်ႈ QB quinone လႄႈ တေဢုပ်ႇၵၼ် ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင် တီႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇ။ လိူဝ်သေ QA လႄႈ QB quinones ယဝ်ႉ မေႃႇလီႇၵျူး UQ ဢၼ်မီး chelated သွင်ဢၼ် (ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈ RC လႄႈ LH1 ring) ၼၼ်ႉ လႆႈၸႅၵ်ႇပၼ် ၼႂ်းပိူင် RC-LH114-W ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်းႁူဝ်ၶဝ် ဢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈလႆႈလီၼၼ်ႉ (ဢၼ်မီးၼႂ်း Q1 လႄႈ Q2 ၽႂ်မၼ်း) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းၵၢင်ႇ). ႁၢင်ႈ 5C)။ ယူးၼိတ်ႉ isoprene သွင်ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉတီႈ Q1 သေ ၽႅၼ်ႇႁၢင်ႊလႅၼ်ႊလိၼ် တၢင်းၼႅၼ်ႈၼႃၼၼ်ႉ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ် ႁၢင်ႊ isoprene 10 ဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈၶွင် Q2 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ RC-LH116 ၼၼ်ႉ လႆႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ် မေႃႇလီႇၵျူး UQ10 ဢၼ်မီး chelated သၢမ်ဢၼ် (Q1 တေႃႇထိုင် Q3, ႁၢင်ႈ 5D) သေ မေႃႇလီႇၵျူးတင်းမူတ်း မီးလွင်ႈၼႅၼ်ႈၼႃ ဢၼ်ၸႅင်ႈလႅင်း ၸွတ်ႇတူဝ်ႈ ႁၢင်ႊ (ႁၢင်ႈ 5, D တေႃႇထိုင် G) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသွင်ပိူင်ၼၼ်ႉ တီႈယူႇ ၸုမ်းႁူဝ်ၶူင်း Q1 လႄႈ Q2 ၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈမိူၼ်ၵၼ် ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီ (ႁၢင်ႈ S12F) သေ ၶဝ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း RC ၵူၺ်း။ Q1 ၼႆႉ မီးတီႈ တၢင်းၶဝ်ႈ ၵႄႈၵၢင် W ၶွင် RC-LH114-W (ႁၢင်ႈ 1G လႄႈ 5, C, D လႄႈ E) သေ Q2 သမ်ႉ မီးႁိမ်း တီႈဢၼ် QB ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် (ႁၢင်ႈ 5, C, D) လႄႈ F) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၶွင်ၵိုတ်းဝႆႉ L-Trp143 လႄႈ L-Trp269 ဢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄဝႆႉၼၼ်ႉ ၸမ်ၵၼ်တင်း Q1 လႄႈ Q2 တႄႉတႄႉသေ ပၼ်လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ π-stacking ဢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ (ႁၢင်ႈ 5, E လႄႈ F, လႄႈ ႁၢင်ႈ S12) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ L-Gln88 ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၵႆ Q1 ၼၼ်ႉ မီး 3.0 Å သေ ပၼ်လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇ ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ (ႁၢင်ႈ 5E)၊ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉၼႆႉ မၼ်းၵုမ်းထိင်းဝႆႉ ၼႂ်း RC တင်းမူတ်း လိူဝ်သေ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇဢၼ်ၵႆလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ (ႁၢင်ႈ S13)။ L-Ser91 ၼႆႉ မၼ်းတႅၼ်းတၢင် Thr တီႈ RCs တၢင်ႇၸိူဝ်း ၵမ်ႈၼမ် (ႁၢင်ႊ S13) သေ ပဵၼ် 3.8 Angstroms ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မီႇတီႇယမ်ႇ ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ ၶွင် Q1 ၼၼ်ႉသေ မၼ်းတေပၼ် လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇ ဢၼ်ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ (ႁၢင်ႊ 5E) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ Q3 ၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇ မီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈသေတႃႉ မၼ်းမီးဝႆႉ တီႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼိူဝ် ၼမ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈ RC-M လႄႈ LH1-α subunit 5 တေႃႇထိုင် 6 (ႁၢင်ႈ 5, D လႄႈ G) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ Q1, Q2 လႄႈ Q3 ဢမ်ႇၼၼ် ၶီႇလႅတ်ႉၶျူဝ်ႇၼူၼ်ႇ ဢၼ်မီးႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၵႄႈလိတ်ႈဝႆႉ ၼႂ်း Tch ယဝ်ႉ။ ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ၊Trv. ၸိူဝ်ႉၽၼ်း 970 လႄႈ Blc ။ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ မၢၵ်ႇတႃ (9, 10, 12) ၼႆႉ ၸီႉၼႄ တီႈဢၼ် ၶူၼ်းၼူၼ်း ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ဢၼ်ၵုမ်းထိင်းဝႆႉ ၼႂ်း RC-LH1 ဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉၼၼ်ႉ (ႁၢင်ႈ S12G)။ ဢၼ်ယႃႉၵဝ်း UQs ႁႃႈဢၼ် ၼႂ်း RC-LH116 ၼၼ်ႉ မၼ်းမီးလွင်ႈၽွမ်ႉၸႂ်ၵၼ်လီ တင်း 5.8±0.7 ၶွင် UQs ဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉ ဢၼ်တႅပ်းတတ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၶရူဝ်ႇမႃႇထူဝ်ႇၵရႃႇၽီႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၼမ်ႉ (HPLC) ၼၼ်ႉသေ ၽွင်းမိူဝ်ႈ UQs ဢၼ်ယႃႉၵဝ်းၵႂႃႇ သၢမ်ဢၼ် ၼႂ်း RC-LH114-W ၼၼ်ႉ ဢေႇလိူဝ် ၵႃႈၶၼ်ဢၼ်တႅၵ်ႈဝႆႉ ၶွင် 6.2±0.3 ဢၼ်ၼႄဝႆႉဝႃႈ S ပိူင်ၽၢင်.
pseudo-symmetric L လႄႈ M polypeptides ၼႆႉ မီးဝႆႉ TMHs ႁႃႈဢၼ်သေ ပဵၼ်မႃး heterodimer ဢၼ်ႁူမ်ႈပွင်း BChl dimer ဢၼ်ၼိူင်ႈ၊ BChl monomers သွင်ဢၼ်၊ မေႃႇလီႇၸူး ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ Heme ဢၼ်လဵဝ် လႄႈ မေႃႇလီႇၸူး UQ10 ဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လတ်းၽၢၼ်ႇ လွင်ႈမီး ႁၢႆႇထရူဝ်ႇၸိၼ်ႇ ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် တီႈၸုမ်း ၶီႇတူၼ်ႇ တီႈသုတ်း လႄႈ လွင်ႈမၼ်း ႁွမ်ဝႆႉ တီႈ Rps ၼၼ်ႉသေ ၶႃႇရူဝ်ႇတီႇၼွႆႉ လႆႈၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်း M-subunit ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ cis-3,4-dehydroorhodopin ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်ႉၽၼ်း (25)။ ၽိဝ်ၼင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ RC-H ၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇ TMH ဢၼ်လဵဝ် ၵွင်ႉသၢၼ်ဝႆႉ တီႈၽီႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ RC တင်းမူတ်းၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်း RC ဢၼ်ပဵၼ် subunit သၢမ်ဢၼ် ၶွင်ၸိူဝ်ႉၽၼ်းဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် (မိူၼ်ၼင်ႇ Rba) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိဝ်ၼင် (PDB ID: 3I4D)။ ပၼ်ႇၶွပ်ႈလူင် ၶွင် BChl လႄႈ BPh ဢၼ်ပဵၼ် လုပ်ႇသၼ်လင် ၶႃႇရူဝ်ႇတိၼ်ႇၼွႆႉ လႄႈ လဵၵ်းဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ႁိမ်း ဢၼ်သွၼ်ႉၵၼ်ဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႈတႅပ်းတတ်း ၶွင် လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်းႁူဝ် UQ10 တီႈ QA လႄႈ QB quinone တီႈ RC-LH116 (ႁၢင်ႊ S15) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈလႆႈမႃး ၶူင်သၢင်ႈ RC သွင်ဢၼ် ဢၼ်မီး တၢင်းၼမ် လွင်ႈယူႇသဝ်း တီႈ QB ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းမႂ်ႇ တႃႇထတ်းတူၺ်း လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် ဢၼ်ၸွမ်းမႃးၸွမ်း လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ QB quinone ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်း RC-LH116 ၶွမ်ႇပလႅၵ်ႉၼၼ်ႉ ၶျူဝ်ႇၼူဝ်ႇ QB ၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈဢၼ်မတ်ႉဝႆႉ တဵမ်ထူၼ်ႈ “ၸမ်သုတ်း” (26) ၼၼ်ႉသေတႃႉ လွင်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ RC-LH114-W ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး ၶျူဝ်ႇၼူဝ်ႇ QB ။ ၼႂ်း RC-LH114-W ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး QB quinone ဢၼ်လီဢၢမ်း ယွၼ်ႉဝႃႈ ၶူၼ်းလေႃးၼႆႉ မၼ်းတူင်ႉၼိုင် ၼမ်လိူဝ် ၶူၼ်းလေႃး RC-LH116 ဢၼ်မီး QB quinone ဢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ၵေႃႇသၢင်ႈမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ တူင်ႇဝူင်း LH1 သွင်ဢၼ်ၼႆႉ မီးထၢတ်ႈ quinones ႁူၵ်းဢၼ်သေတႃႉ ႁႃႈဢၼ်ၼႆႉ လႆႈၵႄႈလိတ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း RC-LH116 ဢၼ်ဢိုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း RC-LH114-W ဢၼ်ပိုတ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ မီးသၢမ်ဢၼ်ၵွၺ်း။ လွင်ႈဢမ်ႇတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ ၽၢႆႇၵေႃႇသၢင်ႈ ဢၼ်တိူဝ်းမႃးၼႆႉ ၸၢင်ႊၼႄပၼ် လွင်ႈဢၼ် RC-LH114-W QB ၶဝ် တႅၼ်းတၢင် ဝႆးလိူဝ်မႃး၊ ႁဝ်းၶႃႈ ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ လွင်ႈဢမ်ႇမီး UQ တီႈၼႂ်း RC QB တီႈ RC-LH114-W ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊပဵၼ်ယွၼ်ႉ လွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉ ဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉလိူဝ်လႄႈ ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်လိူဝ်ၼၼ်ႉသေ တီႈ QB တီႈ RC-LH114-W ၼၼ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇၶႅင်ဝႆႉၵမ်းလဵဝ် ၼႂ်းလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ UQ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ (တၢင်းၶဝ်ႈတီႈ QB တီႈၼၼ်ႉ လႆႈဢိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ဢၼ်ၼႆႉ) ref.
