ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင် ၽူႈၶဝ်ႈမႃးတူၺ်းတီႈ nature.com ၶႃႈဢေႃႈ။ ဝႅပ်ႇယၢင်ႇ Browser ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၼၼ်ႉ မၼ်းမီးလွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် CSS ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ။ တႃႇတေလႆႈ လွင်ႈႁူႉႁၼ် ဢၼ်လီသုတ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ႁႂ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈတူၺ်းလိၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ပိူင်မႂ်ႇသုတ်း (ဢမ်ႇၼၼ် ပိၵ်ႉပႅတ်ႈ လၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်မႅၼ်ႈၵၼ် ၼႂ်း Internet Explorer) ၼၼ်ႉတႃႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် တေသိုပ်ႇၵမ်ႉထႅမ်လႆႈၼၼ်ႉ ဝႅပ်ႉသၢႆႉၼႆႉ တေဢမ်ႇပႃး သတၢႆႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၸေႃႇဝႃႇသၵရိပ်ႉ။
လူမ်းလႅင်ႉၽုၼ်ႇထၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽေးၶဵၼ်လူင် တႃႇၸိုင်ႈမိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ လၢႆလၢႆမိူင်း ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မၼ်းယႃႉလူႉ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ယွၼ်ႉၼၼ် လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ ၵူၼ်ႇပင်းၼႆႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃ လုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ လၢႆးတၢင်းဢၼ်မိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ် သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢၼ်ၼိူင်ႈ တႃႇၵုမ်းထိင်း လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ ၶူပ်းၵိၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း လွင်ႈၾူၼ်တူၵ်း ဢၼ်ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉ တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ (MICP) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶူဝ်းၶွင်ၽၢႆႇလင် ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈယႃႉၵဝ်း ယူးရီးယႃး MICP မိူၼ်ၼင်ႇ ဢႃႇမူဝ်းၼီးယႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဢၼ်လီသုတ်း မိူဝ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တင်းၼမ်။ လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ၼႆႉ ၼႄပၼ် ပိူင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ပႅတ်ႉထီးရီးယႃး calcium formate သွင်ဢၼ် တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈယႃႉလူႉ MICP ဢၼ်ဢမ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ urea လႄႈ ဢဝ်လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၶဝ် မႃးၼိူင်းၵၼ် တင်းပိူင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ သွင်ဢၼ် ၶွင် ပႅတ်ႉထီးရီးယႃး calcium acetate ဢၼ်ဢမ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ammonia ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ဢၼ်လႆႈဝူၼ်ႉသွၼ်ႇဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉပဵၼ် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး သပ်ႉတီးလိတ်ႉ လႄႈ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ဢႄႇမီႇလူဝ်ႇလီႇၵျီႇၾႅတ်ႉသႅၼ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း လႆႈတႅပ်းတတ်း ၵႃႊၶၼ် ဢၼ်လီသုတ်း ၶွင် လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ၵုမ်းထိင်း လွင်ႈပဵၼ်မႃး CaCO3 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း ႁူးလႅင်းလူမ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းၼိူဝ် တူဝ်ယင်ႇ ၵုၼ်သၢႆး ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉ လူၺ်ႈ ပိူင်တၢႆဢၼ်လီသုတ်းၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ လႆႈတႅၵ်ႈတူၺ်း လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈလူမ်းၵူၼ်ႇပင်း၊ တၢင်းဝႆး ဢၼ်တေလႆႈထွၼ်ဢွၵ်ႇ လႄႈ လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈပွႆႇမၢၵ်ႇသၢႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ (CaCO3) allomorphs ၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း မၢၼ်ႇတူၺ်းဢၼ်လဵၵ်ႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းသၢႆလႅင်း၊ မၢၼ်ႇတူၺ်းဢၼ်လဵၵ်ႉ ဢၼ်ထတ်းသၢင် ဢီႇလႅတ်ႇထရုၼ်ႇ (SEM) လႄႈ လွင်ႈထတ်းသၢင် လွင်ႈထွင်ႇသၢႆလႅင်း X-ray ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ထတ်းသၢင်တူၺ်းယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းယွၼ်ႈဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ် ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၾူမ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီလိူဝ် ၽွၼ်းယွၼ်ႈဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ၼႂ်းလွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉၼၼ်ႉ တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ တူၼ်ႈမႆႉ B. subtilis ၼႆႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ၼမ်လိူဝ်သေ တူၼ်ႈမႆႉ B. amyloliquefaciens ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ SEM ဢၼ်လဵၵ်ႉၼွႆႉၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉ လွင်ႈဢၼ် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ဢၼ်တူင်ႉၼိုင် လႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇတူင်ႉၼိုင် ၼၼ်ႉ ၸပ်းၵၼ် လႄႈ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ ၼိူဝ် ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်မႃး ယွၼ်ႉ ၼမ်ႉလိၼ် ၸိုမ်းလူင်းၼၼ်ႉ ၸႅင်ႈလႅင်းလီယဝ်ႉ။ ၽွၼ်ႉတင်းမူတ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ လူတ်းယွမ်းၵႂႃႇ တင်းၼမ်။
လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ ၶူပ်းၵိၼ်ၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉႁွင်းဝႆႉဝႃႈ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃလူင် ဢၼ်တေလႆႈႁူပ်ႉထူပ်း တီႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ႁႅင်ႈလႄႈ ဢၼ်ႁႅင်ႈၶိုင်ႈၼိုင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း၊ မိူင်းၶႄႇပွတ်းတူၵ်း၊ ဢႃးၽရိၵ သႃႇႁႃႇရၢၼ်ႇ လႄႈ ပွတ်းၵၢင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇ တင်းၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၾူၼ်တူၵ်းဢေႇ တီႈၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ ဢၼ်ႁႅင်ႈလႄႈ ဢၼ်ႁႅင်ႈလိူဝ်ႁႅင်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ပႃႇႁဵဝ်ႈ၊ လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉသိုပ်ႇယႃႉၵဝ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁ်ႂႈပဵၼ်လွင်ႈလွၵ်ႇငိူတ်ႈၼိူဝ်သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၼိူဝ်လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈမိူၼ်ၼင်ႇ ၼႅၵ်ႉဝွၵ်ႉလွင်ႈတေႃႉသူင်ႇ၊ တီႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လႄႈ တီႈလိၼ်ႁူင်းၸၢၵ်ႈ၊ ႁဵတ်းႁ်ႂႈပဵၼ်မႃး ငဝ်းလၢႆးလွင်ႈယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇလီလႄႈ ၵႃႈၶၼ်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယ်ႂႇဝဵင်းလူင် တီႈၼ်ႂးၼႃႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႄႉ လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉၼႆႉ မၼ်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉ တီႈဢၼ်မၼ်းပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉၵွႆးဢမ်ႇၵႃး မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပၼ်ႁႃပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တီႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢၼ်ၵႆယၢၼ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမၼ်းတေႃႉသူင်ႇ ၽွင်မုၼ်ႈ လူၺ်ႈလူမ်း ၵႂႃႇတီႈဢၼ်ၵႆၵၼ်တင်း ငဝ်ႈငႃႇမၼ်းၼၼ်ႉ5,6။
ၵၢၼ်ၵုမ်းထိင်း လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ပၼ်ႁႃ လုမ်ႈၾႃႉယူႇ။ လွၵ်းလၢႆးလၢႆလၢႆဢၼ် တႃႇႁႂ်ႈလိၼ်ၼိမ်သဝ်းၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇၵုမ်းထိင်း လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ ၶူပ်းၵိၼ်။ လွၵ်းလႆၢးၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၶူဝ်းၶွင် မိူၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉ7၊ လွင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼမ်ႉမၼ်း8၊ biopolymers5၊ လွင်ႈၽူၼ်တူၵ်း ဢၼ်ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉ တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ (MICP)9,10,11,12 လႄႈ လွင်ႈၽူၼ်တူၵ်း ဢၼ်ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉ ဢႅၼ်ႇၸႆးမ် (EICP)1 ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလိၼ် ႁႅင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးတၢင်း ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင် တႃႇႁႄႉၵင်ႈ ၽုၼ်ႇၼႂ်းသူၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ လွင်ႈမၼ်းဢၢႆၼမ်ႉလႅၵ်ႈလႆၢႈဝႆးၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွၵ်းလႆၢးဢၼ်ၼႆႉ မီးၽွၼ်းလီမၼ်းဢေႇ တီႈၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ႁႅင်ႈလႄႈ တီႈဢၼ်ႁႅင်ႈၶိုင်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼမ်ႉမၼ်း ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ ၼမ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ သၢႆး လႄႈ လွင်ႈၶူၼ်းၶဝ်း ၼႂ်းၵႄႈ ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈ ၼၼ်ႉ ၼမ်မႃး။ ၼမ်ႉၵတ်ႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈၶဝ်ၼႆႉ မၼ်းမတ်ႉဝႆႉ မၢၵ်ႇသၢႆး ႁႂ်ႈမၼ်းမိူၼ်ၵၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈၼမ်ႉမၼ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးပၼ်ႁႃတၢင်ႇလွင်ႈ၊ သီလမ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸုပ်ႇဢဝ်တၢင်းမႆႈ ၼမ်မႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇ လႄႈ တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ တၢႆၵႂႃႇ။ ဢၢႆႁွမ် လႄႈ ဢၢႆႁွမ်ၶဝ် ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပၼ်ႁႃ ၵၢၼ်ထူၺ်ႈၸႂ် လႄႈ ဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈတႄႉ ၵႃႈၶၼ်ၶဝ် သုင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ Biopolymers ၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးဢၼ် ဢမ်ႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉ သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢၼ်လႆႈတၢင်ႇၼႄမႃး မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဢမ်ႇႁိုင်ၼႆႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈ တႃႇလူတ်းယွမ်း လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ၊ ၶဝ်ဢဝ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၶူဝ်းၶွင်သၽႃႇဝ မိူၼ်ၼင်ႇ တူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇ၊ ၼမ်ႉယၢင် Xanthan ၊ ၼမ်ႉယၢင် guar ၊ chitosan လႄႈ gellan gum ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ် biopolymers ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းပႆၢးသၢင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ထၢတ်ႈသၢႆၸႂ် ဢၼ်ၸိုမ်းလႆႈၼႂ်းၼမ်ႉၼႆႉ ပေႃးလႆႈထူပ်းၺႃး ၼမ်ႉၼႆ မၼ်းတေၸၢင်ႊ ႁႅင်းမၼ်းလူႉလႅဝ်သေ ၸိုမ်းဢွၵ်ႇမႃး တီႈလိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။13,14 EICP ၼႆႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈ ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ တႃႇၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း လၢႆလၢႆလွင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇသိူဝ်ႇ၊ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်း လီပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ယူႇသေတႃႉ လွင်ႈယူပ်ႈယွမ်း ဢၼ်ၸၢင်ႊပဵၼ်မႃး ၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈဝူၼ်ႉသွၼ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ လႄႈ လွင်ႈဢမ်ႇမီး ဢွင်ႈတီႈ ၼယူးၵရီးယႃး (ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈပဵၼ်မႃး လႄႈ လွင်ႈၾူၼ်တူၵ်း ၶွင် CaCO3 crystals15,16) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
MICP ၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇ Murray လႄႈ Irwin (1890) လႄႈ Steinmann (1901) ၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈ တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ ၼႂ်းၼမ်ႉၶဝ် ယႃႉလူႉ ယူးရီးယႃး ၼႆယဝ်ႉ။ MICP ၼႆႉပဵၼ် လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ ပၢႆးၸႂ် ဢၼ်ပဵၼ်မႃး ၸွမ်းသၽႃႇဝ ဢၼ်ပႃး လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ လႄႈ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ ပၢႆးထၢတ်ႈ ဢၼ် ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ဢၢႆႇယွၼ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႊ ဢၢႆႇယွၼ်ႇ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၼႂ်းသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ MICP ဢၼ်ပႃး ပၼ်ႇၶွပ်ႈ ၼၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇ ဢၼ်ယႃႉပႅတ်ႈ ယူးရီးယႃး (Urea-degrading MICP) ၼႆႉ ပဵၼ်မဵဝ်းဢၼ် တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉၶဝ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ တူၵ်းလူင်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်း MICP ဢၼ်ပႃး ပၼ်ႇၶွပ်ႈ ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ ၵိူဝ်ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ (MICP ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး ယူးရီးယႃး ယႃႉလူႉ) ၼၼ်ႉ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵိူဝ်ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ၊ ၼႂ်းဢၼ်မီး ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ လႅၵ်ႉတႅတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ငဝ်ႈတိုၼ်း ၵႃႇပုၼ်ႇ လႄႈ ဢၢႆႇယွၼ်ႇ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၼၼ်ႉ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ထၢတ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉ ၼႂ်းလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း (5) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ MICP ၼၼ်ႉ သႄးလ် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃးၶဝ် ပၼ်တီႈ ၼိဝ်ႇၵလီးယႃး ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇ လွင်ႈၾူၼ်တူၵ်း ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ၊ ၽိဝ်ၼႃႈ သႄးလ် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃးၼႆႉ မီးႁႅင်းထၢတ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇလီသေ ၸၢင်ႊႁဵတ်းပဵၼ် ၶိူင်ႈၸုပ်ႇ တႃႇ ၶႅတ်ႉတီးယမ်ႇ ဢၼ်မီး ၵႃႊၶၼ်သွင်ဢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ဢၢႆႇယွၼ်ႇ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် ဢၢႆႇယွၼ်ႇ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်း သႄးလ် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃးၼႆ ပေႃး ဢၢႆႇယွၼ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼဵၵ်ႉ ၵုမ်ႇထူၼ်ႈၼႆ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ လႄႈ ၶႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ဢၢႆႇယွၼ်ႇ တေတုမ်ႉတွပ်ႇသေ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ တေၸိုမ်းလူင်း ၼိူဝ် ၽိဝ်ၼႃႈ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈမၼ်း ၸၢင်ႈၼႄလႆႈ ၼင်ႇတႂ်ႈၼႆႉ31,32:
ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး လူၺ်ႈတူဝ်မီးၸႂ်ၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈ သၢမ်မဵဝ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၶႄႇလ်သၢႆႉ လႄႈ ဝႃႇတႄႇရၢႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်မႃး ယွၼ်ႉ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ဢၼ်လႆႈႁၼ် ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႄႇလ်သၢႆႉၼႆႉ ပဵၼ်ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ allomorph35 ဢၼ်ၼိမ်သဝ်းလႆႈ လူၺ်ႈတၢင်းမႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ vaterite ၼႆႉ လႆႈတၢင်ႇၽိုၼ်ဝႆႉဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းလႆႈသေတႃႉ လိုၼ်းသုတ်းမႃး မၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႊပဵၼ် calcite36,37 ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ် Vaterite ဢၼ်ၼႅၼ်ႈၼႃသေပိူၼ်ႈ။ မၼ်းပဵၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈႁူၵ်းၸဵင်ႇ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ တႃႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ႁူးပွင်ႇ ဢၼ်လီလိူဝ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ တၢင်ႇၸိူဝ်း ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းယႂ်ႇမၼ်း ယႂ်ႇလိူဝ်38 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ MICP ဢၼ်ယူးရီးယႃးယႃႉၵဝ်းလႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇယႃႉၵဝ်းယူးရီးယႃး တင်းသွင်ဢၼ်ၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၾူၼ်တူၵ်း ဢၼ်ပဵၼ် vaterite13,39,40,41 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ MICP ၼႆႉ ၼႄဝႆႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်လီ တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ လိၼ်ဢၼ်မီးပၼ်ႁႃ လႄႈ လိၼ်ဢၼ် ၸၢင်ႊထုၵ်ႇ လူမ်းၵူၼ်ႇပင်းၼၼ်ႉ ၼိမ်သဝ်းယူႇ42,43,44,45,46,47,48 သေတႃႉ ၶူဝ်းၶွင် ၽၢႆႇလင် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃး တီႈ ယူးရီးယႃး ႁၢႆႇထရူဝ်ႇလီႇၸီႇ ဢၼ်ၼိူင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ် ဢႃႇမူဝ်းၼီးယႃး ဢၼ်ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပၼ်ႁႃ ပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်း တေႃႇထိုင် ဢၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ် ၸၼ်ႉ49 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းႁၢႆႉၸႃႉဢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ပႆၢးသၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈထဵင်ထွင်ၵၼ် ပိူင်လူင်မၼ်း မိူဝ်ႈလူဝ်ႇႁဵတ်းလွင်ႈမူၼ်ႉမႄး တီႈၵႂၢင်ႈယႂ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ တႃႇႁႄႉၵင်ႈၽုၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢၢႆႁွမ် ဢႅမ်ႇမူဝ်းၼီးယႃးၼႆႉ ဢမ်ႇၶၢမ်ႇလႆႈ မိူဝ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်သုင်လႄႈ တၢင်းၼမ် ဢၼ်ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်း ၼႂ်းၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ဢၼ်ပႆႇႁိုင်ၼႆႉ ၼႄဝႆႉဝႃႈ ဢၢႆႇယွၼ်ႇ ဢႃႇမွၼ်ႇၼိမ်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႊလူတ်းယွမ်းလႆႈ လူၺ်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ၶူဝ်းၶွင်တၢင်ႇဢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ struvite ၼႆသေတႃႉ လွၵ်းလၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႊဢဝ် ဢၢႆႇယွၼ်ႇ ဢႅမ်ႇမူဝ်းၼိမ်ႇ ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈလႆႈ တဵမ်ထူၼ်ႈ50။ ယွၼ်ႉၼၼ် တိုၵ်ႉလူဝ်ႇၶူၼ်ႉႁႃ လွၵ်းလၢႆးတၢင်ႇဢၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢၢႆႇယွၼ်ႇ ဢႃႇမွၼ်ႇၼိမ်ႇၼၼ်ႉယူႇ။ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ယူးရီးယႃး ဢၼ်ယႃႉလူႉ တႃႇ MICP ၼႆႉ ၸၢင်ႊပၼ် ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႊပဵၼ်လႆႈ ဢၼ်လႆႈ ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ဢမ်ႇလီ ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ လူတ်းယွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၾတ်ႉတႁီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လႆႈထတ်းသၢင်တူၺ်း လွင်ႈယႃႉၵဝ်း MICP ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး ယူးရီးယႃး လူၺ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ လႄႈ ပႅတ်ႉသီႇလႅတ်ႉ မႄႇၵႃႇတႄႇရီႇယမ်ႇ41 သေ ၽွင်းမိူဝ်ႈ Mohebbi et al. ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ လႄႈ ပႅတ်ႉသီႇလတ်ႉ ဢႄႇမီႇလူဝ်ႇလီႇၵူဝ်ႇၾႅတ်ႉသႅၼ်ႇ9။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈတႅၵ်ႈၼိူင်းၵၼ်တင်း ငဝ်ႈတိုၼ်း ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ တၢင်ႇၸိူဝ်းလႄႈ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး heterotrophic ဢၼ်တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ ၶူပ်းၵိၼ်ၼၼ်ႉ လီလိူဝ်မႃး။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလိၵ်ႈလၢႆး ဢၼ်တႅၵ်ႈၼိူင်း သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး ယူးရီးယႃး လႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ယူႊရီးယႃး ယႃႉပႅတ်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ် လူတ်းယွမ်း လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ ၶူပ်းၵိၼ်ၼၼ်ႉ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ လႄႈ လွင်ႈၵုမ်းထိင်း ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈ ၵမ်ႈၼမ် လႆႈႁဵတ်းၼိူဝ် တူဝ်ယၢင်ႇလိၼ် ဢၼ်မီး ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ၽဵင်ႇပဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။1,51,52,53 ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ၽဵင်ႇပဵင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပေႃးမီး ၼႂ်းသၽႃႇဝ လိူဝ်သေ လွႆ လႄႈ တီႈဢၼ် တူၵ်းလူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် တီႈပႃႇႁဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵုၼ်သၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ် လႆႈႁၼ် ၼႃႈလိၼ် ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
တႃႇတေၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ လွင်ႈယူပ်ႈယွမ်း ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇတေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈမႂ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢႃႇမွၼ်ႇၼီႇယႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈဝူၼ်ႉသွၼ်ႇ သဵၼ်ႈတၢင်း MICP ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈယူးရီးယႃး ဢၼ်ယႃႉလူႉ။ လႆႈထတ်းသၢင်တူၺ်း လွင်ႈၽွၼ်းလီ ၶူဝ်းၶွင် ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ သွင်ဢၼ် (ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၾူတ်ႉ လႄႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶဝ် ႁူႉဝႆႉၼၼ်ႉ လွင်ႈဢၼ် ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ၾူၼ်တူၵ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ငဝ်ႈတိုၼ်း ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ သွင်ဢၼ် လႄႈ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ႁူမ်ႈၵၼ် (ပွင်ႇဝႃႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၾူတ်ႉ-Bacillus subtilis လႄႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၾူတ်ႉ-Bacillus amyloliquefaciens) ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈ ၶူၼ်ႉၶႂႃႉမႃး ၼႂ်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း။ လွင်ႈလႆႈလိူၵ်ႈ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် ဢႅၼ်ႇၸႆး(မ်) ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ ၶွင် ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၾူမ်း လႄႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉ တႃႇတေပဵၼ်မႃး လွင်ႈၾူၼ်တူၵ်း ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၶူင်ႊႁဵတ်း ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ဢၼ်ၸၢမ်းတူၺ်း ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ တႃႇႁႃ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်လီသုတ်း မိူၼ်ၼင်ႇ pH ၊ မဵဝ်းသႅၼ်း မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး လႄႈ ငဝ်ႈတိုၼ်း ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ လႄႈ လွင်ႈၶွၼ်ႈတုမ်ၶဝ်၊ လိုၼ်းသုတ်းမႃး လွင်ႈတိူဝ်ႉယမ် ၶွင် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ လတ်းၽၢၼ်ႇ လွင်ႈၾူၼ်တူၵ်း ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈထတ်းသၢင်တူၺ်း လူၺ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း ႁူးလူမ်း ၼိူဝ် ၵုၼ်သၢႆး တႃႇတႅပ်းတတ်း တၢင်းယႂ်ႇ လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ၊ လွင်ႈထတ်းသၢင် လွင်ႈထွင်ႇသၢႆလႅင်း (XRD) လႄႈ လွင်ႈထတ်းသၢင် လွင်ႈထတ်းသၢင် ဢီႇလႅတ်ႇထရွၼ်ႇ ဢၼ်လဵၵ်ႉ (SEM)) ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး။
တႃႇတေႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈ ဢၢႆႇယွၼ်ႇ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ လႄႈ ဢၢႆႇယွၼ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ။ ဢၢႆႇယွၼ်ႇ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၼႆႉ တေလႆႈမႃးတီႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇလၢႆလၢႆဢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၶလူဝ်ႇရၢႆႉ၊ ဢၢႆႇယွၼ်ႇ ၶႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉၼႆႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ လူၺ်ႈလွၵ်းလၢႆး တူဝ်မီးၸႂ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ယူးရီးယႃး ႁၢႆႇထရူဝ်ႇလၢႆႇသီႇ လႄႈ ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလူမ်း ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလူမ်း ၶွင် ၶူဝ်းၶွင် ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ၼႆႉ လႆႈဢဝ် ဢၢႆႇယွၼ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ဢွၵ်ႇသီႇတဵင်း ၶွင် ၾူဝ်ႇမႅတ်ႉ လႄႈ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵိူဝ်ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၾူဝ်ႇမႅတ်ႉ လႄႈ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်မူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉလႄႈ လႆႈမႃး CO2 လႄႈ H2O ၵူၺ်း ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၽၢႆႇလင်။ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း ႁဵတ်းပဵၼ် ငဝ်ႈတိုၼ်း ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ လႄႈ ငဝ်ႈတိုၼ်း ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉသေ ဢမ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢႃႇမွၼ်ႇၼီႇယႃႇ။ ၽၢင်ႁၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွၵ်းလၢႆးႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ လႄႈ ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ဝူၼ်ႉဝႃႈ လီဢၢမ်းတေႉတေႉ။
လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် တင်း ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၾူတ်ႉ လႄႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉ ၼႂ်းပိူင်တၢႆ (7)-(14) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်တၢႆ (7)-(11) ၼႆႉ ၼႄဝႃႈ ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၾူတ်ႉၼႆႉ မၼ်းၸိုမ်းၶဝ်ႈၼႂ်းၼမ်ႉသေ ပဵၼ်မႃး ၾူမ်းဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၾူမ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၼမ်ႉယႃႈယႃၼၼ်ႉ ပဵၼ်ငဝ်ႈတိုၼ်း ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ လႄႈ ဢၢႆႇယွၼ်ႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇဢွၵ်ႉသၢႆႉ ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်း (ပိူင်တၢႆ 8 လႄႈ 9) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉၾူမ်း ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ လႄႈ ဢႅတ်ႇတမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢႅတ်ႉသိတ်ႉၾူမ်းၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇတၢႆႇဢွၵ်ႇသၢႆႉ (ပိူင်တၢႆ 10) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ၼႆႉ တေပဵၼ်မႃး တီႈသုတ်းမၼ်း (ပိူင်တၢႆ 11 လႄႈ 12)။
မိူၼ်ၼင်ႇၼၼ် ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ (လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း 13–15) သေ ပဵၼ်မႃး လိူဝ်သေ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်မႃး တႅၼ်းတီႈ ၾူမ်းဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သင်ဢမ်ႇမီး ဢႅၼ်ႇၸႆးမ် (enzymes) ၼႆၸိုင် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ လႄႈ ၾူဝ်ႇမႅတ်ႉ ၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႊ ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ တီႈ တၢင်းမႆႈၼႂ်းႁွင်ႈၼၼ်ႉ။ FDH (formate dehydrogenase) လႄႈ CoA (coenzyme A) ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ ၼႂ်းၾူမ်း လႄႈ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ပဵၼ်မႃး ၵႃႇပုၼ်ႇတၢႆႇဢွၵ်ႇသၢႆႉ ၽႂ်မၼ်း (Eqs. 16, 17) 57, 58, 59. #1204 (လွင်ႈၵဵပ်းႁွမ် ၽိင်ႈထုင်း မဵဝ်းပႃႇသျႃး) ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ NCIMB #13061 (လွင်ႈၵဵပ်းႁွမ် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး၊ မၢၵ်ႇၸိူဝ်ႉ၊ ၽႄးၵျိတ်ႉ၊ ပလႅတ်ႉသမိတ်ႉ၊ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းတူၼ်ႈမႆႉ လႄႈ ၽိင်ႈထုင်း တိတ်ႉသျူး သႄးလ်တူၼ်ႈမႆႉ)) လႄႈ ပႅတ်ႉသီႇလတ်ႉ ဢႄႇမီႇလူဝ်ႇလီႇၵျီႇၾႅတ်ႉသျိၼ်း (PTCC #1732, this)၊ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃးၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်ပႃး ထၢတ်ႈပႅပ်ႉတၼ်ႇ ၼိူဝ်ႉ (5 g/L) လႄႈ ၼမ်ႉၼိူဝ်ႉ (3 g/L) ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ် (NBR) (105443 Merck) ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ် လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ပိူင်တၢႆ 4 ဢၼ် တႃႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ တူၵ်းလူင်း လူၺ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ငဝ်ႈတိုၼ်း ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ သွင်ဢၼ် လႄႈ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး သွင်ဢၼ် ဢၼ်ပဵၼ် ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၾူမ်း လႄႈ ပႅတ်ႉသီႇလႅတ်ႉသပ်ႉတီးလိတ်ႉ (FS)၊ ဢႄႇမီႇလူဝ်ႇလီႇၵျိၼ်ႇ (AA) ။