သင်ဢမ်ႇမီး QB ၼႆၸိုင် လွင်ႈပၼ်ႇႁွပ်ႈ L-Phe217 ဢၼ်ၸွမ်းမႃးၼၼ်ႉ တေၵႂႃႇတီႈဢၼ်ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း လွင်ႈမတ်ႉ UQ10 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ မၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၽႃႇၺႃးၵၼ် ၼႂ်းဢွင်ႈတီႈ တင်း ယူးၼိတ်ႉ ဢၢႆႇသူဝ်ႇပရႅၼ်ႇ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၶွင်ႁၢင်ႊၼၼ်ႉ (ႁၢင်ႈ 6A)။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပိူင်လူင် ဢၼ်ႁၼ်ၸႅင်ႈလီၼၼ်ႉ ႁၼ်ၸႅင်ႈလီယူႇ ပိူင်လူင်မၼ်း ပဵၼ် helix de (helix ပွတ်း ၼႂ်းလွၵ်း ၼႂ်းၵႄႈ TMH D လႄႈ E) တီႈဢၼ် L-Phe217 လႆႈၶၢႆႉၵႂႃႇတီႈ ထူင်ၵွင်ႉ QB လႄႈ လွင်ႈပၼ်ႇႁွပ်ႈ L-Tyr223 (ႁၢင်ႈ 6A ) တႃႇတေ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇ တင်း QB binding framework ၶွင် M- ဢွင်ႈတီႈ (ႁၢင်ႈ 6B)။ ႁီးလိၵ်ႉ တီႇ ပိၼ်ႇပၢႆႇ တီႈငဝ်ႈမၼ်းသေ Cα ၶွင် L-Ser209 ၼႆႉ မၼ်းၶၢႆႉၵႂႃႇ 0.33Å သေ L-Val221Cα သမ်ႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇ 3.52Å ၼႆယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်ႁၼ်လႆႈ တီႈ TMH D လႄႈ E ဢၼ်ပဵၼ် ဢၼ်ၸၢင်ႈသႂ်ႇၵၼ်လႆႈ ၼႂ်းၶူင်သၢင်ႈတင်းသွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ (ႁၢင်ႈ 6A)။ ၸွမ်းၼင်ႇႁဝ်းၶႃႈႁူႉၼၼ်ႉ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူင်သၢင်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်း RC သၽႃႇဝ ဢၼ်ဢိုတ်းပႅတ်ႈ ဢွင်ႈတီႈ QB ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတႅၵ်ႈၼိူင်းၵၼ်တင်း လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈ (QB-bound) ၼၼ်ႉ ၼႄဝႃႈ ၵွၼ်ႇၼႃႈ ၶူဝ်ႇၼူဝ်ႇ တေယွမ်းလူင်းၼၼ်ႉ တေလႆႈမီး လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈမၼ်း ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်း ၶူဝ်ႇၼူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ L-Phe217 ပၼ်ႇႁွပ်ႈ တႃႇပဵၼ်မႃး π-stacking ဢၼ်မီး လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇတေႃႇ ၸုမ်းႁူဝ် quinone သေ helix ၼႆႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇတၢင်းၼွၵ်ႈသေ ပၼ်ႁႂ်ႈ လုပ်ႇသၼ်လင် L-Gly222 လႄႈ ၶွပ်ႇၽၢႆႇ L-Tyr223 ပဵၼ်မႃး ၼႅၵ်ႉဝွၵ်ႉ ႁၢႆႇတရူဝ်ႇၸိၼ်ႇ ဢၼ်မီး ၵေႃႇသၢင်ႈ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇၸိၼ်ႇ ၼိမ်သဝ်း (ႁၢင်ႊ 6, A လႄႈ C)။
(A) ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဢၼ်သွၼ်ႉၵၼ်ဝႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ႁေႃႇလူဝ်ႇၵရမ်ႇ (L chain, orange/M chain, magenta) လႄႈ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ apo (သီၶဵဝ်) ဢၼ်ၼႄဝႆႉ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ႁၢင်ႈၽၢင် မိူၼ်ၼင်ႇ ၶွၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ UQ10 ၼႆႉ ပဵၼ်သီလိူင် ဢၼ်တၢင်တူဝ်ဝႆႉ။ ထႅဝ်ဢၼ်ပဵၼ်တုမ်ႇပဵၼ်တုမ်ႇၼၼ်ႉ ၼႄပၼ် လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်မႃး ၼႂ်းလွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈတင်းမူတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (B လႄႈ C) လွင်ႈတၢင်တူဝ် ၽိဝ်ၼႃႈ ၶွင် apolipoprotein လႄႈ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ဝူင်းတင်းမူတ်း ဢၼ်ၼႄပၼ် ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ ၶွပ်ႇၽၢႆႇၼႃႈ ၶွင် L-Phe217 ဢၼ်ပဵၼ်သီၶဵဝ် လႄႈ L-Tyr223 ဢၼ်ပဵၼ်သီလႅင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်း L ပဵၼ်သီလိူင်မၢၵ်ႇၸွၵ်း၊ ဢၼ်ပဵၼ် M လႄႈ H ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးသီ။ (D လႄႈ E) ဢႃႇပူဝ်းလီႇပူဝ်ႇပရူဝ်ႇတိၼ်း (D) လႄႈ ဢွင်ႈတီႈ RC QB တင်းမူတ်း (E) [သီ လူၺ်ႈ (A) ၽႂ်မၼ်း] လႄႈ ထႄႇရူဝ်ႇၾိၼ်ႇ ထႃႇမွၼ်ႇၾိဝ်း PSII (သီၶဵဝ်၊ သီသွမ်ႇ ဢၼ်ပႃး ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ၶျူဝ်ႇၼူၼ်ႇ၊ PDB ID: 3WU2) ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၵၼ် (58)။
ဢမ်ႇထၢင်ႇသေ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ RCs ဢၼ်ဢမ်ႇမီး QB ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး LH1 ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉလၢႆလၢႆဢၼ်သေတႃႉ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်လႆႈႁၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ၼႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈဝႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးၸဵမ် လၢႆးၵေႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈလူတ်းယွမ်း QB ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ Blc မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝီႇရီႇတီႇ (PDB ID: 3PRC) (27)၊ တႅပ်ႇတမ်ႇ (မၢႆၽၢင် PDB 1EYS) (28) လႄႈ Rba ၸိူဝ်းၼႆႉ။ sphaeroides (PDB ID: 1OGV) (29) ၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းမူတ်း ၶႂ်ႈမိူၼ်ၵၼ်တင်း လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ QB ၶဝ် တင်းမူတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈထတ်းတူၺ်း 3PRC ၸမ်ၸမ်ၼႆႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ မေႃႇလီႇၵျူး ၼမ်ႉယႃႈယႃ LDAO (Lauryl Dimethyl Amine Oxide) ၼႆႉ မၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ဝႆႉ တီႈၽၵ်းတူၶဝ်ႈ တီႈယူႇ QB သေ ၸၢင်ႊႁႄႉႁၢမ်ႈ လွင်ႈၶိုၼ်းၶပ်ႉၶိုင် ႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈဢိုတ်းႁပ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ LDAO ၼႆႉ ဢမ်ႇယႃႉၵဝ်း တီႈဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် ၼႂ်း 1EYS ဢမ်ႇၼၼ် 1OGV သေတႃႉ RC ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်သေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉလႄႈ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽွၼ်းလီမၼ်း မိူၼ်ၵၼ်။ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ Rba ။ Sphaeroides RC ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ် ၶႅပ်းၶႅပ်း တင်း သၢႆႇတူဝ်ႇၶရူမ်း c2 (PDB ID: 1L9B) ၼၼ်ႉၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ မီးတီႈ QB ဢၼ်ဢိုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၼႂ်းလွင်ႈၼႆႉ တီႈ N-terminal ၶွင် RC-M polypeptide (ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း တီႈဢၼ် QB ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ၼၼ်ႉ လတ်းၽၢၼ်ႇ H bond ၶွင် Tyr ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ တီႈၼိူဝ် Q helix) ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈသၽႃႇဝ လႄႈ လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ QB လႅၵ်ႈလၢႆႊၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈ ၶူၼ်ႉႁႃထႅင်ႈ (30)။ ဢၼ်လီမၼ်ႈၸႂ်တႄႉ ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် လွင်ႈႁၢင်ႈၽၢင် M polypeptide ၸိူင်ႉၼႆ ၼႂ်းပိူင်ၵေႃႇသၢင်ႈ RC-LH114-W ဢၼ်ၶႂ်ႈမိူၼ်ၵၼ်တင်း တီႈ N-terminal ၶွင် RC-LH116 RC ၼၼ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီမၢႆတွင်းဝႃႈ ဝၢႆးသေ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈ ဢႅၼ်ႇတၼႃႇ LH1 ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ် ၼမ်ႉယႃႈယႃ တႃႇသုၵ်ႈသီၼၼ်ႉယဝ်ႉ RCs ဢၼ်ပဵၼ် apolipoprotein ၼႂ်း PDB ၼၼ်ႉ လႆႈၵႄႈလိတ်ႈၵႂႃႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶူၼ်းၼူၼ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈ RC လႄႈ ၽိဝ်ၼႃႈ ၼႂ်းဝူင်း LH1 ဢၼ်မီးႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၢႆၵႂႃႇ (31, 32)။ RC ၼႆႉ မၼ်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈယူႇ ယွၼ်ႉဝႃႈ မၼ်းသိမ်းဝႆႉ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းမူတ်း လိူဝ်သေ ၶူဝ်းၶွင် QB quinone ဢၼ်ၸၢင်ႈယႃႉၵဝ်းလႆႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးၼိမ်သဝ်းလႄႈ ၵႆႉႁၢႆၵႂႃႇ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၼၼ်ႉ (33)။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ လွင်ႈဢၼ်ဢဝ် LH1 လႄႈ ထၢတ်ႈၼမ်ႉၼၵ်း ဢၼ်ပဵၼ်ပၼ်ႇႁွပ်ႈ သၽႃႇဝ ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ တီႈ RC ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၼိူဝ် ၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈဢၼ် ဢသၢၵ်ႈ P+QB-state ဢၼ်ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ လူၺ်ႈ charge ၼၼ်ႉ ပွတ်းမႃး (31, 34, 35) ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဝ်းၶႃႈ ၸင်ႇထၢင်ႇဝႃႈ လွင်ႈဢၼ် မီးဝႆႉ ဝူင်း LH1 ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ RC ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊထိင်းသိမ်းလႆႈ ဢွင်ႈတီႈ QB ဢၼ် “ဢိုတ်းဝႆႉ” ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေ ထိင်းသိမ်းလႆႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်မီးႁိမ်း QB ၼၼ်ႉယူႇ။
ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ apolipoprotein (ဢမ်ႇပႃး QB quinone) လႄႈ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉ တၢင်တူဝ် ၶႅပ်းႁၢင်ႊသွင်ဢၼ် ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႊ တီႈ QB ၼၼ်ႉၵွၺ်းသေတႃႉ လိူဝ်သေ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ပဵၼ်မႃး ၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈၼႄဝႃႈ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၼႆႉ ၸၢင်ႊပဵၼ် ၵဵတ်ႉ တႃႇႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈၶိုၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇ လူၺ်ႈ hydroquinone တႃႇႁႄႉႁၢမ်ႈ လွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်မီးပိုၼ်ႉထၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ၶွင် quinolol လႄႈ quinone ဢၼ်မီးႁိမ်း ဢွင်ႈတီႈ QB ၶွင် apolipoprotein ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ RC ၶဝ် ထဵင်ၶိုၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းလႆႈတၢင်ႇၼေမႃး ႁိုင်ၼၢၼ်းဝႃႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊပိူင်ၾၢင်ၼႆႉ မၼ်းလဵၼ်ႈပဵၼ် တွၼ်ႊတီႈ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ လႄႈ လွင်ႈလူတ်းယွမ်း ၶွင် quinones ၼႆယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၵတ်ႉ RC ဢၼ်ၶႅင်ဝႆႉ တႃႇတေလူတ်းယွမ်း ၶူဝ်ႇၼူဝ်ႇ ဝၢႆးသေ မေႃယူႇၸွမ်း လပ်းသိင်ႇၼၼ်ႉ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ (36)၊ လွင်ႈထတ်းသၢင် ၶႅပ်းထၢတ်ႈ X-ray ၼႆႉ ၼႄဝႃႈ လွင်ႈလူႉသုမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ QB quinones လႆႈထုၵ်ႇၶမ်ဝႆႉ ၼႂ်းၶွပ်ႇပိူင် “ဢၼ်ၵႆ” မွၵ်ႈ 4.5 Å လုၵ်ႉတီႈ တီႈဢၼ်ၸမ်သုတ်း ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ယူႇၼၼ်ႉ (26) , 37)။ ႁဝ်းပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ဝႆႉ တီႈၵႆၼႆႉ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႊ ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈ apolipoprotein လႄႈ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ဝူင်းတဵမ်ထူၼ်ႈ ဢၼ်ၸွမ်းမႃး လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း တင်း quinone လႄႈ လွင်ႈပိုတ်ႇတီႈ QB ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