ၼႂ်းတွၼ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း လွင်ႈၶူင်သၢင်ႈဢွၵ်ႇ လွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းလွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း တႃႇတေႁူႉလႆႈ လွင်ႈႁူမ်ႈပွင်းဢၼ်လီသုတ်း ဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃးလႆႈ ၼမ်သုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ တူဝ်ယၢင်ႇလိၼ်ၼၼ်ႉ ပႃးထၢတ်ႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉလႄႈ လႆႈၶူင်ႊႁဵတ်း လွင်ႈထတ်းသၢင် ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တႃႇတေတႅၵ်ႈလႆႈ ထၢတ်ႈ CaCO3 ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး လူၺ်ႈ လွင်ႈႁူမ်ႈပွင်း ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈတႅတ်ႈတေႃးသေ လႆႈထတ်းသၢင်တူၺ်း လွင်ႈၶူၼ်းလေႃး ၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ငဝ်ႈငႃႇ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇလွင်ႈႁူမ်ႈပွင်း ငဝ်ႈငႃႇထၢတ်ႈ calcium လႄႈ ၼမ်ႉယႃႈယႃ ပႅတ်ႉထီးရီးယႃး ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉပႃႈၼိူဝ် (FS, FA, AS, လႄႈ AA) ၼၼ်ႉ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လီသုတ်း (လွင်ႈပႃးထၢတ်ႈ calcium ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းႁၢႆ၊ လွင်ႈပႃးထၢတ်ႈပႅတ်ႉထီးရီးယႃး ဢၼ်တႅၵ်ႈလူၺ်ႈ တၢင်းၼႅၼ်ႈၼႃ ၶွင်ၼမ်ႉယႃႈယႃ (OD)၊ ငဝ်ႈငႃႇထၢတ်ႈ calcium တေႃႇ တၢင်းၼမ်ဢေႇၼမ်ႉယႃႈယႃ ပႅတ်ႉထီးရီးယႃး လႄႈ pH) ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈမႃးသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်း ၵၢၼ်ယူတ်းယႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈ 5 ။
တႃႇလွင်ႈႁူမ်ႈပွင်းၼိုင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းလွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း 150 ဢၼ် တႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈ လွင်ႈၾူၼ်တူၵ်း CaCO3 လႄႈ ထတ်းသၢင်တူၺ်း လွင်ႈတၢင်းလၢႆလၢႆဢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈၶွၼ်ႈတုမ် ငဝ်ႈတိုၼ်း ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ၊ pH တၢင်းၼမ်တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်လီသုတ်းၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈဝႆႉဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၶိုၼ်ႈယ်ႂႇၶွင် Bacillus subtilis လႄႈ Bacillus amyloliquefaciens တွၼ်ႈတႃႇတေလႆႈလွင်ႈၶိုၼ်ႈယ်ႂႇဝႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ လႆႈသပ်းလႅင်းၼႄဝႆႉ တီႈၼႂ်းတွၼ်ႈ Results ၼၼ်ႉ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်။
တႃႇတေႁၢင်ႈႁႅၼ်း တူဝ်ယၢင်ႇ တႃႇၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလီလိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶၵ်ႉတွၼ်ႈပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၶေႃႈတွပ်ႇ MICP ၼႆႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈမူၼ်ႉမႄး pH မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း ၶွင် ၶူဝ်းၶွင်ၽိင်ႈငႄႈ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ဝႆႉတီႈ 121 °C တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 15 မိၼိတ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸိူဝ်ႉၽၼ်းၼၼ်ႉ သမ်းသႂ်ႇၼႂ်း လူမ်းလႆ ဢၼ်ပဵၼ်ထၢပ်ႈသေ ထိင်းသိမ်းဝႆႉ ၼႂ်းၶိူင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢၼ်တူင်ႉၼိုင် တီႈ 30 °C လႄႈ 180 rpm ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ OD ၶွင် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ထိုင်ၸၼ်ႉဢၼ်ၶႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉၸိုင် ဢဝ်မႃးလေႃးၵၼ်တင်း ၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ (ႁၢင်ႈ 1a)။ ၼမ်ႉယႃႈယႃ MICP ၼႆႉ ပၼ်ႁႂ်ႈမၼ်း တုမ်ႉတွပ်ႇသေ ႁႂ်ႈမၼ်းၵႅၼ်ႇၶႅင် ၼႂ်းၶိူင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢၼ်ယုၵ်ႉယွင်ႈ တီႈ 220 rpm လႄႈ 30 °C တႃႇၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ထိုင်တီႈ ၵႃႈၶၼ်ဢၼ်ယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ဢဝ် CaCO3 ဢၼ်ၸိုမ်းလူင်းမႃးၼၼ်ႉ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇယဝ်ႉ ဝၢႆးသေ ဢဝ် 6000 g သေ ႁႅင်ႈၵႂႃႇ တီႈ 40 °C သေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတူဝ်ယၢင်ႇ တႃႇၸၢမ်းတူၺ်း ၶႄႇလ်သီႇမီႇတႃႇ (ႁၢင်ႈ 1b) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶိူင်ႈတႅၵ်ႈ ၶႄႇလ်သီႇမီႇတႃႇ Bernard သေ တႅၵ်ႈတူၺ်း လွင်ႈၾူၼ်တူၵ်း CaCO3 သေ ၽွင် CaCO3 ၼႆႉ မၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း 1.0 N HCl (ASTM-D4373-02) သေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ CO2 သေ တၢင်းၼမ် ၵႅတ်ႉသ်ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈတႅၵ်ႈ တၢင်းၼမ် CaCO3 (ႁၢင်ႈ 1c) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေလႅၵ်ႈလၢႆႊ တၢင်းၼမ် CO2 ႁႂ်ႈပဵၼ် CaCO3 ၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး လွင်ႈသုၵ်ႈသီ ၽွင် CaCO3 ဢၼ်မူတ်းသႂ် လူၺ်ႈ 1 N HCl သေ ၶဵင်ႇၵၼ်တင်း CO2 ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႊမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈပိူင်ၾၢင် လႄႈ လွင်ႈမူတ်းသႂ် ၽွင် CaCO3 ဢၼ်ၸိုမ်းလူင်းမႃးၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း လွင်ႈထတ်းသၢင် SEM လႄႈ လွင်ႈထတ်းသၢင် XRD သေ ထတ်းသၢင်တူၺ်းယဝ်ႉ။ မၢၼ်ႇတူၺ်းဢၼ်လဵၵ်ႉ ဢၼ်မီးလွင်ႈၶႂၢၵ်ႈလႆႈ 1000 ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈဢၼ် ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ပဵၼ်မႃး ႁိမ်းႁွမ်း မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး၊
တီႈၸေႊမိူင်း Fars ပွတ်းၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း မိူင်းဢီႇရၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ် လိၼ်ၵူၼ်ႇပင်း ၼမ်ၼႃႇလႄႈ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် လႆႈၵဵပ်းဢဝ် တူဝ်ယၢင်ႇ လိၼ်ဢၼ်လူမ်းၵူၼ်ႇပင်း တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇ တီႈၽိဝ်လိၼ် တႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း။ လွင်ႈထတ်းသၢင် ၶေႃႈၼႄ တီႈတူဝ်ယၢင်ႇလိၼ်ၼၼ်ႉ ၼႄဝႃႈ လိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လိၼ်သၢႆး ဢၼ်မီး ၶူဝ်လႆ ဢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉ ဢမ်ႇလီလႄႈ လႆႈၸႅၵ်ႇပဵၼ် SP-SM ၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင်ၸႅၵ်ႇၽႄ လိၼ် ဢၼ်ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ဝႆႉ (USC) (ႁၢင်ႈ 2a) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ထတ်းသၢင် XRD သေ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ လိၼ်တႄႇၸီႇၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ပဵၼ်လိၼ်ၶႄႇလ်သၢႆႉ လႄႈ ၶွတ်ႉ (ႁၢင်ႈ 2b) ၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ထတ်းသၢင် EDX ၼၼ်ႉ ၼႄဝႃႈ ထၢတ်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ Al, K, Fe ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ ၼႂ်းပိူင်လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇဢွၼ်ႇၼၼ်ႉယူႇ။
တႃႇတေႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၵုၼ်ၽႃႇတတ်း တႃႇၸၢမ်းတူၺ်း လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်လိၼ် ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် 170 mm ၼၼ်ႉ ၽတ်ႉၽဵင်ႇ လတ်းၽၢၼ်ႇ ႁူးၼမ်ႉ ဢၼ်မီးသဵၼ်ႈတၢင်း 10 mm ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်းသေ လႆႈမႃး ၵုၼ်ႁိၼ် ဢၼ်သုင် 60 mm လႄႈ တၢင်းယၢဝ်း 210 mm ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသၽႃႇဝၼႆႉ ၵုၼ်သၢႆး ဢၼ်မီးတၢင်းၼႅၼ်ႈၼႃဢေႇသုတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ aeolian ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ တူဝ်ယင်ႇဢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ လူၺ်ႈလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈၼႅၼ်ႈၼႃ ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်း γ = 14.14 kN/m3 သေ ပဵၼ်မႃး ၵွၼ်ႈသၢႆး ဢၼ်တမ်းဝႆႉၼိူဝ်ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ယၢဝ်း ဢၼ်မီးၸဵင်ႇ ဢၼ်လိုဝ်ႈသဝ်း မွၵ်ႈ 29.7° ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉယႃႈယႃ MICP ဢၼ်လီသုတ်း ဢၼ်လႆႈမႃး တီႈတွၼ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ လႆႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၼိူဝ် လွႆၵူင်ႉ ဢၼ်မီး တၢင်းၼမ် 1, 2 လႄႈ 3 lm-2 သေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သိမ်းဝႆႉ ၼႂ်းၶိူင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တီႈ 30 °C (ႁၢင်ႈ 3) တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 9 ဝၼ်း (ပွင်ႇဝႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်လီသုတ်း တႃႇတေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁၢႆလီ) သေ ဢဝ်ဢွၵ်ႇမႃး တႃႇ wind ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တႃႇလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၼိုင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တူဝ်ယင်ႇ 4 ဢၼ်သေ ဢၼ်ၼိုင်ႈ တႃႇတႅၵ်ႈ ထၢတ်ႈ calcium carbonate လႄႈ ႁႅင်းၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း penetrometer သေ တူဝ်ယင်ႇဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ 3 ဢၼ်ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇ ၸၢမ်းတူၺ်း လွင်ႈၶူပ်းၵိၼ် တီႈတၢင်းဝႆး ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် 3 ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း ႁူးလူမ်းၼၼ်ႉ တၢင်းၼမ်လွင်ႈၶူပ်းၵိၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈတႅပ်းတတ်းဝႆႉ တီႈတၢင်းဝႆးလူမ်းဢၼ်ပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ တၢင်းဝႆးဢၼ်ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ တီႈမၵ်းၶႅၼ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇတူဝ်ယင်ႇလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵူႈဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈတႅပ်းတတ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽႅၼ်ႇလိၼ် တၢင်းၼမ်လွင်ႈၶူပ်းၵိၼ် လႄႈ တၢင်းဝႆးလူမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေ လွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ ၶူပ်းၵိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ တူဝ်ယၢင်ႇဢၼ်လႆႈယူတ်းယႃဝႆႉၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်သၢႆး မႃးယိုဝ်း (ပွင်ႇဝႃႈ လွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း လွင်ႈဝႅၼ်တူၵ်း) ၼႆယဝ်ႉ။ တႃႇယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ်ၼႆႉ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းတူဝ်ယင်ႇထႅင်ႈသွင်ဢၼ် တီႈတၢင်းၼမ်လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း 2 လႄႈ 3 L m−2 ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း လွင်ႈပွႆႇမၢၵ်ႇသၢႆးၼႆႉ ႁိုင် 15 မိၼိတ်ႉ လူၺ်ႈလွင်ႈလႆ 120 gm−1 ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈ ၵႃႈၶၼ်ဢၼ်လိူၵ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းမိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း60,61,62 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းယၢဝ်း ဢၼ်ယၢဝ်း ၼႂ်းၵႄႈ ႁူးၼမ်ႉ ဢၼ်ၶူၼ်းၶဝ်း လႄႈ ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၵုၼ်ၼၼ်ႉ မီး 800 mm သေ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၼိူဝ် တႂ်ႈႁူးလႅင်း 100 mm ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈယူႇဢၼ်ၼႆႉ လႆႈတမ်းဝၢင်းဝႆႉ ႁႂ်ႈၽွင်သၢႆးဢၼ်ဝႅၼ်တူၵ်းၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈတူၵ်းၵႂႃႇၼိူဝ် ၵုၼ်သၢႆးၼၼ်ႉ တင်းမူတ်း။
လွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း ႁူးလူမ်းၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းၼႂ်းႁူးလူမ်း ဢၼ်ပိုတ်ႇဝႆႉ ဢၼ်ယၢဝ်း 8 မီႇတႃႇ တၢင်းၵႂၢင်ႈ 0.4 မီႇတႃႇ တၢင်းသုင် 1 မီႇတႃႇ (ႁၢင်ႈ 4a) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူးလူမ်းၼႆႉ ဢဝ်လဵၵ်းဢၼ်ဢဝ် ၸေႈ ႁဵတ်းဝႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလူမ်းလႅင်ႉ ႁႅင်းထိုင် 25 m/s ၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ သၢႆငၢႆ လူမ်းသေ ၶိုၼ်းမႄးပၼ် သၢႆငၢႆ လူမ်း လႄႈ ႁႂ်ႈလႆႈ သၢႆငၢႆ လူမ်း ဢၼ်ယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ လွႆးလွႆး။ ႁၢင်ႈ 4b ၼႆႉ ၼႄဝႆႉ ႁၢင်ႈၽၢင် ၶွပ်ႇသၢႆး ဢၼ်လူမ်း ၵူၼ်ႇပင်း လႄႈ တၢင်းဝႆးလူမ်း ဢၼ်တႅၵ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းႁူးလူမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လိုၼ်းသုတ်း တႃႇတေၼိူင်းတူၺ်း ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ပိူင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ MICP ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ယူးရီးယႃး ဢၼ်တၢင်ႇၼႄဝႆႉ ၼႂ်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၼႆႉ တင်း ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၵၢၼ်ထတ်းသၢင် ၵုမ်းထိင်း MICP ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ယူးရီးယႃးၼၼ်ႉ တူဝ်ယၢင်ႇ ၵုၼ်ႁိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်ပႃး ယူးရီးယႃး၊ တၢင်းၼႅၼ်ႈၼႃ ဢၼ်ႁၼ်လႆႈ ၼႂ်းၼမ်ႉယႃႈယႃ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃးၼၼ်ႉ မီး 1.5 သေ တၢင်းၼႅၼ်ႈၼႃ ယူးရီးယႃး လႄႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၶလူဝ်ႇရၢႆႉ မီး 1 M (လိူၵ်ႈဢဝ် ဢိင်ၼိူဝ် ၵႃႈၶၼ် ဢၼ်ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႆႉ ၼႂ်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း36,64,65) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶိူင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢၼ်ပႃး ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ် ဢၼ်မီးဢႃႇႁႃႇရ (8 g/L) လႄႈ ယူးရီးယႃး (20 g/L) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉယႃႈယႃ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃးၼၼ်ႉ ၽုၺ်ႇၼိူဝ်ၽိဝ်ၼႃႈ ၵူမ်ႇသေ ဝႆႉ 24 ၸူဝ်ႈမူင်း တႃႇမႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး တေၸပ်းၵၼ်။ ဝၢႆးသေ ၸပ်းဝႆႉ 24 ၸူဝ်ႈမူင်းယဝ်ႉ ဢဝ်ၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သီႇမႅၼ်ႇ (ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၶလူဝ်ႇရၢႆႉ လႄႈ ယူးရီးယႃး) ၽူတ်ႉသႂ်ႇ။ လွင်ႈထတ်းသၢင် ၵုမ်းထိင်း MICP ဢၼ်မီး ယူးရူပ်ႉၼၼ်ႉ ဝၢႆးၼႆႉ တေႁွင်ႉဝႃႈ UMC ၼႆယဝ်ႉ။ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်ပႃးၼႂ်း တူဝ်ယၢင်ႇလိၼ် ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ယူးရူပ်ႉ လႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႉ ယူးရူပ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈမႃး လူၺ်ႈ လွင်ႈသုၵ်ႈသီ ၸွမ်းၼင်ႇ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ ဢၼ် Choi et al.66 တၢင်ႇလၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁၢင်ႈ 5 ၼႆႉ ၼႄဝႆႉ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၶွင် မူင်ႈမႅင်း ပႅတ်ႉသီႇလႅတ်ႉ လႄႈ မူင်ႈမႅင်း သပ်ႉတီးလိတ်ႉ ၼႂ်း ၽိင်ႈငႄႈ (ၼမ်ႉယၢင် ဢႃႇႁႃႇရ) ဢၼ်မီး pH မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း 5 တေႃႇထိုင် 10 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် pH range ၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃး ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလီသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၶိုၼ်ႈယ်ႂႇၶွင် (a) ပႅတ်ႉသီႇလတ်ႉ amyloliquefaciens လႄႈ (b) ပႅတ်ႉသိတ်ႉသပ်ႉတီးလိတ်ႉ တီႈၵႃႊၶၼ် pH မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၶွင် ဢႃႇႁႃႇရဢၼ်မီးၼ်ႂးၵႄႈၵၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁၢင်ႈ 6 ၼႆႉ ၼႄဝႆႉ တၢင်းၼမ် ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇတၢႆႇဢွၵ်ႇသၢႆႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်း ၶိူင်ႈတႅၵ်ႈ ထၢတ်ႈပုၼ် Bernard ဢၼ်တၢင်တူဝ် ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ (CaCO3) ဢၼ်ၸိုမ်းလူင်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉ မၼ်းမၼ်ႈၵိုမ်းဝႆႉ ၼႂ်းလွင်ႈႁူမ်ႈပွင်းၵူႈဢၼ်ဢၼ်သေယဝ်ႉ လွင်ႈတၢင်းတၢင်ႇဢၼ်သမ်ႉ မၼ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်လႄႈ တီႈၵူႈတီႈၵူႈတၢင်း ၼႂ်းႁၢင်ႈၽၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၵိုင်ႇလႅပ်ႈတင်း တၢင်းၼမ်ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇတၢႆႇဢွၵ်ႇသၢႆႉ ဢၼ်သုင်သုတ်း ၼႂ်းလွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းႁၢင်ႈၼၼ်ႉ ယိုင်ႈထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇမၼ်းၼၼ်ႉ ၼမ်မႃး ယိုင်ႈထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၼမ်မႃး။ ယွၼ်ႉၼၼ် လွင်ႈဢၼ် ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ငဝ်ႈတိုၼ်း ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ လႄႈ ငဝ်ႈတိုၼ်း ၵႃႇပုၼ်ႇ ၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ် (ပွင်ႇဝႃႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၾူမ်း လႄႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ) လႄႈ ယိုင်ႈ ဢၢႆႇယွၼ်ႇ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃးၼမ် ယိုင်ႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃးၼမ် (ႁၢင်ႈ 6a)။ ၼႂ်းပိူင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ AS လႄႈ AA ၼၼ်ႉ လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ သိုပ်ႇတိူဝ်းမႃးၸွမ်း ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ႁႅင်ႈမႃးၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင် တၢင်းၼမ် ၼမ်ႉဢၼ်ၸိုမ်းဢွၵ်ႇမႃး ဝၢႆးသေ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပေႃးလႅၵ်ႈလၢႆႈသင်။ ၼႂ်းပိူင် FA ၼၼ်ႉ ပေႃးၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇတေႁၢႆၼၼ်ႉ ပူၼ်ႉလိူဝ် 6 ဝၼ်းယဝ်ႉ တၢင်းၼမ် ဢၼ်ပဵၼ်မႃး ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉၼၼ်ႉ တေယွမ်းလူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပေႃးမႃးၼိူင်းၵၼ်တင်း ယႃႈယႃတၢင်ႇဢၼ်ၼႆၸိုင် ယႃႈယႃ FS ၼႆႉ ဝၢႆးသေ 3 ဝၼ်းယဝ်ႉ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ တေပဵၼ်မႃး ဢေႇလိူဝ်ၵဝ်ႇ (ႁၢင်ႈ 6b)။ ၼႂ်းပိူင် FA လႄႈ FS ၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေ သၢမ်ဝၼ်းယဝ်ႉ လႆႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ တင်းမူတ်း 70% လႄႈ 87% သေ ၼႂ်းပိူင် AA လႄႈ AS သမ်ႉ လႆႈမႃး မွၵ်ႈ 46% လႄႈ 45% ၵူၺ်း။ ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းၼႄဝႃႈ ၽွၼ်းယွၼ်ႈဢၼ်ဢဝ် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉၾူမ်း ႁဵတ်းပဵၼ် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼၼ်ႉ မီးၶၼ် CaCO3 ဢၼ်ပဵၼ်မႃး မိူဝ်ႈၸၼ်ႉတႄႇမၼ်းၼၼ်ႉ ၼမ်လိူဝ် ၽွၼ်းယွၼ်ႈဢၼ်ဢဝ် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ႁၢႆလီၼၼ်ႉ မၼ်းတေယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ။ လုၵ်ႉတီႈ ႁၢင်ႈၽၢင် 6c ၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႊလၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ တီႈ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ဢၼ်မီးၼိူဝ် OD1 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈ ၵမ်ႉၸွႆႈ ဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉၼၼ်ႉ။
လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ တၢင်းၼမ် CO2 (လႄႈ ၶေႃႈၼမ်း CaCO3 ဢၼ်ၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵၼ်) ဢၼ်ဢဝ် Bernard calcimeter တႅၵ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼႃႈၵၢၼ် (a) လွင်ႈၶွၼ်ႈတုမ် ငဝ်ႈတိုၼ်း ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ၊ လႄႈ (f) တၢင်းၼမ် ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး တႃႇ ငဝ်ႈတိုၼ်း ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ လႄႈ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ ၵူႊဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ ၼမ်သုတ်း။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၽွၼ်းယွၼ်ႈ pH မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း ၶွင် ၵၢင်ၼၼ်ႉသေ ႁၢင်ႈၽၢင် 6d ၼႆႉ ၼႄဝႆႉဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ FA လႄႈ FS ၼၼ်ႉ လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ CaCO3 ၼႆႉ ထိုင်တီႈ ၵႃႊၶၼ်သုင်သုတ်း တီႈ pH 7 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ AA လႄႈ AS ၼၼ်ႉ လွင်ႈၾူၼ် CaCO3 ၼႆႉ မၼ်းတေတိူဝ်းမႃး မိူဝ်ႈ pH ပူၼ်ႉလိူဝ် 7 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ဢၼ်လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႄဝႆႉဝႃႈ pH ဢၼ်လီသုတ်း တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ဢႅၼ်ႇၸႆးမ် CoA ၼၼ်ႉ တေမီး 8 တေႃႇထိုင် 9.2-6.8 ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဝူၼ်ႉတူၺ်းဝႃႈ pH ဢၼ်လီသုတ်း တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ဢႅၼ်ႇၸႆးမ် CoA လႄႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ B. amyloliquefaciens ၼၼ်ႉ ပဵၼ် (8-9.2) လႄႈ (6-8) ၼႆသေ (ႁၢင်ႈ 5a) ၼႆၸိုင် pH ဢၼ်လီသုတ်း ၶွင် AA ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် 8 သေ pH သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ တေသွၼ်ႉၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ လႆႈဢဝ်လွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်းသေ မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁၢင်ႈ 6d ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ pH ဢၼ်လီသုတ်း တႃႇ B. subtilis တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ် 7-9 (ႁၢင်ႈ 5b) လႄႈ pH ဢၼ်လီသုတ်း တႃႇလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ဢႅၼ်ႇၸႆးမ် CoA ၼၼ်ႉ ပဵၼ် 8-9.2 လႄႈ လွင်ႈဢၼ် CaCO3 ဢွၵ်ႇမႃး ၼမ်သုတ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၼႂ်းၵႄႈ pH 8-9 ဢၼ်လႆႈႁၼ် မၵ်းမၼ်ႈၸွမ်း ႁၢင်ႈ 6d (ပွင်ႇဝႃႈ pH ဢၼ်လီသုတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် pH 9) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶေႃႈတွပ်ႇဢၼ်လႆႈမႃး ဢၼ်ၼႄဝႆႉ ၼႂ်းႁၢင်ႈ 6e ၼၼ်ႉ ၼႄဝႃႈ တၢင်းၼမ် ဢၼ်လီသုတ်း ၶွင် ၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်ပဵၼ် ငဝ်ႈငႃႇ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ တင်း ၼမ်ႉယႃႈယႃ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ၼၼ်ႉ ပဵၼ် 1 တႃႇ ၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ လႄႈ ၾူမ်း တင်းသွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေတႅၵ်ႈၼိူင်းၼၼ်ႉ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၶိူင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် (ပွင်ႇဝႃႈ AA, AS, FA, လႄႈ FS) ၼၼ်ႉ လႆႈထတ်းသၢင်တူၺ်း ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ CaCO3 ဢၼ်သုင်သုတ်း ၽၢႆႇတႂ်ႈ ငဝ်းလၢႆးဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် (ပွင်ႇဝႃႈ လွင်ႈၶွၼ်ႈတုမ် ငဝ်ႈတိုၼ်း ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ၊ ၼႂ်းၵႃႈ ၽွၼ်ႉဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ၽွၼ်ႉ FS ၼႆႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ CaCO3 ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသေ ၽွၼ်ႉ AA ၼႆႉ မီးမွၵ်ႈသၢမ်ပုၼ်ႈ (ႁၢင်ႈ 6f)။ လွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း ၵုမ်းထိင်း ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး 4 ဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ငဝ်ႈတိုၼ်း ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ တင်းသွင်ဢၼ်သေ ဝၢႆးသေ 30 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် လွင်ႈၾူၼ်တူၵ်း CaCO3 ၼႆယဝ်ႉ။
ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဢၼ်ဢဝ် မၢၼ်ႇတူၺ်း ဢၼ်လဵၵ်ႉသေ တူၺ်း ၶွင် ၽွၼ်ႉတင်းမူတ်းၼၼ်ႉ ၼႄဝႃႈ ဝႅတ်ႉတိူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်လူင် ဢၼ် ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉ (ႁၢင်ႈ 7)။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ vaterite ပဵၼ်မူၼ်းမူၼ်း 69,70,71။ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ထၢတ်ႈ calcium carbonate ၼႆႉ မၼ်းၸိုမ်းလူင်းမႃး ၼိူဝ် သႄးလ် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ယွၼ်ႉဝႃႈ ၽိဝ်ၼႃႈ သႄးလ် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ၼႆႉ မၼ်းမီး ႁႅင်းထၢတ်ႈ ဢမ်ႇလီလႄႈ မၼ်းၸၢင်ႊႁဵတ်းပဵၼ် ၶိူင်ႈၸုပ်ႇ တႃႇ ၶႅတ်ႉတီးယမ်ႇ ဢၼ်မီး ၵႃႊၶၼ်သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်ပိူင် FS ႁဵတ်းတူဝ်ယၢင်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ၼႆႉသေ ဝၢႆးသေ 24 ၸူဝ်ႈမူင်းယဝ်ႉ ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ တႄႇပဵၼ်မႃး တီႈၼိူဝ် သႄးလ် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ၵမ်ႈၽွင်ႈ (ႁၢင်ႈ 7a) သေ ဝၢႆးသေ 48 ၸူဝ်ႈမူင်းယဝ်ႉ သႄးလ် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ဢၼ်ဢဝ် ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ႁူမ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၼမ်မႃး တေႉတေႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁၢင်ႈ 7b ၼၼ်ႉ ၽွင် vaterite ၵေႃႈ ၸၢင်ႊႁၼ်လႆႈယူႇ။ လိုၼ်းသုတ်း ဝၢႆးသေ 72 ၸူဝ်ႈမူင်းယဝ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး တင်းၼမ် လႆႈထုၵ်ႇ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဝႅတ်ႉတီးရီးယႃး မတ်ႉဝႆႉလႄႈ ၽွင်ဝႅတ်ႉတီးရီးယႃး ၵေႃႈ ၼမ်မႃး တေႉတေႉ (ႁၢင်ႈ 7c)။
လွင်ႈဢဝ်မၢၼ်ႇတူၺ်းဢၼ်လဵၵ်ႉသေ တူၺ်းႁၼ် လွင်ႈၾူၼ်တူၵ်း CaCO3 ၼႂ်းလွင်ႈႁူမ်ႈပွင်း FS ၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်း: (a) 24, (b) 48 လႄႈ (c) 72 h ။
တႃႇတေထတ်းသၢင်တူၺ်း ပိူင်ၾၢင် ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ဢၼ်ၸိုမ်းလူင်းမႃးၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းလွင်ႈထတ်းသၢင် လွင်ႈထၢတ်ႈ X-ray diffraction (XRD) လႄႈ လွင်ႈထတ်းသၢင် SEM ၶွင် ၽွင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ XRD spectra (ႁၢင်ႈ 8a) လႄႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ SEM micrographs (ႁၢင်ႈ 8b, c) ၸိူဝ်းၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ မီးၶႅပ်းႁၢင်ႈ vaterite ဝႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၶဝ်မီးႁၢင်ႈၽၢင် မိူၼ်ၼင်ႇ ၽၵ်းလႅင်လႄႈ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈ ၸိၵ်း vaterite လႄႈ ၸိၵ်း ၼမ်ႉယၢင်ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ဝႆႉ။
(ၵ) လွင်ႈတႅၵ်ႈၼိူင်း သၢႆလႅင်း ဢၼ်လႅင်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်မႃး CaCO3 လႄႈ vaterite ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ SEM ဢၼ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ ၶွင် ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်မီးတီႈ (b) 1 kHz လႄႈ (c) လွင်ႈၶႂၢၵ်ႈ 5.27 kHz ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၵၢၼ်ၸၢမ်းတူၺ်း ႁူးလႅင်းလူမ်းၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉ ၼႂ်းႁၢင်ႈ 9a, b ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ႁၢင်ႈ 9a ၼၼ်ႉသေ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ တၢင်းဝႆး လွင်ႈၶူပ်းၵိၼ် ဢၼ်မီးတီႈ ၶွပ်ႇလႅၼ် (TDV) ၶွင် သၢႆးဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉ မီးမွၵ်ႈ 4.32 m/s ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ် ၶၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း 1 l/m2 (ႁၢင်ႈ 9a) ၼၼ်ႉ လွင်ႈၵူၼ်ႇပင်း သၢႆၶၼ်လိၼ်လူႉသုမ်း တွၼ်ႈတႃႇ တွၼ်ႈ FA, FS, AA လႄႈ UMC ၼၼ်ႉ တေမိူၼ်ၵၼ်တင်း ၶၼ်လိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းလွင်ႈမူၼ်ႉမႄးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းၼႄဝႃႈ လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ တီႈၶၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီလႄႈ ပေႃးလူမ်းလႅင်ႉ ပူၼ်ႉလိူဝ် TDV ၵမ်းလဵဝ် ၽိဝ်လိၼ် ဢၼ်မၢင်ၼၼ်ႉ တေႁၢႆၵႂႃႇသေ လွင်ႈၶူပ်းၵိၼ် ၵုၼ်ႁိၼ်ၼၼ်ႉ တေမိူၼ်ၵၼ်တင်း ၶၼ်လိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၶူပ်းၵိၼ် ၶွင် တွၼ်ႈ AS ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢေႇလိူဝ် တွၼ်ႈတၢင်ႇဢၼ် ဢၼ်မီး ဢႅပ်ႉသီႇသႃႇ တႅမ်ႇလိူဝ် (ပွင်ႇဝႃႈ TDV) (ႁၢင်ႈ 9a) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢင်ႇဢၼ်မီးၼႂ်းႁၢင်ႈ 9b ၼၼ်ႉ ၼႄဝႃႈ တီႈတၢင်းဝႆးလူမ်းသုင်သုတ်း 25 m/s ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶူပ်းၵိၼ် ၼႂ်းၵုၼ်ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းလွင်ႈမူၼ်ႉမႄးဝႆႉ တီႈၶၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း 2 လႄႈ 3 l/m2 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးတေလၢတ်ႈထႅင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈၸိုင် တွၼ်ႈတႃႇ FS, FA, AS လႄႈ UMC ၼၼ်ႉ တီႈၶၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း 2 လႄႈ 3 l/m2 ၼၼ်ႉ ၵုၼ်ႁိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉ CaCO3 ၼၼ်ႉ လိူဝ်သေ တီႈတၢင်းဝႆးလူမ်းသုင်သုတ်း (ပွင်ႇဝႃႈ 25 m/s) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵႃႈၶၼ် TDV 25 m/s ဢၼ်လႆႈမႃး ၼႂ်းၵၢၼ်ၸၢမ်းတူၺ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶွပ်ႇလႅၼ် ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်း တႃႇၶၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်ၼႄဝႆႉ ၼႂ်းႁၢင်ႈ 9b ၼၼ်ႉ လိူဝ်သေ လွင်ႈ AA ဢၼ် TDV ၶႂ်ႈမိူၼ်ၵၼ်တင်း တၢင်းဝႆး ႁူးလူမ်း ဢၼ်သုင်သုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ ၵူၼ်ႇပင်း (ၵ) လွင်ႈလူတ်းယွမ်း ၼမ်ႉၼၵ်း လႄႈ တၢင်းဝႆးလူမ်း (ၶၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း 1 l/m2)၊
ႁၢင်ႈ 10 ၼႆႉ ၼႄဝႆႉ လွင်ႈၽိဝ်ၼႃႈ ၵုၼ်သၢႆး ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လူၺ်ႈ လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ လႄႈ ၶၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်ပိူင်ႈၵၼ် ဝၢႆးသေ ၸၢမ်းတူၺ်း လွင်ႈပွႆႇမၢၵ်ႇသၢႆးၼၼ်ႉသေ ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်လႆႈမႃး လူၺ်ႈ တၢင်းၼမ်ၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉ ၼႂ်းႁၢင်ႈ 11 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈႁၢင်ႈ 11 ၼၼ်ႉသေ လႆႈႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းဝႃႈ တူဝ်ယၢင်ႇဢၼ်ဢဝ် AA ဢၼ်ပဵၼ် ၶူဝ်းၶွင်သၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၼၵ်းမၼ်း လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ 83.5% မိူဝ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း 2 l/m2 ၼၼ်ႉသေ တူဝ်ယၢင်ႇတၢင်ႇဢၼ်တင်းမူတ်း ၼႄလွင်ႈၶူပ်းၵိၼ် ဢေႇလိူဝ် 30% ၽွင်းမိူဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၽဝ်သၢႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢၼ် ၶၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိုၼ်ႈထိုင် 3 l/m2 ၼၼ်ႉ တူဝ်ယၢင်ႇ ဢၼ်လႆႈယူတ်းယႃဝႆႉ တင်းမူတ်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၼၵ်းၶဝ် လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ ဢမ်ႇတဵမ် 25% ယဝ်ႉ။ တီႈၶၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတင်းသွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ ၶူၼ်းလေႃး FS ၼႆႉ ၼႄပၼ် လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈမၢၵ်ႇသၢႆး တူၵ်းၼၼ်ႉ လီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ ဢၼ်သုင်သုတ်းလႄႈ ဢၼ်ဢေႇသုတ်း ၼႂ်းတူဝ်ယၢင်ႇ ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် FS လႄႈ AA ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊဝႃႈ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ လွင်ႈၾူၼ်တူၵ်း CaCO3 ဢၼ်သုင်သုတ်းလႄႈ ဢၼ်ဢေႇသုတ်း ၶဝ်ၼၼ်ႉ (ႁၢင်ႈ 6f)။
ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ လွင်ႈဢဝ်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ တီႈၵုၼ်သၢႆး ဢၼ်မီး ပိူင်ၽၢင် ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် တီႈ ၼမ်ႉလႆ 2 လႄႈ 3 l/m2 (ၵၢင်ႇၼႄ တၢင်းလူမ်း၊ ၶၢမ်ႈၼႄ တၢင်းလူမ်း ဢၼ်တင်ႈတႅၵ်ႇ တင်း ၽႅၼ်ႇလိၼ် ဢၼ်ၸၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ)။
မိူၼ်ၼင်ႇ ႁၢင်ႈ 12 ၼၼ်ႉ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်ပႃးၼႂ်း ပိူင်တၢႆတင်းမူတ်းၼၼ်ႉ တိူဝ်းမႃး ၸွမ်းၼင်ႇ တၢင်းၼမ် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉ တိူဝ်းမႃး တီႈ 1 L/m2 ထိုင် 3 L/m2 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ တီႈၶၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတင်းမူတ်းၼၼ်ႉ ပိူင်တၢႆဢၼ်မီး ထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ် FS သေ ၸွမ်းမႃး FA လႄႈ UMC ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉပၼ်တၢင်းၶႆႈၸ်ႂဝႃႈ ပိူင်တၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ လႅပ်ႈတေမီးလွင်ႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇၽိဝ်ၼႃႈဢၼ်သုင်လိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁၢင်ႈ 13a ၼႆႉ ၼႄဝႆႉ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ ၽိဝ်ၼႃႈ တူဝ်ယၢင်ႇလိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလီ၊ လုၵ်ႉတီႈ ႁၢင်ႈၽၢင်ၼႆႉသေ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ ၽိဝ်ၼႃႈ ၶိူင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ UMC, AS, FA လႄႈ FS ၸိူဝ်းၼႆႉ တိူဝ်းမႃး ၸွမ်းၼင်ႇ ၶၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တိူဝ်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈဢၼ် ႁႅင်းၽိဝ်ၼႃႈ တိူဝ်းမႃးၼၼ်ႉ ၼႂ်းပိူင် AA ၼၼ်ႉ မၼ်းဢေႇၼႃႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းႁၢင်ႈၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉၼၼ်ႉ ၽွၼ်းယွၼ်ႈ FA လႄႈ FS ဢၼ်ပဵၼ် MICP ဢၼ်ဢမ်ႇယွမ်ႉသီ ယူးရီးယႃးၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈၸိုမ်းၶဝ်ႈလႆႈ ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်လီလိူဝ် မိူဝ်ႈတႅၵ်ႈၵၼ်တင်း MICP ဢၼ်ယွမ်ႉသီ ယူးရီးယႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈ 13b ၼႆႉ ၼႄဝႆႉ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ TDV ဢၼ်မီး လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ ၽိဝ်လိၼ်။ လုၵ်ႉတီႈ ႁၢင်ႈၽၢင်ၼႆႉသေ လႆႈႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵုၼ်ႁိၼ် ဢၼ်မီး ႁႅင်းၶၢမ်ႇ ၽိဝ်ၼႃႈ ၼမ်လိူဝ် 100 kPa ၼၼ်ႉ တၢင်းဝႆး လွင်ႈထွၼ်ဢွၵ်ႇ တီႈႁူးၽၵ်းတူၼၼ်ႉ တေလိူဝ် 25 m/s ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ ၽိဝ်ၼႃႈ in situ ၼႆႉ ဢဝ် permeameter သေ တႅၵ်ႈလႆႈငၢႆႈငၢႆႈလႄႈ တၢင်းႁူႉဢၼ်ၼႆႉ ၸၢင်ႈၸွႆႈထႅမ် တႃႇလၢမ်းၶၢတ်ႈ TDV မိူဝ်ႈဢမ်ႇမီး လွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း ႁူးလူမ်းၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇႁဵတ်းပဵၼ် လွင်ႈၼႄ လွင်ႈၵုမ်းထိင်း ၼမ်ႉၵတ်ႉ တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶေႃႈတွပ်ႇ SEM ၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉ ၼႂ်းႁၢင်ႈ 14 သေ ႁၢင်ႈ 14a-b ၼႆႉ ၼႄဝႆႉ ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈ ဢၼ်ယႂ်ႇမႃး ၶွင် တူဝ်ယၢင်ႇလိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ႁဵတ်းလွင်ႈမူၼ်ႉမႄးၼၼ်ႉသေ ၼႄဝႆႉ ၸႅင်ႈလႅင်းဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် လႄႈ ဢမ်ႇမီး လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ သၽႃႇဝ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈပဵၼ် သီႇမႅၼ်ႇ။ ႁၢင်ႈ 14c ၼႆႉ ၼႄဝႆႉ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ SEM ဢၼ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ ၶွင် တူဝ်ယၢင်ႇ ဢၼ်ၵုမ်းထိင်း ဢၼ်လႆႈ ယူတ်းယႃ လူၺ်ႈ MICP ဢၼ် ယူးရီးယႃး ယႃႉပႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၼႄဝႆႉဝႃႈ မီး CaCO3 ဢၼ်ၸိုမ်းလူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၶႄႇလ်သၢႆႉ ဢၼ်မီးပိူင်ၾၢင်လၢႆလၢႆမဵဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁၢင်ႈ 14d-o ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉ CaCO3 ဢၼ်ၸိုမ်းလူင်းမႃးၼၼ်ႉ မၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း ၽွင်မုၼ်ႈ၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ vaterite ဢၼ်ပဵၼ်မူၼ်းမူၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁၼ်လႆႈ ၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈ SEM ဢၼ်လဵၵ်ႉၼွႆႉၼၼ်ႉယူႇ။ ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ၼႆႉလႄႈ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းမိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ ၼႄဝႃႈ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ CaCO3 ဢၼ်ပဵၼ်မႃး မိူၼ်ၼင်ႇ vaterite polymorphs ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈပၼ်လႆႈ ႁႅင်းပၢႆးၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ၊ ၶေႃႈတွပ်ႇႁဝ်းၶႃႈ ၼႄဝႃႈ ႁႅင်းၶၢမ်ႇၽိဝ်ၼႃႈ ၶိုၼ်ႈထိုင် 350 kPa သေ တၢင်းဝႆး ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ၶွပ်ႇလႅၼ် ၶိုၼ်ႈထိုင် 4.32 ၶိုၼ်ႈထိုင် 25 m/s လိူဝ်လိူဝ်ယဝ်ႉ။ ၶေႃႈတွပ်ႇဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵၼ်တင်း ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃး မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉဝႃႈ matrix ၶွင် MICP-precipitated CaCO3 ၼႆႉ ပဵၼ် vaterite ဢၼ်မီးႁႅင်းပၢႆးၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈလႄႈ ႁႅင်းၶၢမ်ႇလူမ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ13,40 လႄႈ ၸၢင်ႈထိင်းသိမ်းလႆႈ လွင်ႈၶၢမ်ႇလူမ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ဝၢႆးသေ လႆႈထုၵ်ႇ ငဝ်းလၢႆး သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း 180 ဝၼ်းယဝ်ႉ13.