RC မဵဝ်း II ဢၼ်လႆႈႁၼ်ၼႂ်း PSII complex ၶွင် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ဢၼ်ၵိၼ်သၢႆလႅင်း လႄႈ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး cyanobacteria ၵမ်ႈၽွင်ႈ၊ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ဢၼ်ၼႄဝႆႉ ၼႂ်းႁၢင်ႈ 6 (D လႄႈ E) ၼၼ်ႉ ဝႆႉၼၵ်းၼိူဝ် လွင်ႈမိူၼ်ၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈ PSII RCs လႄႈ တီႈ QB ၶွင် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး RC complex ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတႅၵ်ႈၼိူင်းဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်တႅၵ်ႈတွၼ်ႈတႃႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈပိူင်ဢၼ်ၵွင်ႉၵႆႇၵၼ်ၸမ်ၵၼ်ၶွင် လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇလႄႈ လွင်ႈလူတ်းယွမ်းၶွင် quinone ၼၼ်ႉမႃးႁိုင်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ဢၼ်ပိုၼ်ႊၽႄဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႃႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၼႆႉ မၼ်းမႃးၸွမ်း လွင်ႈလူတ်းယွမ်း PSII ၶွင် quinones (39, 40) ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပေႃးဝူၼ်ႉသွၼ်ႇလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၶိုၼ်ႈယ်ႂႇမႃးလွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄၶွင် RC ၼႆၸိုင်၊ လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈသွၵ်ႈႁၼ်ဝႆႉမိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ တေၸၢင်ႈၸ်ႂႉတိုဝ်းလႆႈတီႈ ၼႃႈလိၼ် QB ၶွင် PSII RC ၼ်ႂးတူၼ်ႈဢၼ်ၵိၼ်သၢႆလႅင်းဢၼ်မီးထၢတ်ႈဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
Rps ΔpufW (လွင်ႈယႃႉပႅတ်ႈ pufW ဢၼ်ဢမ်ႇမီးပၢႆႉ) လႄႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်း PufW-His (ပရူဝ်ႇတိၼ်းဢၼ်မီးပၢႆႉ C-တီႈသုတ်း 10x His-W ဢၼ်ၼႄဢွၵ်ႇမႃးတီႈ တီႈယူႇ pufW သၽႃႇဝ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ palustris CGA009 ၼႆႉ လႆႈလၢတ်ႈၼႄဝႆႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း (16) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ပေႃႈမႄႈဢၼ်ပဵၼ်သႅၼ်းလိူင်းဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းမႃးတီႈၼႂ်းၶိူင်ႈၶႅင်လူၺ်ႈလွင်ႈဢဝ်သၢႆသႄး(လ်)ဢိတ်းဢွတ်း ၼိူဝ် PYE (ၼိူင်ႈဢၼ် 5 g လီႇတႃႇ -1) (သိမ်းဝႆႉၼ်ႂး LB တီႈ -80 °C ၊ ဢၼ်ပႃးထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း 50% ( w/v) ၵလီႇသႄႇရူဝ်ႇ၊ ၼမ်ႉမၢၵ်ႇၸိူဝ်ႉ လႄႈ ၼမ်ႉယၢင်) pla.v [15] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၽႅၼ်ႇၼၼ်ႉ ဝႆႉၼႂ်းတီႈလပ်းသိင်ႇ တီႈတၢင်းမႆႈၼႂ်းႁွင်ႈ ဢၼ်မီးတႂ်ႈငဝ်းလၢႆး ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလူမ်းၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢဝ်သၢႆလႅင်းသီၶဵဝ် (~50 μmolm-2 s-1) ဢၼ် OSRAM 116-W halogen bulbs (RS Components, UK) ပၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ လႅင်းပၼ် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်း တေႃႇထိုင် 5 ဝၼ်း တေႃႇထိုင် ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇဢၼ်လဵဝ် ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ ဢၼ်လဵဝ်သေ သမ်းပၼ် ၼမ်ႉယႃႈယႃ M22+ ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈ (41) 10 ml ဢၼ်ဢဝ် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ၶႃႇသႃႇမိၼ်ႇၼူဝ်ႇ 0.1% (w/v) (ဝၢႆးၼႆႉ တေႁွင်ႉဝႃႈ M22) ၽိူမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိင်ႈငႄႈၼၼ်ႉ လႆႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈဝႆႉ ၽၢႆႇတႂ်ႈငဝ်းလၢႆး ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇဢေႇ ၼႂ်းတီႈလပ်းသိင်ႇ တီႈ 34°C လူၺ်ႈလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် တီႈ 180 rpm တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 48 ၸူဝ်ႈမူင်းသေယဝ်ႉ ၽိင်ႈငႄႈၼၼ်ႉ လႆႈသမ်းယႃႈယႃ 70 ml ၽၢႆႇတႂ်ႈငဝ်းလၢႆးဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်းယဝ်ႉ။ ၽိင်ႈယၢမ်ႈ ဢၼ်မီးလူမ်းဢေႇရူဝ်ႇပိၵ်ႉ ၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတၢင်းၼမ် 1 ml ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇ သမ်းယႃႈယႃ M22 30 ml ၼႂ်းတဝ်ႈမၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးသၵူဝ်ႇ 30 ml သေယဝ်ႉ ဢဝ်ႁႅင်းၶႅင် Stirring rod သေ ဢဝ်လွင်ႈၶူၼ်းၶဝ်း (~50μmolm-2 s-1) သေ ထွင်ႇသၢႆလႅင်း တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 48 ၸူဝ်ႈမူင်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢဝ်ၽိင်ႈငႄႈ 30 ml ၼၼ်ႉ သမ်းသႂ်ႇ ၽိင်ႈငႄႈ မွၵ်ႈ 1 လီႇတႃႇ ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးမိူၼ်ၵၼ်သေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢဝ်ၽိင်ႈငႄႈ မွၵ်ႈ 9 လီႇတႃႇ ဢၼ်မီးသၢႆလႅင်း တီႈ ~200 μmolm-2 s-1 ၼၼ်ႉ သမ်းပၼ် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 72 ၸူဝ်ႈမူင်း။ ဢဝ်သႄးလ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးႁွမ်ဢဝ်တီႈ 7132 RCF တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 30 မိၼိတ်ႉသေ ၶိုၼ်းဢဝ် tris-HCl 20 mM (pH 8.0) ~10 ml သေ သိမ်းဝႆႉတီႈ -20°C တေႃႇထိုင်ပေႃးလူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ ၶူၼ်းၶဝ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ် ၶႅပ်းၶႅပ်း ၶွင် တီႇဢွၵ်ႇသီႇရီႇပူဝ်ႇၼူဝ်ႇၵလီးယႅတ်ႉ I (Merck, UK) ၵမ်ႈၽွင်ႈ၊ ၼႂ်းသႄးလ် ႁႅင်းတဵၵ်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ 20,000 psi (Aminco, USA) ၼၼ်ႉ သႄးလ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵူၼ်ႇပင်း 8 တေႃႇ 12 ပွၵ်ႈ။ ဝၢႆးသေ ဢဝ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ သႄးလ် ဢၼ်ဢမ်ႇတႅၵ်ႇလႄႈ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ဢမ်ႇၸိုမ်းလႆႈ လူၺ်ႈ လွင်ႈဢဝ် 18,500 RCF ၶၢဝ်းတၢင်း 15 မိၼိတ်ႉ တီႈ 4°C ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၽီႉၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇ ဢဝ် 113,000 RCF 2 ၸူဝ်ႈမူင်း တီႈ 43,000°C ၼၼ်ႉ ၸိုမ်းဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ဢဝ်ပႅတ်ႈ ပွတ်းတွၼ်ႈဢၼ်ၸိုမ်းလႆႈၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းဢဝ်ၽိဝ်ၼင်ဢၼ်မီးသီၼၼ်ႉ ယွမ်ႉသႂ်ႇၼႂ်း 100 တေႃႇထိုင် 200 ml ၶွင် 20 mM tris-HCl (pH 8.0) သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ် တေႃႇထိုင် ဢမ်ႇမီးၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ႁၼ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိဝ်ၼင်ဢၼ်ႁွႆႈဝႆႉၼၼ်ႉ ဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်း 20 mM tris-HCl (pH 8.0) (Anatrace, USA) ဢၼ်ပႃး β-DDM 2% (w/v) တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 1 ၸူဝ်ႈမူင်း ၼႂ်းတီႈလပ်းသိင်ႇ တီႈ 4°C သေ ၶူၼ်းၶဝ်းလေႃးၵၼ် ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢဝ် 70°C ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ RCF 150,000 တီႈ 4°C ၼၼ်ႉ ယွမ်ႉသီ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 1 ၸူဝ်ႈမူင်း တႃႇတေဢဝ်ဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢမ်ႇယွမ်ႉသီလႆႈ ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽီႉဢၼ်ၸိုမ်းယဵၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်း ΔpufW ၼၼ်ႉ ဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈ သဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၢႆႇယွၼ်ႇ DEAE Sepharose 50 ml ဢၼ်မီး တၢင်းၼမ်သဝ်သၢမ်သဝ် (CV) ၶွင် ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ် ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် [20 mM tris-HCl (pH 8.0) ဢၼ်ပႃး 0.03% (w / v) β-DDM] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ် ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ် CV သွင်ဢၼ်သေ သုၵ်ႈပၼ် ၶူဝ်ႈသေ ဢဝ်ၶိူင်ႈၵွင်ႉ သွင်ဢၼ် ဢၼ်ပႃး NaCl 50 mM ၼၼ်ႉ သုၵ်ႈပၼ် ၶူဝ်ႈ။ RC-LH116 ၼႆႉ လႆႈဢဝ် 150 တေႃႇ 300 mM NaCl (ၼႂ်း ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်) ဢၼ်မီး 1.75 CV ၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇသေ ၶိူင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် ၶိူင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ ဢၼ်ပႃး 300 mM NaCl ၼိူဝ် 0.5 CV ၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ ၵဵပ်းဢဝ် သၢႆလႅင်း ဢၼ်ၸုပ်ႇဢဝ် ၼႂ်းၵႄႈ 250 လႄႈ 1000 nm သေ ဝႆႉ ပွတ်းတွၼ်ႈ ဢၼ်မီး တၢင်းၼမ် ၸုပ်ႇဢဝ် (A880/A280) ၼၼ်ႉ ၼမ်လိူဝ် 1 တီႈ 880 တေႃႇထိုင် 280 nm သေ ဢဝ်မၼ်း ယွမ်ႉသႂ်ႇ ၼႂ်း ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ် ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ၼၼ်ႉ သွင်ပွၵ်ႈသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်း လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်း တီႈၼိူဝ် သဝ် DEAE On purification ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ် တွၼ်ႈဢၼ်မီး A880/A280 သုင်လိူဝ် 1.7 လႄႈ တွၼ်ႈ A880/A805 သုင်လိူဝ် 3.0 ၼၼ်ႉ ယွမ်ႉသီသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၢႆႇယွၼ်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်သေ သိမ်းဝႆႉ တွၼ်ႈဢၼ်မီး A880/A280 သုင်လိူဝ် 2.2 လႄႈ တွၼ်ႈ A880/A805 သုင်လိူဝ် 0 ၼၼ်ႉ။ လွင်ႈသုၵ်ႉသၢၵ်ႉဢၼ်မူတ်းသႂ်ဝႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢဝ်မႃးၸုတုမ်ၵၼ်ထိုင် ~2 ml ၼႂ်းၶိူင်ႈထၢတ်ႈမေႃႇလီႇၵျူး Amicon 100,000 ဢၼ်တတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉ (MWCO) ၶိူင်ႈထၢတ်ႈဢၼ်ၸုတ်ႇဢွၵ်ႇတီႈၵၢင် (Merck, UK) သေယဝ်ႉ ဢဝ်သႂ်ႇၼိူဝ် သဝ်ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးတၢင်းယႂ်ႇ Superdex 200 16/600 (GE Healthcare, US) ဢၼ်ပႃးထၢတ်ႈၼမ်ႉယႃႈယႃ 200 m the 1.5 သီႇဝီႇ။ ၵဵပ်းႁွမ် သၢႆလႅင်း ဢၼ်ၸုပ်ႇဢဝ် ၶွင် တွၼ်ႈဢၼ်ဢမ်ႇပႃး တၢင်းယႂ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢဝ်သၢႆလႅင်း ဢၼ်ၸုပ်ႇဢဝ် ဢၼ်မီး တၢင်းၼမ် A880/A280 လိူဝ် 2.4 လႄႈ တၢင်းၼမ် A880/A805 လိူဝ် 5.8 တေႃႇထိုင် 100 A880 သေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် ၵမ်းလဵဝ် တႃႇႁၢင်ႈႁႅၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် သိမ်းဝႆႉ ၶိူင်ႈၸုပ်ႇ cryo-TEM လူဝ်ႇ C.8.
ၽိဝ်ၼင် ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉယၢင် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်း PufW-His မႃးၼၼ်ႉ ဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်း ၼမ်ႉယႃႈယႃ IMAC ဢၼ်မီး 20 ml (pH 8.0) ဢၼ်ပႃး NaCl 200 mM လႄႈ 0.03% (w/w)) ၼႂ်း IMAC buffer ( GE) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ v) β-တီႇတီႇဢႅမ်ႇ]။ ဢဝ်ၼမ်ႉယႃႈယႃ IMAC ႁႃႈ CV သေ သုၵ်ႈသီပၼ် ထမ်ႈၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢဝ်ၼမ်ႉယႃႈယႃ IMAC ဢၼ်ပႃး ထၢတ်ႈ histidine 10 mM ၼၼ်ႉ သုၵ်ႈပၼ် ႁႃႈဢၼ်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉၵႅၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် IMAC ႁႃႈဢၼ် ဢၼ်ပႃး histidine 100 mM ၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ တီႈၼႂ်းထမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈဢၼ်ပႃး RC-LH114-W ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶူၼ်းၶဝ်းလေႃးၵၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ် ~10 ml ၼႂ်းထၢင်ဢၼ်ၶူၼ်းၶဝ်းဝႆႉ ဢၼ်ပႃး ၶိူင်ႈထၢတ်ႈ Amicon 100,000 MWCO (Merck, UK) သေ ဢဝ်ၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်ၸပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ယွမ်ႉသႂ်ႇ 20 ပွၵ်ႈသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢဝ်ၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်ၸပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ သႂ်ႇၼႂ်း 25 ml ၼႂ်း DEAE b Sephar ၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်း။ သုၵ်ႈသီပၼ် ၶူဝ်လႆ လူၺ်ႈ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ် CV 4 ဢၼ်သေ ဢဝ် ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ် ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇ CV သီႇဢၼ်ၼၼ်ႉ သုၵ်ႈသီပၼ် ၶူၼ်းလေႃး ဢၼ်မီးၼိူဝ် CV 8 ဢၼ် ဢၼ်မီး သၢႆသၢႆ 0 တေႃႇထိုင် 100 mM NaCl (ၼႂ်းၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ် ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇ) ၼၼ်ႉသေ CV ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ 4 ဢၼ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပႃး ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ် ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇ 100 mM ၼၼ်ႉ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ် ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ chlobin/de0 ၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇ ၼိူဝ် ၶူၼ်းလေႃး A8de000 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သုင်လိူဝ် 2.4 လႄႈ တၢင်းၼမ်ဢေႇ A880/A805 သုင်လိူဝ် 4.6 ပွတ်းတွၼ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်ဝႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ် ~2 ml ၼႂ်းၶိူင်ႈထၢတ်ႈ Amicon 100,000 MWCO ဢၼ်ၸုတ်ႇဢွၵ်ႇ တီႈၵၢင်မၼ်းသေ တဵမ်ဝႆႉ တင်း 1.5 CV IMAC ဢွၼ်တၢင်း ၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် Superdex 200 ဢၼ်ဢဝ် 16/600 သေ သႂ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းၶိူင်ႈထၢတ်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ ၼႂ်း 16/600 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 1.5 သီႇဝီႇ။ ၵဵပ်းႁွမ်ဢဝ် သၢႆႁိူဝ်ႈလႅင်း ဢၼ်ၸုပ်ႇဢဝ် ၶွင် ပွတ်းတွၼ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး တၢင်းယႂ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢဝ်သၢႆႁိူဝ်ႈလႅင်း ဢၼ်ၸုပ်ႇဢဝ် ဢၼ်မီး A880/A280 တၢင်းၼမ်လိူဝ် 2.1 လႄႈ A880/A805 တၢင်းၼမ်လိူဝ် 4.6 တေႃႇထိုင် 100 A880 ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵမ်းလဵဝ် တႃႇႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၶႅပ်း TEM ဢၼ်ၶႅင် ဢမ်ႇၼၼ် သိမ်းဝႆႉ တီႈ -80°C ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၶႅင် ဢၼ်ဢဝ်ၼမ်ႉ ၸူမ်ဝႆႉ Leica EM GP သေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၵရိတ်ႉ TEM ဢၼ်မီး တၢင်းမႆႈဢေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူၼ်းလေႃးၼၼ်ႉ ဢဝ်မႃးယွမ်ႉသႂ်ႇၼႂ်း IMAC buffer ႁႂ်ႈပဵၼ် A880 ဢၼ်မီး 50 သေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢဝ် 5μl ၼၼ်ႉ သႂ်ႇၼိူဝ် ၶွပ်ႇတွင်း ဢၼ်ဢဝ်ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ ႁူမ်ႇဝႆႉ QUANTIFOIL 1.2/1.3 ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးမႂ်ႇမႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၵရိတ်ႉၼၼ်ႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈဝႆႉ တီႈ 20°C လႄႈ လွင်ႈမိုၵ်းမၢၵ်ႇ 60% တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 30 s ယဝ်ႉ ဢဝ်မၼ်းႁႅင်ႈ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 3 s ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ၼမ်ႉဢီႇတဵင်း ဢၼ်မီး -176°C ၼၼ်ႉ ႁႅင်ႈၵႂႃႇ။
ၶေႃႈမုၼ်းၶွင် RC-LH114-W ဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈမၢႆဝႆႉတီႈ eBIC (သုၼ်ၵၢင်လွင်ႈထႆႇႁၢင်ႈသၢႆၸႂ် ဢီႇလႅတ်ႇထရေႃးၼိၵ်ႉ) (ငဝ်ႈငႃႇသၢႆလႅင်းႁိၼ်ၶမ်း မိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ) ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း မၢၼ်ႇတူၺ်းဢၼ်လဵၵ်ႉ Titan Krios ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈ ႁႅင်းၾႆးၾႃႉဢၼ်ဝႆး 300kV သေ မီးလွင်ႈၶႂၢၵ်ႈႁႅင်း Choose 130,000 ၶွင်-2× လႄႈ an ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈထတ်းသၢင် ၸိၵ်းၸွမ် K2 ဢၼ်ပဵၼ် Gatan 968 GIF Quantum သေ မၢႆတွင်း ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၼႂ်းလၢႆးၼပ်ႉသွၼ်ႇ တႃႇၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်း။ တၢင်းယႂ်ႇ pixel ဢၼ်လႆႈတႅၵ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ် 1.048Å လႄႈ တၢင်းၼမ်တၢင်းၼမ်မၼ်း ပဵၼ် 3.83 e-Å-2s-1 ယဝ်ႉ။ ၵဵပ်းႁွမ်ၸိူင်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 11 ၸူဝ်ႈမူင်းသေ ၸႅၵ်ႇပဵၼ် 40 တွၼ်ႈ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈဢၼ်ပႃးထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းဢဝ်မၢၼ်ႇတူၺ်းဢၼ်လဵၵ်ႉၼၼ်ႉ မႃးတူၺ်းသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵဵပ်းဢဝ် ၸိူင်းသၢမ်ဢၼ် ၼႂ်းႁူးလႂ်ႁူးၼၼ်ႉ။ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းမူတ်း လႆႈၵဵပ်းႁွမ်ဝႆႉ ၸိူင်း 3130 ဢၼ်သေ ၵႃႈၶၼ် defocus မၼ်း မီးၼႂ်းၵႄႈ -1 လႄႈ -3μm ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶေႃႈမုၼ်း တႃႇ RC-LH116 complex ၼႆႉ လႆႈၵဵပ်းႁွမ်မႃး လူၺ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း မၢၼ်ႇတူၺ်းဢၼ်လဵၵ်ႉ ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် တီႈ ႁွင်ႈၽႃႇတတ်း လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ တူဝ်မီးၸႂ် Asterbury (ၸၼ်ႉၸွမ်လူင် Leeds မိူင်း UK) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶေႃႈမုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵဵပ်းႁွမ်ဝႆႉ လူၺ်ႈလွင်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇ လူၺ်ႈလွင်ႈၶႂၢၵ်ႈ 130 k လႄႈ တၢင်းယႂ်ႇ pixel ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇတႅၵ်ႈထိုင် 1.065 Å လူၺ်ႈတၢင်းၼမ် 4.6 e-Å-2s-1 ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူင်းဢၼ်ၼႆႉ လႆႈမၢႆဝႆႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 12 ၸူဝ်ႈမူင်းသေ ၸႅၵ်ႇပဵၼ် 48 တွၼ်ႈ။ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းမူတ်း လႆႈၵဵပ်းႁွမ်ဝႆႉ 3359 ၸိူင်းသေ ၵႃႈၶၼ် defocus မီးၼႂ်းၵႄႈ -1 လႄႈ -3μm ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶေႃႈမုၼ်းတင်းမူတ်းၼႆႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႂ်းသၢႆၼမ်ႉမၼ်း Relion 3.0 (42) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်း Motioncorr 2 (43) သေ မႄးပၼ် လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သၢႆလႅင်း လူၺ်ႈ လွင်ႈၼမ်ႉၼၵ်း တၢင်းၼမ် ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်း CTFFIND 4.1 (44) သေ တႅပ်းတတ်း ပရႃႇမီႇတႃႇ CTF (ၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈသူင်ႇၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်ဢဝ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈလဵၵ်ႉၼွႆႉ ဝၢႆးသေ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႄဝႆႉ ၼႂ်းႁၢင်ႈ 2. S16 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်လိူၵ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းႁင်းမၼ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး လူၺ်ႈလွင်ႈလိူၵ်ႈဢဝ် ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈ 1000 ဢၼ်မွၵ်ႈ 250 ပိၵ်ႉသႄး ၼႂ်းၶွပ်ႇ 250 ပိၵ်ႉသႄး လႄႈ ဢမ်ႇမီး လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ သွင်ၽၢႆႇ (2D) ဢၼ်ပဵၼ် ၶေႃႈဢၢင်ႈဢိင်ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇလႆႈ ထဵင်ၶိုၼ်း လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ ၸိူဝ်းဢၼ် ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း လွင်ႈဢမ်ႇမူတ်းသႂ် တူဝ်ယၢင်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇမီး ၽၢင်ႁၢင်ႈ ဢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းလွင်ႈလိူၵ်ႈဢဝ် ဢၼ်ႁဵတ်းႁင်းမၼ်း တီႈၼိူဝ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢွၼ်ႇတင်းမူတ်းသေ RC-LH114-W ၼၼ်ႉ မီး 849,359 ၽုင် လႄႈ RC-LH116 ဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉၼၼ်ႉ မီး 476,547 ၽုင်။ ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈဢၼ်လိူၵ်ႈဝႆႉတင်းမူတ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇလွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ 2D ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶေႃႈဢၢင်ႈဢိင် သွင်ပွၵ်ႈသေ ဝၢႆးသေ လႅၼ်ႈၵူႈပွၵ်ႈယဝ်ႉ ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈဢၼ်ႁူပ်ႉထူပ်း ပိုၼ်ႉတီႈၵႃႇပုၼ်ႇ၊ RC-LH114-W လႄႈ RC-LH116 ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၽၢင်ႁၢင်ႈဢိင်ဢၢင်ႈ 3D မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး လူၺ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း