(a, b) ၶႅပ်းႁၢင်ႈ SEM ဢၼ်လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉ ၶွင်လိၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းလွင်ႈမူၼ်ႉမႄး (c) လွင်ႈၵုမ်းထိင်း လွင်ႈယူပ်ႈယွမ်း MICP ယူးရီးယႃး၊
ႁၢင်ႈ 14d-f ၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉဝႃႈ ဝၢႆးသေ ဢဝ်ထၢတ်ႈ AA သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ၸိုမ်းလူင်းမႃး ၼိူဝ်ၽိဝ်ၼႃႈ လႄႈ ၼႂ်းၵႄႈ မၢၵ်ႇသၢႆးၼၼ်ႉသေ မၢၵ်ႇသၢႆး ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈ သႂ်ႇသီ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ လႆႈႁၼ်ၸွမ်း။ တွၼ်ႈတႃႇ ၶူဝ်းၶွင် AS ၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ တၢင်းၼမ် CaCO3 ဢၼ်ပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၼမ်မႃး ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေတႃႉ (ႁၢင်ႈ 6f) တၢင်းၼမ် လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈ မၢၵ်ႇသၢႆး ဢၼ်ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉ CaCO3 ၼၼ်ႉ ၼမ်မႃး ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ပေႃးမႃးၼိူင်းၵၼ်တင်း ၶူဝ်းၶွင် AA (ႁၢင်ႈ 14g-i) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လုၵ်ႉတီႈ ႁၢင်ႈ 14j-l လႄႈ 14m-o ၼၼ်ႉသေ လႆႈႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းဝႃႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၾူတ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ် ငဝ်ႈတိုၼ်း ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၾူၼ် CaCO3 ၼမ်မႃးထႅင်ႈ ပေႃးမႃးၼိူင်းၵၼ်တင်း AS compound ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵၼ်တင်း လွင်ႈတႅၵ်ႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇမီႇတႃႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းႁၢင်ႈ 6f ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ CaCO3 ဢၼ်ၽိူမ်ႉသႂ်ႇၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ပိူင်လူင်မၼ်း မၼ်းမႃးတၢင်ႇဝႆႉ ၼိူဝ် ၽွင်သၢႆးသေ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ လီမႃး။ လွင်ႈၼႆႉ မၼ်းမၵ်းမၼ်ႈပၼ် လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်လႆႈပႂ်ႉတူၺ်းမႃး မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉဝႃႈ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ တၢင်းၼမ် လွင်ႈၾူၼ်တူၵ်း CaCO3 ပိူင်ႈၵၼ်သေတႃႉ (ႁၢင်ႈ 6f) သေတႃႉ ပိူင်သၢမ်ပိူင် (AS, FA လႄႈ FS) ၼႆႉ ဢမ်ႇပိူင်ႈၵၼ် တင်း လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈ လူမ်းလႅင်ႉ (လူမ်း) (ႁၢင်ႈ 11) လႄႈ လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ ၽိဝ်ၼႃႈ (ႁၢင်ႈ 13a) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ် တေႁၼ်လႆႈလီလိူဝ် သႄးလ် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ CaCO3 လႄႈ ႁွႆးၸဵပ်း မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး ဢၼ်မီးၼိူဝ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဢၼ်ၸိုမ်းလူင်းမႃးၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈ SEM micrographs ဢၼ်မီး လွင်ႈၶႂၢၵ်ႈသုင်သေ ၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်း ၼႄဝႆႉ ၼႂ်းႁၢင်ႈ 15 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႊၼႆႉ မၼ်းၼေဝႆႉ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ ဢၼ်တူင်ႉၼိုင် လႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇတူင်ႉၼိုင် ဢၼ် CaCO3 ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းတေၸၢင်ႈလၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇဢၼ်ဢမ်ႇတူင်ႉၼိုင်ၼၼ်ႉ ၼမ်မႃးသေဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈပၢႆးၸၢၵ်ႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးထႅင်ႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် လွင်ႈၾူၼ်တူၵ်း CaCO3 ၼမ်မႃးၼႆႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁႅင်းပၢႆးၸၢၵ်ႈ သုင်မႃးလႄႈ ပိူင်ၾူၼ်တူၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈလမ်ႇလွင်ႈတေႉတေႉ။ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉ ၼႂ်းၵၢၼ် Terzis လႄႈ Laloui72 လႄႈ Soghi လႄႈ Al-Kabani45,73 ။ တႃႇတေၶူၼ်ႉၶႂႃႉထႅင်ႈ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ ၼႂ်းၵႄႈ ပိူင်ၾူၼ်တူၵ်း လႄႈ ႁႅင်းၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း MICP ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶႅပ်းႁၢင်ႈ μCT ဢၼ်ပူၼ်ႉလိူဝ် ၼႃႈၵၢၼ် ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ၼႆႉ (ပွင်ႇဝႃႈ လွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်း လွင်ႈႁူမ်ႈပွင်း ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ၶွင် ငဝ်ႈတိုၼ်း ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ လႄႈ မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး တႃႇ MICP ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး ဢႃႇမူဝ်းၼီးယႃး)။
CaCO3 ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ ဢၼ်တူင်ႉၼိုင် လႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းတူဝ်ယၢင်ႇ ဢၼ်လႆႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်း (a) လွင်ႈႁူမ်ႈပွင်း AS လႄႈ (b) လွင်ႈႁူမ်ႈပွင်း FS သေ ၵိုတ်းဝႆႉ ႁွႆးၸဵပ်း သႄးလ် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး တီႈၼိူဝ် ငၢႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူၼ်ၼင်ႇ ႁၢင်ႈ 14j-o လႄႈ 15b ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽိုၼ်လိၵ်ႈ CaCO (ၸွမ်းၼင်ႇ EDX ၶဝ် ထတ်းသၢင်ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်မီးၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉ မီးထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ 11%၊ ၸိူင်းဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ vaterite လႄႈ ၽွင်လိၼ်သေ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် တႃႇတေထိင်းသိမ်းလႆႈ လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း ၼႂ်းပိူင်လိၼ်-ၼမ်ႉၼၵ်းလိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ် ၸိူင်းဢၼ်ၼႆႉ မီးဝႆႉၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် တီႈတူဝ်ယၢင်ႇ ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လူၺ်ႈ ၽွၼ်းယွၼ်ႈ ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ် ၾူမ်းၼၼ်ႉၵွၺ်း။
လွၵ်းမၢႆ 2 ၼႆႉ ဢဝ်မႃးၼိူင်းၵၼ်တင်း ႁႅင်းၽိဝ်ၼႃႈ၊ တၢင်းဝႆး လွင်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ တီႈႁူးၽၵ်းတူ လႄႈ လွင်ႈပႃး CaCO3 ဢၼ်ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉ ပၢႆးၸႂ် ၼႂ်းလိၼ် ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လူၺ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်း MICP ဢၼ်ယႃႉပႅတ်ႈ ယူးရီးယႃး လႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇယႃႉယူးရီးယႃး ၼႂ်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းလႄႈ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ၼႆႉ။ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ ၶူပ်းၵိၼ် တူဝ်ယၢင်ႇ ၵုၼ်ႁိၼ် ဢၼ်လႆႈႁဵတ်း MICP ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပေႃးမီးၼမ်။ မေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လႆႈထတ်းသၢင်တူၺ်း လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ ဢၼ်ဢဝ် MICP ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူဝ်ယင်ႇ ၵုၼ်ႁိၼ် ဢၼ်ယႃႉပႅတ်ႈ ယူးရီးယႃး ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၽူင်ႉမႂ်မႆႉ၊
ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈႁၼ်ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းမိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ လႆႈဝူၼ်ႉဝႃႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်းသုင်လိူဝ် 4 L/m213,41,74 ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်လီမၢႆတွင်းတႄႉ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉ ဢၼ်သုင်ၼၼ်ႉ ပေႃးဢဝ် တၢင်းႁၼ်ထိုင် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဝႃႈၸိုင် တေဢမ်ႇၸၢင်ႊၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ငၢႆႈငၢႆႈ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈ ၼမ်ႉ၊ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်ဢေႇလိူဝ် မိူၼ်ၼင်ႇ 1.62-2 L/m2 ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁႅင်းၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ တေႃႇထိုင် 190 kPa လႄႈ TDV ဢၼ်ပူၼ်ႉလိူဝ် 25 m/s ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ၼႆႉ ၵုၼ်ႁိၼ်ဢၼ်ဢဝ် MICP ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ် formate သေ ဢမ်ႇပႃးလွင်ႈယႃႉၵဝ်း ယူးရီးယႃးၼၼ်ႉ လႆႈႁႅင်းၽိဝ်ၼႃႈသုင် ဢၼ်တႅၵ်ႈၼိူင်းလႆႈတင်း ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈမႃးၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်း လွင်ႈယႃႉၵဝ်း ယူးရီးယႃး ၼႂ်းၶွပ်ႇလႅၼ် ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ (ပွင်ႇဝႃႈ တူဝ်ယၢင်ႇဢၼ်ဢဝ် MICP ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ် formate သေ ဢမ်ႇပႃးလွင်ႈယႃႉယူးရီးယႃးၼၼ်ႉ လႆႈႁႅင်းၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ် တႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇ Meng et al. ၶဝ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ 13, ႁၢင်ႈၽၢင် 13a) တီႈ ၶၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်သုင်လိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ တီႈၶၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း 2 L/m2 ၼၼ်ႉ လွင်ႈဢွၵ်ႇ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ တႃႇလူတ်းယွမ်း လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ ၶူပ်းၵိၼ် တီႈတၢင်းဝႆးလူမ်း 25 m/s ၼၼ်ႉ ပဵၼ် 2.25% တႃႇ MICP ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ် ၾူတ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမီး လွင်ႈယႃႉၵဝ်း ယူးရီးယႃးၼၼ်ႉသေ ဢၼ်ၸမ်ၵၼ်တင်း တၢင်းၼမ် ဢၼ်လူဝ်ႇ CaCO3 ဢၼ်တႅၵ်ႈၵၼ်တင်း MI21 တင်း%) the MI2 treed ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈယွမ်းလူင်း ယူးရီးယႃး တီႈၶၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် လႄႈ တၢင်းဝႆးလူမ်း ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် (25 m/s) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ် လုၵ်ႉတီႈ လွၵ်းမၢႆၼႆႉသေ ၸၢင်ႊလၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ယူႊရီးယႃး ယႃႉလူႉ လႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး ယူးရီးယႃး တင်းသွင်ဢၼ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊပၼ်လႆႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ႁပ်ႉလႆႈ လီလီ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ ၽိဝ်ၼႃႈ လႄႈ TDV ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ဢၼ်ပိူင်ႈၵၼ်တႄႉ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး ယူးရီးယႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႃး ဢႃႇမွၼ်ႇၼီႇယႃႇလႄႈ လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢေႇလိူဝ်။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လွၵ်းလၢႆး MICP ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၾူဝ်ႇမႅတ်ႉသေ ဢမ်ႇပႃး လွင်ႈယႃႉၵဝ်း ယူးရီးယႃး ဢၼ်တၢင်ႇၼႄမႃး ၼႂ်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၼႆႉ မိူၼ်ႁၢင်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီလိူဝ် လွၵ်းလၢႆး MICP ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢႅတ်ႉသိတ်ႉသေ ဢမ်ႇယႃႉပႅတ်ႈ ယူးရီးယႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ မွၵ်ႇၵွၼ်၊ လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွၵ်းလၢႆး MICP ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး လွင်ႈယႃႉၵဝ်း ယူးရီးယႃးၼၼ်ႉသေ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ပႃးတူဝ်ယၢင်ႇ ၼိူဝ်ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ၽဵင်ႇၽဵင်ႇ9။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈၶူပ်းၵိၼ် ဢၼ်ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉ လွင်ႈပဵၼ်မႃး ႁွႆးၸဵပ်း ႁိမ်းႁွမ်း တူဝ်ယၢင်ႇ ၵုၼ်ႁိၼ်ၼၼ်ႉ ၼမ်လိူဝ်လႄႈ လွင်ႈၶူပ်းၵိၼ် ဢၼ်လႆႈမႃးၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ TDV ဢေႇမႃးလႄႈ လွင်ႈၶူပ်းၵိၼ် လူမ်း တီႈတူဝ်ယၢင်ႇ ၵုၼ်ႁိၼ်ၼၼ်ႉ တေႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းလိူဝ် ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ၽဵင်ႇပဵင်း ဢၼ်မီး တၢင်းဝႆးမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။