လွၵ်းလႆၢးလူင်းၶွင် stochastic gradient ၼႆယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ပိူင်ၾၢင် ဢၼ်တႄႇႁဵတ်းမႃး ႁႂ်ႈပဵၼ် ၶေႃႈဢၢင်ႈဢိင်သေ ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈ ဢၼ်လိူၵ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉ ပဵၼ် 4 မဵဝ်း ၼႂ်း 3D ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ပိူင်ၾၢင် ၼႂ်းသႅၼ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ် ၶေႃႈဢၢင်ႈဢိင်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ် မူၼ်ႉမႄး 3D ၼိူဝ် ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈ ၼႂ်းသႅၼ်း ဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်းၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈထတ်း 15Å ဢၼ်လတ်းၽၢၼ်ႇ တႅမ်ႇ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း တႃႇႁူမ်ႇငမ်း ပိုၼ်ႉတီႈ ၶိူင်ႈယွမ်ႉၼၼ်ႉသေ သႂ်ႇပၼ် ၸဵင်ႇ ဢၼ်ၼူမ် 6 ပိၵ်ႉသႄးလ် လႄႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၽိၵ်ႉသိူဝ်ႇ တႃႇမႄးၵႄႈပၼ် လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၽၢႆႇၼိူဝ် Gatan K2 dector funte ၶွင် Mo. တွၼ်ႈတႃႇ ၶေႃႈမုၼ်း RC-LH114-W ၼၼ်ႉ ပိူင်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းဢၼ်ၼႆႉ လႆႈမူၼ်ႉမႄးဝႆႉ လူၺ်ႈလွင်ႈဢဝ်ဢွၵ်ႇ လွင်ႈသတ်ႉတဵမ်ဢၼ်ႁႅင်း တီႈၸဵင်ႇၽႃႈတူမ်းသူပ်း (ဢၼ်တတ်းဢွၵ်ႇ လွင်ႈသတ်ႉတဵမ်ဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵႅၼ်မၼ်း ၼႂ်း UCSF Chimera) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈၽၢင်ဢၼ်လႆႈမႃး (လွင်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈၶွင် RC-LH114-W လႄႈ RC-LH116 ပဵၼ် 3.91 လႄႈ 4.16 Å ၵူႈဢၼ်) ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပဵၼ်တီႈဢိင် တႃႇလွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ 3D ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ႁဵတ်းပဵၼ်ၸုမ်း ၼႂ်းၸၼ်ႉ 3D ဢၼ်တႄႇတင်ႈမႃးၼၼ်ႉသေ ဢမ်ႇပႃးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း ႁိမ်းႁွမ်း ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ။ လွင်ႈသွၼ်ႉၵၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇမီး လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ဢၼ်ႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်း။ ဝၢႆးသေ လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ 3D ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယဝ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈဢဝ် မဵဝ်းဢၼ်မီး လွင်ႈႁၼ်လႆႈ သုင်သုတ်း [တွၼ်ႈတႃႇ RC-LH114-W ၼၼ်ႉ မဵဝ်းၼိုင်ႈ ပဵၼ် 377,703 ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈ (44.5%) တွၼ်ႈတႃႇ RC-LH116 ၼၼ်ႉ မီးသွင်မဵဝ်းၵူၺ်း မိူဝ်ႈၶဝ် မီး 260,752 ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈ (% ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈ7d) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ပၼ်ႇႁွပ်ႈ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း ဢၼ်ပိူင်ႈၵၼ်ဢိတ်းဢွတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ]။ ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈဢၼ်လိူၵ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းထူင် ဢၼ်မီး 400 ပိၵ်ႉသႄးသေ ဢဝ်လၢႆး 3D refining သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းမူတ်းသႂ်။ ၽႃႈတူမ်းသူပ်း ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽႃႈတူမ်းသူပ်း ဢၼ်လတ်းၽၢၼ်ႇ တႅမ်ႇ 15Å ဢၼ်တႄႇတင်ႈမႃးၼၼ်ႉသေ ၶႂၢၵ်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် 3 ပိၵ်ႉသႄးလ် လႄႈ ၽႃႈတူမ်းသူပ်း ဢၼ်ၼူမ် 3 ပိၵ်ႉသႄးလ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်း လွင်ႈမူၼ်ႉမႄး CTF ၼိုင်ႈၽုင် ၼိုင်ႈၽုင် လွင်ႈမႄးၶိုၼ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၽုင်ၽုင် လႄႈ လွင်ႈမူၼ်ႉမႄး CTF ၼိုင်ႈၽုင် ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် လွင်ႈမူၼ်ႉမႄး 3D လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်း ၶိူင်ႈယွမ်ႉ လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဝၢႆးလင် ၶၵ်ႉတွၼ်ႈလႂ်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼၼ်ႉ တႃႇတေမူၼ်ႉမႄး ၽိဝ်ၼင် ဢၼ်လႆႈမႃးၼၼ်ႉ ထႅင်ႈ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်း FSC (ၵွင်ႉၵၢႆႇ ၵွၼ်ႈသီ Fourier) ဢၼ်မီး 0.143 ၼၼ်ႉသေ လွင်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ ၶွင် ပိူင်လိုၼ်းသုတ်း RC-LH114-W လႄႈ RC-LH116 ၼၼ်ႉ ပဵၼ် 2.65 လႄႈ 2.80Å ၼႆယဝ်ႉ။ ၶွပ်ႇ FSC ၶွင် ပိူင်လိုၼ်းသုတ်းၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉ ၼႂ်းႁၢင်ႈ 2. S17 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း တင်းမူတ်းၼႆႉ လႆႈလူင်းမႃးတီႈ ယူႇၼီႇပရူဝ်ႇၶျီႇ LH1-β (PufB; ID ယူႇၼီႇပရူဝ်ႇတီႇ: Q6N9L5)၊ LH1-α (PufA၊ ယူႊၼီႊပရူဝ်ႇတီႊဢီႊ: Q6N9L4)၊ RC-L (PufL၊ မၢႆၾၢင် ယူႇၼီႇပရူဝ်ႇ ဢူဝ်ႇ83005)၊ RC-M (PufM၊ ယူႇၼီႇပရူဝ်ႇ ဢၢႆႇတီႇ: A0A4Z7)၊ RC-H (ပူႇႁႃႇ၊ ယူႇၼီႇပရူဝ်ႇ ID: A0A4Z9)၊ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W (PufW၊ ယူႇၼီႇပရူဝ်ႇ ID: Q6N1K3)။ SWISS-MODEL (45) ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပိူင်ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၶွင် RC ဢၼ်ပႃး ၶၵ်ႉတွၼ်ႈထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်းၶွင် RC-L, RC-M လႄႈ RC-H လႄႈ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈၶႅပ်းႁၢင်ႈၶွင် Rba ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ် RC ႁဵတ်းပဵၼ် ပိူင်တႅၵ်ႈ (PDB ID: 5LSE) (46) ၼႆယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶိူင်ႈ “ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ” ၼႂ်း UCSF Chimera တႃႇႁႂ်ႈပိူင်ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းၽႅၼ်ႇလိၼ် (47) ၊ 3,4-တီႇႁၢႆႇထရူဝ်ႇႁႅၵ်ႉသႃႇၵႃႇပူဝ်ႇၼိၼ်ႇၶူဝ်ႇလိၼ်ႇ (QAK)] ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶူတ်ႉ (48) သေ သႂ်ႇ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ QAK ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၼႂ်းႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ မွၼ်းမႃႇလႄႈ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈမိုဝ်း eLBOW ၼႂ်း PHENIX (49) သေ ႁဵတ်းပဵၼ် ပရႃႇမီႇတႃႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ ယူင်ႉၵၢၼ် LH1 ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း ၶိူင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁင်းမၼ်း ၼႂ်း PHENIX (49) ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပွတ်းတွၼ်ႈ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ LH1 ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽႅၼ်ႇလိၼ် လႄႈ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း LH1-α လႄႈ LH1-β ႁႂ်ႈပဵၼ် ၶေႃႈသႂၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူၵ်ႈဢဝ် LH1 subunit ဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ဢွၵ်ႇသေ ဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်း Coot သေ ဢဝ်မိုဝ်းသႂ်ႇ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈဢၼ်ႁၢႆဝႆႉၼႂ်းမၼ်းၼၼ်ႉသေ ဢဝ်မိုဝ်းသေ မူၼ်ႉမႄး လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈတင်းမူတ်း ၵွၼ်ႇပႆႇသႂ်ႇ BCls a (BCL) သွင်ဢၼ် လႄႈ spirilloxanthin (CRT) [ၸွမ်းၼင်ႇ Rps ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈၼႅၼ်ႈၼႃ ၶွင် LH1 complex လႄႈ ဢၼ်ႁူႉဝႆႉၼၼ်ႉ။ ၸိူဝ်ႉၽၼ်း (17)]။ ၵူပ်ႉၵူႈ ယူင်ႉၵၢၼ် LH1 ဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်း UCSF Chimera “Docking Map Tool” သေ ၵူပ်ႉၵူႈ တီႈဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပိူင်ၾၢင် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၵၼ် ဢၼ်မီး လွင်ႈၼႅၼ်ႈၼႃ LH1 ၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်း မူၼ်ႉမႄး ၼႂ်း Coot ၊ ႁဵတ်းၶိုၼ်း လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ တေႃႇထိုင် LH1 subunits တင်းမူတ်း လႆႈႁဵတ်းပဵၼ် ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ တႃႇလွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ RC-LH114-W ၼႆႉ လူၺ်ႈလွင်ႈထွင်ဢွၵ်ႇ တၢင်းၼႅၼ်ႈၼႃ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၸႅၵ်ႇဝႆႉ ၼႂ်း Coot ၼၼ်ႉသေ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်းၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇ တီႈၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈထၢတ်ႈထႅင်ႈႁႅင်းၼိူဝ်ႉ ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ ၼႂ်းၽႅၼ်ႇလိၼ် USCF Chimera သေယဝ်ႉ ၶိူင်ႈ Autobuild ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇ ၵေႃႇတင်ႈ ပိူင်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း လႄႈ တွၼ်ႈယွႆႈယႅမ်း ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ (ထၢတ်ႈထႅင်ႈႁႅင်းၼိူဝ်ႉ-W) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၽိၼ်ႇၼိတ်ႉ (49) ။ ဢဝ်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈဢၼ်ႁၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ သႂ်ႇၼႂ်းပိူင်ဢၼ်လႆႈမႃး တီႈၼႂ်း Coot (48) ၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢဝ်မိုဝ်းသေ မူၼ်ႉမႄးၶိုၼ်း ယူင်ႉယွႆႈယႅမ်းတင်းမူတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၸႅၵ်ႇပၼ် တၢင်းၼႅၼ်ႈၼႃၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း လွင်ႈႁူမ်ႈပွင်း ထၢတ်ႈယၢင် (PDB ID ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ ၶွင် CDL = CDL၊ POPC = 6PL လႄႈ POPG = PGT)၊ ၸႂ်ႉတိုဝ်း လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလီလိူဝ် PHENIX (49) လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလီလိူဝ် လူၺ်ႈမိုဝ်း ၼႂ်း Coot (48) တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပိူင်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉ တဵမ်ထူၼ်ႈ တေႃႇထိုင် သဵၼ်ႈမၢႆပိူင် လႄႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉႁၢင်ႈၽၢင် ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ လီလိူဝ်မႃးထႅင်ႈ။ လိုၼ်းသုတ်းမႃး ၸႂ်ႉတိုဝ်း LocScale (50) တႃႇႁႂ်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီသေယဝ်ႉ ႁဵတ်းပၼ် ပၼ်ႇႁွပ်ႈတၢင်ႇဢၼ် တႃႇႁဵတ်းတူဝ်ယင်ႇ လွင်ႈသတ်ႉတဵမ် ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၸႅၵ်ႇပၼ် လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလီသုတ်း လူၺ်ႈလၢႆးႁဵတ်းႁင်းမၼ်း လႄႈ လူၺ်ႈမိုဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
peptides ၽႂ်မၼ်း၊ cofactors လႄႈ lipids လႄႈ quinones တၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ဝႆႉ ၼႂ်းတၢင်းၼႅၼ်ႈၼႃ ၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ ၼေဝႆႉတီႈ ႁၢင်ႊ 1 လႄႈ 2 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ S18 တေႃႇထိုင် S23 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶေႃႈမုၼ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၶွင်ပိူင်လိုၼ်းသုတ်းၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉတီႈ လွၵ်းတမ်း S1 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉထႅင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈၸိုင် သၢႆလႅင်းဢၼ်ၸုပ်ႇဢဝ် UV/Vis/NIR ၼၼ်ႉ လႆႈၵဵပ်းႁွမ်ဝႆႉ တီႈၼိူဝ် ၶိူင်ႈထတ်းသၢႆလႅင်း Cary60 (Agilent, USA) ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈ 1 nm တႄႇဢဝ် 250 nm တေႃႇထိုင် 1000 nm လႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းႁူမ်ႈႁွမ်း 0.1s ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢဝ်တူဝ်ယင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၵွၵ်းၶွတ်ႉ ဢၼ်မီးသဵၼ်ႈတၢင်း 2 mm ၼၼ်ႉ ယွမ်ႉသီပၼ် A880 ၶွင် 1 သေ ၵဵပ်းဢဝ် သၢႆလႅင်း ဢၼ်ၸုပ်ႇဢဝ် ၼႂ်းၵႄႈ 400 လႄႈ 1000 nm ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သၢႆႁိူဝ်ႈလႅင်းဢၼ်မီးသီသွင်ဢၼ် ဢၼ်ပဵၼ်မူၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵဵပ်းႁွမ်ဝႆႉတီႈ ၶိူင်ႈတႅၵ်ႈသၢႆႁိူဝ်ႈလႅင်း Jasco 810 (Jasco မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ) တီႈၵႄႈ 1 nm ၼႂ်းၵေႈ 400 nm လႄႈ 950 nm တီႈတၢင်းဝႆးလွင်ႈထတ်းသၢင် 20 nm min-1 ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇလွင်ႈႁၢႆလၢႆ molar ၼႆႉ လႆႈတႅပ်းတတ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈယွမ်ႉသီ core complex ႁႂ်ႈပဵၼ် A880 ဢၼ်မီးမွၵ်ႈ 50 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈယွမ်ႉသီ တၢင်းၼမ် 10μl ၼႂ်း 990μl binding buffer ဢမ်ႇၼၼ် methanol သေ ၵဵပ်းႁွမ်ဢဝ် သၢႆလႅင်းဢၼ်ၸုပ်ႇဢဝ်ၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ် တႃႇႁႂ်ႈလွင်ႈယႃႉလူႉ BChl ၼၼ်ႉ ဢေႇသုတ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈပႃး BChl ၼႂ်းတူဝ်ယင်ႇ methanol ၵူႈဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၼပ်ႉသွၼ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၵုၼ်းမူၺ်ႉႁၢႆလၢႆ တီႈ 771 nm ၶွင် 54.8 mM-1 cm-1 သေ လွင်ႈၵုၼ်းမူၺ်ႉႁၢႆလၢႆၼၼ်ႉ လႆႈတႅပ်းတတ်းဝႆႉ (51) ၼႆယဝ်ႉ။ ၸႅၵ်ႇၽႄ လွင်ႈတႅၵ်ႈ BChl ဢၼ်မီး 32 (RC-LH114-W) ဢမ်ႇၼၼ် 36 (RC-LH116) သေ တႅပ်းတတ်း လွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵႅၼ်မၼ်းၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇတႅပ်းတတ်း လွင်ႈၸုပ်ႇဢဝ် သၢႆလႅင်း တူဝ်ယၢင်ႇဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် ဢၼ်ၵဵပ်းႁွမ်ဝႆႉ ၼႂ်း တူဝ်ၵုၼ်း လွင်ႈမူၺ်ႉႁၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိုဝ်ႈပဵင်းၵၼ်. ဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇ ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ တႅၵ်ႈၶိုၼ်း သၢမ်ပွၵ်ႈသေ ဢဝ်လွင်ႈၸုပ်ႇဢဝ် ၽတ်ႉၽဵင်ႇ ၶွင် BChl Qy ဢၼ်သုင်သုတ်းၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇၼပ်ႉသွၼ်ႇ။ လွင်ႈၵုၼ်းလွင်ႈမူၺ်ႉႁၢႆၵႂႃႇၶွင် RC-LH114-W ဢၼ်တႅၵ်ႈတီႈ 878 nm ၼၼ်ႉပဵၼ် 3280±140 mM-1 cm-1 သေ လွင်ႈၵုၼ်းလွင်ႈမူၺ်ႉႁႆၢၵႂႃႇၶွင် RC-LH116 ဢၼ်တႅၵ်ႈတီႈ 880 nm ၼၼ်ႉပဵၼ် 3800±30 mM-1 cm-1 ၼႆယဝ်ႉ။
UQ10 ၼႆႉ လႆႈၼပ်ႉသွၼ်ႇၸွမ်းၼင်ႇလွၵ်းလၢႆး ဢၼ်မီးၼႂ်း (52) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလၢတ်ႈၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ၸိုင် လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း လွၵ်းလၢႆး HPLC ဢၼ်ပဵၼ် RP-HPLC ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ် RC-LH116 ဢမ်ႇၼၼ် RC-LH114-W မွၵ်ႈ 0.02 nmol ၼၼ်ႉ ယွမ်ႉသႂ်ႇၼႂ်း 50μl ၶွင် 50:50 မီႇတႅၼ်ႇၼေႃး:ၶလူဝ်ႇရူဝ်ႇၾူမ်း ဢၼ်ပႃး ၾႄႇရီႇၶလူဝ်ႇရၢႆႉ 0.02% (w/v) ၼၼ်ႉသေ သမ်းပၼ် ၼမ်ႉယႃႈဢၼ်ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ဝႆႉ ဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ တီႈ m6 m4 mDS-1 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 40°C ၼႂ်းၼမ်ႉယႃႈယႃ HPLC (80:20 မီႇတႅၼ်ႇၼေႃး:2-ပရူဝ်ႇပႃႇၼေႃး) ၼိူဝ်သဝ် ×25 cm ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းလွင်ႈယွမ်ႉသီ ဢၢႆႇသူဝ်ႇၵရႅတ်ႉ ၼႂ်းၶိူင်ႈယွမ်ႉ HPLC တႃႇပႂ်ႉတူၺ်း လွင်ႈၸုပ်ႇဢဝ် တီႈ 275 nm (UQ10)၊ 450 nm (ၶႃႇရူဝ်ႇတီႇၼွႆႉ) လႄႈ 780 nm (BChl) တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 1 ၸူဝ်ႈမူင်း။ တီႈသုင်သုတ်း ၼႂ်းၶရူဝ်ႇမႃႇတူဝ်ႇၵရမ်ႇ 275 nm မိူဝ်ႈ 25.5 မိၼိတ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉသေ ဢမ်ႇပႃး ထၢတ်ႈပွင်း ဢၼ်ၸၢင်ႈႁႃႁၼ်လႆႈ တၢင်ႇဢၼ်။ ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇၼပ်ႉသွၼ်ႇ တၢင်းၼမ်မွၵ်ႇၵွၼ် UQ10 ဢၼ်ထွၼ်ဢွၵ်ႇမႃး လူၺ်ႈဢိင်ၼိူဝ် ၶွပ်ႇၵူတ်ႉ ဢၼ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇမႃးတီႈ လွင်ႈသႂ်ႇပိူင်တႅၵ်ႈဢၼ်မူတ်းသႂ် တႄႇဢဝ် 0 တေႃႇထိုင် 5.8 nmol (ႁၢင်ႈ S14) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇၵူႈဢၼ်ၼႆႉ လႆႈထတ်းသၢင်တူၺ်း သၢမ်ပွၵ်ႈသေ လွင်ႈၽိတ်းပိူင်ႈဢၼ်လႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵၼ်တင်း SD ၶွင် ၽတ်ႉၽဵင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉယႃႈယႃဢၼ်ပႃး RC-LH1 ဢၼ်မီးလွင်ႈၸုပ်ႇဢဝ် Qy သုင်သုတ်း 0.1 ၼၼ်ႉ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ လူၺ်ႈ 30 μM ဢၼ်လူတ်းယွမ်းဝႆႉ သၢႆႇတူဝ်ႇၶရူမ်း c2 ၼႂ်းႁူဝ်ၸႂ်မႃႉ (Merck, UK) လႄႈ 0 တေႃႇထိုင် 50 μMUQ2 (Merck, UK) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယင်ႇ 1-ml သၢမ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တီႈ UQ2 ၼိုင်ႈဢၼ်သေ ဢဝ်ဝႆႉၼႂ်းတီႈလပ်းသိင်ႇ ၶိုၼ်းၼိုင်ႈ တီႈ 4°C တႃႇႁႂ်ႈမၼ်ႈၸႂ်ဝႃႈ မၼ်းတေမေႃယူႇၸွမ်း တီႈလပ်းသိင်ႇ ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ ၵွၼ်ႇပႆႇတႅၵ်ႈ။ ၼမ်ႉယႃႈယႃၼၼ်ႉ ဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်း ၶိူင်ႈထတ်းသၢႆလႅင်း OLIS RSM1000 ဢၼ်မီး သၢႆလႅင်း 300 nm/သၢႆ 500 ၊ ႁူးၶဝ်ႈ 1.24 mm ၊ ႁူးၵၢင် 0.12 mm လႄႈ ႁူးဢွၵ်ႇ 0.6 mm ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၵ်းတူ လွတ်ႇသၢႆလႅင်း တူဝ်ယၢင်ႇ လႄႈ လွတ်ႇသၢႆလႅင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၶေႃႈဢၢင်ႈဢိင်ၼၼ်ႉ ဢဝ် ၶိူင်ႈထတ်း ဢၼ်ယၢဝ်း 600 nm ၼၼ်ႉ တမ်းဝႆႉ တႃႇတေ ဢမ်ႇပႃး သၢႆလႅင်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸႂ်လမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸုပ်ႇဢဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈပႂ်ႉတူၺ်းတီႈ 550 nm လူၺ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းႁူမ်ႈႁွမ်း 0.15 s ၼႆယဝ်ႉ။ သၢႆလႅင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸႂ်လမ်ၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ 880 nm M880F2 LED (သၢႆလႅင်းဢၼ်ဢွၵ်ႇသၢႆလႅင်း) (Thorlabs Ltd., UK) ဢၼ်လတ်းၽၢၼ်ႇ သၢႆသၢႆလႅင်း ဢၼ်မီးႁႅင်း 90% ၼၼ်ႉ လတ်းၽၢၼ်ႇ ၶိူင်ႈၵုမ်းထိင်း DC2200 (Thorlabs Ltd.၊ UK) သေ ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ငဝ်ႈငႃႇသၢႆလႅင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇ9° ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သၢႆလႅင်းဢၼ်တႅၵ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းသၢၼ်ၶတ်းၵၼ်တင်း မၢၼ်ႇသေ ၶိုၼ်းဢဝ်သၢႆလႅင်းဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈထုၵ်ႇတူဝ်ယၢင်ႇၼၼ်ႉ ၸုပ်ႇဢဝ်မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပႂ်ႉတူၺ်း လွင်ႈၸုပ်ႇၼမ်ႉ 10 s ၵွၼ်ႇၼႃႈ တေလႅင်း 50 s ၼၼ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လွင်ႈၸုပ်ႇၶဝ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈပႂ်ႉတူၺ်းထႅင်ႈ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 60 s ၼႂ်းလပ်းသိင်ႇ တႃႇထတ်းသၢင်တူၺ်းဝႃႈ quinolol ၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ cytochrome c23 + ယွမ်းလူင်းႁင်းမၼ်း ၵႃႈႁိုဝ် (တူၺ်းတီႈ ႁၢင်ႈ S8 တႃႇၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း)။
ၶေႃႈမုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်လူၺ်ႈ လွင်ႈၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵၼ်တင်း ၶၼ်တႄႇတင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်သဵၼ်ႈသၢႆ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 0.5 တေႃႇထိုင် 10 s (ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၶွၼ်ႈတုမ် UQ2) လႄႈ ဢဝ်ၶၼ်ၽတ်ႉၽဵင်ႇ တူဝ်ယၢင်ႇသၢမ်ဢၼ် တီႈလွင်ႈၶွၼ်ႈတုမ် UQ2 ၵူႈဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸုတုမ် RC-LH1 ဢၼ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇလူၺ်ႈ တူဝ်ၵုၼ်းလွင်ႈမူၺ်ႉႁႆၢၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇလႅၵ်ႈလႆၢႈ တၢင်းၼမ်မၼ်း ႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈမီးၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈၸွႆႈထၢတ်ႈ၊ ဢၼ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈဝႆႉၼႂ်း Origin Pro 2019 (OriginLab, USA) လႄႈ ဢဝ်မႃးၵိုင်ႇလႅပ်ႈတင်း ပိူင် Michaelis-Menten တႃႇတႅပ်းတတ်း ၵႃႈၶၼ် Km လႄႈ Kcat ဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈၼႆယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈတႅၵ်ႈ လွင်ႈၸုပ်ႇဢဝ် ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၼၼ်ႉ တူဝ်ယၢင်ႇ RC-LH1 ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် ၼမ်ႉယႃႈယႃ IMAC ဢၼ်ပႃး ထၢတ်ႈ သွတ်ႉတီႇယမ်ႇ ဢႅတ်ႉသၵူဝ်ႇပႅတ်ႉ 50 mM (Merck, USA) လႄႈ 0.4 mM Terbutin (Merck, USA) ၼၼ်ႉ ယွမ်ႉသႂ်ႇ ႁႂ်ႈပဵၼ် ~2μM ၼႆယဝ်ႉ။ Ascorbic acid ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပဵၼ် ၽူႈၸွႆႈထႅမ် ဢီႇလႅတ်ႇထရုၼ်ႇ ဢၼ်လူႇတၢၼ်းသေ tert-butaclofen ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပဵၼ် ၶိူင်ႈႁႄႉၵင်ႈ QB တႃႇႁႂ်ႈ ၽူႈၸွႆႈထႅမ် RC ပိူင်လူင်ၼၼ်ႉ ၵိုတ်းဝႆႉ လွင်ႈလူတ်းယွမ်း (ပွင်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ လွင်ႈထၢတ်ႈဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ) ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ဢၼ်တႅၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယင်ႇမွၵ်ႈ 3 ml ၼႆႉ ဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်း သႄးလ်ပၼ်ႇႁွပ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ (တၢင်းယၢဝ်းမွၵ်ႈ 0.1 m, 350 RPM) ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်းသဵၼ်ႈတၢင်းသၢႆလႅင်း 2 mm ၼၼ်ႉ တႃႇႁႂ်ႈတူဝ်ယင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလႅတ်ႇသိူဝ်ႇၼၼ်ႉ မီးၶၢဝ်းယၢမ်းတဵမ်ထူၼ်ႈ တႃႇတေ မူၼ်ႉမႄးလႆႈ လွင်ႈလပ်းသိင်ႇ ၼႂ်းၵႄႈ သၢႆၸႂ် ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸႂ်လမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်း သၢႆလႅတ်ႇသိူဝ်ႇ ~100-fs သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁႅင်းလႅတ်ႇသိူဝ်ႇ Ti: Sapphire (Spectra Physics, USA) ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူဝ်ယၢင်ႇ ဢၼ်မီး 880 nm ၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈၶိုၼ်းႁဵတ်းၶိုၼ်း 1 kHz (20 nJ တႃႇ NIR ဢမ်ႇၼၼ် 100 nJ တႃႇ Vis) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွၼ်ႇပႆႇၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇၼၼ်ႉ သႂ်ႇၼႂ်းသၢႆလႅင်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸႂ်လမ်ၼၼ်ႉ မွၵ်ႈ 30 မိၼိတ်ႉ။ လွင်ႈလႆႈထုၵ်ႇထူပ်းၺႃးၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ QA ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ် (ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ QA ယွမ်းလူင်း ၵမ်းၼိုင်ႈ သွင်ပွၵ်ႈ)။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶႅၼ်းတေႃႈ ၾၢင်ႉတူၺ်းဝႃႈ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈၶိုၼ်းႁဵတ်းလႆႈ ယွၼ်ႉဝႃႈ ဝၢႆးသေ မၼ်းလႆႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈ လွင်ႈလပ်းသိင်ႇ ၶၢဝ်းယၢဝ်းႁိုင်ယဝ်ႉ RC တေၶိုၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် QA လွႆးလွႆးယဝ်ႉ။ ၶိူင်ႈတႅၵ်ႈသၢႆႁိူဝ်ႈလႅင်း Helios (Ultrafast Systems, USA) ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇတႅၵ်ႈသၢႆႁိူဝ်ႈလႅင်းၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ ဢၼ်မီးၶၢဝ်းယၢမ်းထိူင်း -10 တေႃႇထိုင် 7000 ps ၼႆယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ Surface Xplorer (Ultrafast Systems မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ) သေ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ၸုမ်းၶေႃႈမုၼ်း ယဝ်ႉ ဢဝ်မႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် ပိူင်လၵ်းၸဵင်။ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ CarpetView (Light Conversion Ltd., Lithuania) တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ တႃႇတေလႆႈ သၢႆႁိူဝ်ႈလႅင်း ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈလူႉလႅဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း တူဝ်ဢိင် ဢၼ်ပႃး တူဝ်ထပ်ႈႁူဝ်လႆၢလႆၢဢၼ် တင်းလွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း လွင်ႈလႅၵ်ႈလႆၢႈသႆၢလႅင်း ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်းႁွၼ်လဵဝ် တီႈ Origin, USALa ၼႆယဝ်ႉ။
မိူၼ်ၼင်ႇ လၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ် (53) ၼၼ်ႉ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ၸိူင်းဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင်သၢႆလႅင်း ဢၼ်ပႃး LH1 complex ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး RC လႄႈ ဢႅၼ်ႇတၼႃႇ LH2 ဢၼ်မီးၽၢႆႇၼွၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိဝ်ၼင်ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၼမ်ႉ 20 mM tris (pH 8.0) သေ ဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်း ၵွၵ်းၶွတ်ႉ ဢၼ်မီးသဵၼ်ႈတၢင်းသၢႆလႅင်း 2 mm ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်း သၢႆလႅတ်ႇသိူဝ်ႇ 30nJ သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူဝ်ယၢင်ႇ ဢၼ်မီး 540 nm ၼၼ်ႉ ၸႂ်လမ် လူၺ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်တူၵ်းလိုၼ်း -10 တေႃႇထိုင် 7000 ps ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၶေႃႈမုၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇ ဢၼ်လၢတ်ႈၼႄဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ Rps ၼၼ်ႉ။ pal တူဝ်ယၢင်ႇ။
ၽီႉၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် လွင်ႈၸုပ်ႇဢဝ် တီႈ 150,000 RCF တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 2 ၸူဝ်ႈမူင်း တီႈ 4°C သေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လွင်ႈၸုပ်ႇမၼ်း တီႈ 880 nm ၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းယွမ်ႉသႂ်ႇ ၼႂ်း 20 mM tris-HCl (pH 8.0) လႄႈ 200 mM NaCl ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၽိဝ်ၼင် ဢၼ်မီး 2% (w/v) β-DDM ၼၼ်ႉ ၶူၼ်းၶဝ်းလွႆးလွႆး ၼႂ်းတီႈလပ်းသိင်ႇ တီႈ 4°C ၼၼ်ႉ 1 ၸူဝ်ႈမူင်း။ တူဝ်ယင်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း 100 mM (pH 8.0) (TEAB; Merck, UK) ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း မီး 2.5 mg ml-1 (လွင်ႈထတ်းသၢင် Bio-Rad) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈထႅင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းၸွမ်း လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ပိုၼ်ၽႄဢွၵ်ႇမႃး မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ (54) သေ တႄႇဢဝ် လွင်ႈဢဝ် ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း 50 μg မႃးယွမ်ႉသႂ်ႇ ႁႂ်ႈပဵၼ် TEAB တင်းမူတ်း 50 μl ဢၼ်ပႃး ထၢတ်ႈသွတ်ႉတီႇယမ်ႇ လႃးရႅတ်ႉ 1% (w/v) (Merck, UK) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သဵင်ဢွၵ်ႇ 60 s ယဝ်ႉ ဢဝ် 5 mM ထရိတ်ႉ(2-ၵႃႇပၢၵ်ႇသီႇ)ၽွတ်ႉၾိၼ်ႇ (Merck, UK) သေ လူတ်းယွမ်းပၼ် တီႈ 37°C တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 30 မိၼိတ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ S-alkylation ၼၼ်ႉ ဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇၼၼ်ႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈဝႆႉ တင်း မီႇတီႇယမ်ႇ S-မီႇတီႇယူဝ်ႇမီႇတႅၼ်းသႃႇလ်ၾူၼ်းၼႅတ်ႉ (Merck, UK) 10 mM သေ ဢဝ်ၼမ်ႉယၢင် ဢၢႆႇသူဝ်ႇပရူဝ်ႇပႅၼ်ႇၼေႃး 200 mM ၼၼ်ႉ သႂ်ႇၼႂ်းတၢင်းမႆႈၼႂ်းႁွင်ႈ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 10 မိၼိတ်ႉ။ ၵၢၼ်ယႃႉၵဝ်း ပရူဝ်ႇတိၼ်းၼႆႉ ဢဝ် ထရီႇပိၼ်ႇ/ဢႅၼ်ႇတူဝ်ႇပရူဝ်ႇတိၼ်း Lys-C ၶူၼ်းလေႃးၵၼ် 2 μg (Promega UK) သေ ဢဝ်ဝႆႉ တီႈ 37°C တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 3 ၸူဝ်ႈမူင်း။ ဢဝ် ဢီႇတီးလ်ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ 50 μl လႄႈ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ၸၼ်ႉ LC 10% (v/v) 10 μl (TFA; Thermo Fisher Scientific, UK) သႂ်ႇၼႂ်းၼမ်ႉသေ ဢဝ်ဢွၵ်ႇမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 60 s ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး လူၺ်ႈ လွင်ႈဢဝ် 15,700 RCF ႁဵတ်းၵၢၼ် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 5 မိၼိတ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင်ၵၢၼ် ၽူႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉသေ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ C18 spin column (Thermo Fisher Scientific, UK) သေ ၸုပ်ႇဢဝ် လႄႈ ဢဝ်ၵိူဝ် ဢၼ်မီးတီႈ ၽၢႆႇတႂ်ႈ ဢၼ်ပႃး ပႅပ်ႉတၢႆႉၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ လီလီ။ ဝႆၢးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁႅင်ႈလူၺ်ႈ လွင်ႈႁႅင်ႈႁႅင်ႈယဝ်ႉ တူဝ်ယင်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်ယွမ်ႉသႂ်ႇၼႂ်း 0.5% TFA လႄႈ 3% acetonitrile သေယဝ်ႉ 500 ng ၼၼ်ႉ ဢဝ် nanoflow RP chromatography ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း spectrometry ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈပိူင်ဢၼ်လၢတ်ႈဝႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉသေ ထတ်းသၢင်တူၺ်းယဝ်ႉ။
ၸႂ်ႉတိုဝ်း MaxQuant v.1.5.3.30 (56) တႃႇႁူႉႁၼ် ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း လႄႈ တႃႇၼပ်ႉသွၼ်ႇ တၢင်းၼမ် တႃႇသွၵ်ႈႁႃ Rps ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶေႃႈမုၼ်း ပရူဝ်ႇတိၼ်း ပႃႇလႅတ်ႉသထရီႇ (www.uniprot.org/proteomes/UP000001426) ။ ၶေႃႈမုၼ်း ပရူဝ်ႇတိၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈထတ်းသၢင် သၢႆလႅင်း ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸုမ်းဢူၺ်းလီ ပရူဝ်ႇတိၼ်း ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႊ လူၺ်ႈ တီႈသိမ်းၶေႃႈမုၼ်း ၽူႈႁူမ်ႈၼႃႈၵၢၼ် PRIDE (http://proteomecentral.proteomexchange.org) ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈ PXD020402 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တႃႇတေထတ်းသၢင်လူၺ်ႈ RPLC ဢၼ်ႁူမ်ႈပွင်းၵၼ်တင်း လွင်ႈထတ်းသၢင် လွင်ႈထၢတ်ႈဢၢႆႇယွၼ်ႇ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၾႆးၾႃႉၼၼ်ႉ လွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉ RC-LH1 ၼႆႉ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းမႃး တီႈ Rps မဵဝ်းလိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းလၢႆးဢၼ်ပိုၼ်ၽႄဢွၵ်ႇမႃးမိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း (16) ၼၼ်ႉသေ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်းသႄးလ် ပႃႇလႅတ်ႉသထရီႇၼၼ်ႉ ပဵၼ် 2 mg ml-1 ၼႂ်း Hepes 20 mM (pH 7.8)၊ ၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင်ၵၢၼ် ၽူႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉမူတ်းသႂ် 2D (GE Healthcare, USA) သေ ဢဝ်လၢႆး ၽိူမ်ႉထႅမ် ပရူဝ်ႇတိၼ်း 10 μg သေ ဢဝ်ၼမ်ႉၽူင်ႉ 20 μl 60% (v / v) ၾူမ်းဢႅတ်ႉသိတ်ႉ (FA) ၊ ဢဝ် RPLC (Dionex RSLC) ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၶိူင်ႈထတ်းသၢင် သၢႆလႅင်း ဢၼ်မီးၼမ်ႉၼၵ်း (Maxis UHR-TOF, Bruker) သေ ထတ်းသၢင်တူၺ်း ႁႃႈမၢႆႇၶရူဝ်ႇလီႇတႃႇ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်း သဝ် MabPac 1.2×100 mm (Thermo Fisher Scientific, မိူင်းယူႊၶေႊ) တႃႇၽႄဢွၵ်ႇ တီႈ 60°C လႄႈ 100μlmin -1 သေ မီး လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ 85% (v / v) ၶိူင်ႈယွမ်ႉ A [0.1% (v / v) ၶိူင်ႈယွမ်ႉ FA လႄႈ 0.02% (V/v) ၶိူင်ႈယွမ်ႉ Bv/v a [0.1%(v/v) FA လႄႈ 0.02%(v/v) ၼႂ်း 90%(v/v) ဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼိတ်ႉထရၢႆႉ TFA] ၸႂ်ႉတိုဝ်း ငဝ်ႈတိုၼ်း ဢၢႆႇဢူဝ်ႇၼိတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင် လႄႈ ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင်တၢႆ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 60 မိၼိတ်ႉလိူဝ်လိူဝ်ၼၼ်ႉသေ ၶိူင်ႈထတ်းသၢင် သၢႆလႅင်း ၼမ်ႉၼၵ်း လႆႈမႃး 100 တေႃႇထိုင် 2750 m/z (ၼမ်ႉၼၵ်း တေႃႇ ႁႅင်းထၢတ်ႈ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၶိူင်ႈမိုဝ်း FindPept ဢၼ်ပဵၼ် ၶေႃႈမုၼ်း ၶေႃႈမုၼ်း ပၢႆးၸႂ် ExPASy ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းၽႅၼ်ႇလိၼ် သၢႆလႅင်း ဢၼ်မီး ၼမ်ႉၼၵ်း တေႃႇထိုင် ယူင်ႉယွႆႈ ၶွင် လွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သႄးလ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈဝႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်း 72 ၸူဝ်ႈမူင်း ၽၢႆႇတႂ်ႈသၢႆလႅင်း NF-တႅမ်ႇ (10μMm-2 s-1)၊ ၼမ်ႉယႃႈယႃ M22 (ၼမ်ႉယႃႈယႃ M22 ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး ထၢတ်ႈဢႃႇမွၼ်ႇၼိမ်ႇ သႃႇလ်ၾဵတ်ႉသေ ဢဝ်ထၢတ်ႈ သူဝ်ႇတီႇယမ်ႇ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ မႃးတႅၼ်းတၢင်) ၼႂ်းတဝ်ႈ ဢၼ်မီး သၵူဝ်ႇ 100 ml (23) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပၼ်ႇႁွပ်ႈ 30-s ႁႃႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇၵႅဝ်ႈ 0.1 micron ဢၼ်မီး တၢင်းၼမ် 1:1 ၼၼ်ႉ မႃးယႃႉပႅတ်ႈ သႄးလ် (cell) သေ ႁႂ်ႈၵတ်းၼိူဝ်ၼမ်ႉၶႅင် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 5 မိၼိတ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢမ်ႇၸိုမ်းလႆႈ၊ သႄးလ်ဢၼ်ဢမ်ႇတႅၵ်ႇလႄႈ မၢၵ်ႇမၢၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ လူၺ်ႈလွင်ႈဢဝ်ဢွၵ်ႇတီႈ 16,000 RCF တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 10 မိၼိတ်ႉ ၼႂ်းၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈဢၼ်မီးၼိူဝ်တင်ႇၼင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိဝ်ၼင်ၼၼ်ႉ လႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ၼႂ်း ၶိူင်ႈပၼ်ႇႁွပ်ႈ Ti 70.1 ဢၼ်မီး RCF 100,000 ၼႂ်း 20 mM tris-HCl (pH 8.0) ဢၼ်မီး ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ် 40/15% (w/w) ၼၼ်ႉ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 10 ၸူဝ်ႈမူင်း။
မိူၼ်ၼင်ႇ လႆႈလၢတ်ႈၼႄမႃး ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ လွင်ႈႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ် ဢၼ်ႁၼ်လႆႈ တီႈ His tag ဢၼ်မီးတီႈ PufW (16) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၵႅပ်ႈမၼ်း ၶူၼ်းလေႃးၵႅၼ်ဢၼ်မူတ်းသႂ် (11.8 nM) ဢမ်ႇၼၼ် ၽီႉဢၼ်ပႃး လွင်ႈၸုတုမ် RC ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် (တႅပ်းတတ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈထၢတ်ႈဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ ထွၼ်ဢွၵ်ႇ သၢႆႁိူဝ်ႈလႅင်းဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ဢၼ်ယွမ်းလူင်းလႄႈ ႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း ၼမ်ႉၼၵ်းၼိူဝ် ၵျႄႇလ်ဢၼ်မီးသီ) ၼႂ်း 2x SDS loading buffer (Merck, UK) ဢၼ်ယွမ်ႉသီဝႆႉသွင်ပွၵ်ႈ။ ထၢတ်ႈထႅင်ႈႁႅင်းၼိူဝ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးၼိူဝ် ၼမ်ႉယၢင် NuPage ဢၼ်မီး 12% (Thermo Fisher Scientific မိူင်းယူႊၶေႊ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်သီၶဵဝ် Coomassie ဢၼ်မီးသီၶဵဝ် (Bio-Rad, UK) ၼၼ်ႉ မႃးယွမ်ႉသီဝႆႉ တႃႇတေဢဝ် RC-L ဢၼ်ပဵၼ် တွၼ်ႈယွႆႈယႅမ်းၼၼ်ႉ ႁၼ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း ဢၼ်မီးၼိူဝ် ၵျႄႇလ် ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇသူင်ႇၵႂႃႇတီႈ ၽီႉဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈမီႇတႅၼ်ႇၼေႃး (PVDF) (Thermo Fisher Scientific, UK) တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈထတ်းတူၺ်း ႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိဝ်ၼင် PVDF ၼၼ်ႉ လႆႈႁႄႉၵင်ႈဝႆႉ ၼႂ်းၼမ်ႉၼူမ်း ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးထၢတ်ႈ 50 mM (pH 7.6) ၊ NaCl 150 mM ၊ 7.6)၊NaCl 150 mM လႄႈ ထွၼ်-20 0.05% (v/v)] ၼႂ်း 1:1000 A190-114A တီႈႁွင်ႈၽႃႇတတ်း ပႅတ်ႉထီးလ် မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ) တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 4 ၸူဝ်ႈမူင်း။ ဝၢႆးသေ သုၵ်ႈသီ 3 ပွၵ်ႈ ၼႂ်းၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 5 မိၼိတ်ႉယဝ်ႉ ဢဝ်ၽိဝ်ၼင်ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ် ၼူ (Sigma-Aldrich, UK) ဢၼ်ပဵၼ် ၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ် ၼူ 1:10,000 ၼၼ်ႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ႁႂ်ႈၸၢင်ႈႁႃႁၼ်လႆႈ (ဝၢႆးသေ သုၵ်ႈသီ 3 ပွၵ်ႈ ၼႂ်းၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ် u lulusceture CESTAR0) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (သၢႆႇယႃႇၼႃႇၵျိၼ်ႇ မိူင်းဢီႇတလီႇ) လႄႈ ဢႄႇမႃႇသျႅမ်ႇ ဢီႇမႄႇၵျႃႇ 600 (GE Healthcare မိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ) ၸိူဝ်းၼႆႉ။
လူၺ်ႈလွင်ႈၸၼ်ႁၢင်ႈ လွင်ႈၽေႈတိူၼ်း ႁႅင်းၶွင် ၵျႄႇလ် ဢၼ်မီးသီ ဢမ်ႇၼၼ် သဵၼ်ႈတၢင်း ႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ် ၵူႈဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ပိုၼ်ႉတီႈ တႂ်ႈၸိၵ်းမၼ်း မႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၼပ်ႉသွၼ်ႇ တၢင်းၼမ်ဢေႇ လွင်ႈႁႅင်းၶွင် RC-L (ၵျႄႇလ် ဢၼ်မီးသီ) လႄႈ ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း-W (ႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်) ၼႂ်း ImageJ (57) ႁဵတ်းၵၢၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၼမ်ဢေႇၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈလႅၵ်ႈလႆၢႈပဵၼ် တၢင်းၼမ်ဢေႇ molar လူၺ်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တၢင်းၼမ်ဢေႇ RC-L တေႃႇ ပရူဝ်ႇတိၼ်း-W ၼႂ်းတူဝ်ယင်ႇ RC-LH114-W ဢၼ်မူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် 1:1 လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶေႃႈမုၼ်းတင်းမူတ်း ပဵၼ်ၸွမ်းပိူင်မၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
တႃႇၶေႃႈမုၼ်းၽိူမ်ႉထႅမ် တႃႇလိၵ်ႈပိုတ်ႇၼႆႉ တူၺ်းလႆႈတီႈ http://advances.sciencemag.org/cgi/content/full/7/3/eabe2631/DC1 ။
ၼႆႉပဵၼ် လိၵ်ႈဢၼ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ဢၼ်ပိုၼ်ၽႄ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ ၶွင် Creative Commons ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈပိုတ်ႇၼႆႉ ပၼ်ၶႂၢင်ႉဝႆႉ တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း၊ ပိုၼ်ၽႄ လႄႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶိုၼ်း ၼႂ်းလွၵ်းလၢႆး ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈသင် ၽၢႆႇတႂ်ႈငဝ်းလၢႆး ဢၼ်ဝႃႈ ၵၢၼ်ငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်း လႆႈထုၵ်ႇၼႄဝႆႉ ႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မၢႆတွင်း - ႁဝ်းၶႃႈ ယွၼ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပၼ် ဢီးမေးလ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် တီႈၼႃႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉ တေႁူႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶဝ် ႁၼ် ဢီးမေးလ်ၼၼ်ႉ လႄႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢီးမေးလ် ဢၼ်ဢမ်ႇလီၼၼ်ႉၵွႆး။ ႁဝ်းၶႃႈတေဢမ်ႇၵဵပ်းဢဝ် ဢီးမေးလ်သင်။
ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇထတ်းတူၺ်းဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်ၽူႈမႃးဢႅဝ်ႇလႄႇႁိုဝ် လႄႈ ႁႄႉၵင်ႈလွင်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ spam လူၺ်ႈလၢႆးဢွမ်လူမ်း။
တေးဝိတ်ႉ ၸေႇၶျီႇ သွႆးပႃႇရီႇ၊ ပၢၵ်ႉၶျႅၼ်း၊ ၽိလိပ်ႉပိၼ်း ၸႅၵ်ႉသၼ်ႇ၊ ၶႅတ်ႉလိၼ်ႇ ဢႅမ်ႇၾႄးရီႇ၊ တႃႇရီႇယႃႇ ဢႅမ်ႇ ၼိတ်ႉဝီႇၸီႇ၊ ဢႄးလီႇၸႃႇပႅတ်ႈ ၶျီႇမႃႇတိၼ်ႇ၊ တေးဝိတ်ႉ ဢႄးၾႃႇမႃႇ၊ လႃးၼႃႇ ဢႄးမႄႇလူဝ်ႇၼီႇ၊ ရီႇပႅၵ်ႉၵႃႇ ဢႅပ်ႉထွမ်ႇသၼ်ႇ၊ ၼီႇလ် ဢႄးရႅၼ်ႇသၼ်ႇ၊
လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ဢၼ်မီးလွင်ႈႁၼ်လႆႈသုင် ၶွင် light trap 1 ဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉ ၼႂ်းသုၼ်ၵၢင်လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇၼၼ်ႉ ပၼ်လွင်ႈႁူႉႁၼ်မႂ်ႇ ၼိူဝ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၶွင် quinone ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တေးဝိတ်ႉ ၸေႇၶျီႇ သွႆးပႃႇရီႇ၊ ပၢၵ်ႉၶျႅၼ်း၊ ၽိလိပ်ႉပိၼ်း ၸႅၵ်ႉသၼ်ႇ၊ ၶႅတ်ႉလိၼ်ႇ ဢႅမ်ႇၾႄးရီႇ၊ တႃႇရီႇယႃႇ ဢႅမ်ႇ ၼိတ်ႉဝီႇၸီႇ၊ ဢႄးလီႇၸႃႇပႅတ်ႈ ၶျီႇမႃႇတိၼ်ႇ၊ တေးဝိတ်ႉ ဢႄးၾႃႇမႃႇ၊ လႃးၼႃႇ ဢႄးမႄႇလူဝ်ႇၼီႇ၊ ရီႇပႅၵ်ႉၵႃႇ ဢႅပ်ႉထွမ်ႇသၼ်ႇ၊ ၼီႇလ် ဢႄးရႅၼ်ႇသၼ်ႇ၊
လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ဢၼ်မီးလွင်ႈႁၼ်လႆႈသုင် ၶွင် light trap 1 ဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉ ၼႂ်းသုၼ်ၵၢင်လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇၼၼ်ႉ ပၼ်လွင်ႈႁူႉႁၼ်မႂ်ႇ ၼိူဝ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၶွင် quinone ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
©2021 ၸုမ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တႃႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇပၢႆးသၢႆႊ။ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။ AAAS ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈႁူမ်ႈၼႃႈၵၢၼ် ၸုမ်း HINARI ၊AGORA ၊OARE ၊CHORUS ၊CLOCKSS ၊ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇပၢႆးသၢႆႊ ISSN 2375-2548။