လိၵ်ႈဢၼ်ၼႆႉ လႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်း သုၼ်ၵၢင် လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်းၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇႁႃၼမ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လွင်ႈဢမ်ႇၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ၼၼ်ႉသေ ပိုၼ်ၽႄဢွၵ်ႇမႃး။
ဢၢပ်ႇၼမ်ႉ. ထၢပ်ႈ. လူတ်ႉထိပ်ႇ. ၶီႇဝီႇႁတ်ႉလီႇ လႄႈ ၻရူဝ်ႇဝီႇ ဢိၵ်ႇတင်း ၸူဝ်းသျႃး ဢႅတ်ႉၶိၼ်ႇ ၶဝ် ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 10 လိူၼ် မိူဝ်ႈၶဝ် လႆႈတၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉသေတႃႉ ၶဝ်တိုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇ။ ၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်သေတႃႉ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢသၢၵ်ႈၶဝ် ပွတ်းၼၼ်ႉတႄႉ မိူၼ်ၵၼ် ဢၼ်ပဵၼ် ထၢတ်ႈၶေးမီး ဢၼ်မီးၼႂ်း ၶိူင်ႈထွၼ်သီ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်တၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်ၶၢႆၼႂ်းလၢၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပတ်းပိုၼ်ႉမိူင်း။
ၼႂ်းၸႂ်မွင်ၸႂ်လႄႈ ၵူဝ်ႁႄၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁိူၼ်းၶဝ် ပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈဝႃႈ တေႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ထၢတ်ႈမီႇတီႇလီႇယမ်ႇ တေဢမ်ႇလႆႈၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇတႄႉ ယွၼ်ႉၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် လႄႈ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ ဢမ်ႇတႅတ်ႈၼႅတ်ႈလႄႈ ႁူင်းၵၢၼ် ၶေးမီး ဢၼ်လႆႈထူပ်းၽေးၸိူင်ႉၼႆ ဢမ်ႇပေႃးမီး။ ယွၼ်ႉၼၼ် မိူဝ်ႈပႆႇၵိူတ်ႇ ႁတ်ႉလီႇ၊ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီႊပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၸုမ်းလႂ် ၶဝ်ႈၵႄႈၵၢင်သေ လႆႈတၢႆၵႂႃႇ ၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းၵေႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် လိူဝ်ၼၼ်ႉ။
ဝၢႆးသေ သုၼ်ၵၢင် လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်းၵူၼ်းမိူင်း ၵူတ်ႇထတ်းယဝ်ႉ ၽူႈၵမ်ႉထႅမ် လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၶဝ် ႁွင်ႉမႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉ လိုၼ်းသုတ်းမႃး ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ် လႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈဢၼ်ၼႆႉ တီႈၼႂ်း ၶိူင်ႈထွၼ်သီ ႁႂ်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ပီႊ 2017 ဢၼ်ပဵၼ် ဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢူဝ်ႇပႃႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁတ်ႉလီႇ လႆႈတၢႆၵႂႃႇ မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႇပရႄႇ ပီႊၼၼ်ႉသေ ဝီႇၼီႇ လႆႈတၢႆၵႂႃႇ မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ ပီႊၼၼ်ႉသေ ဢႅတ်ႉၶိၼ်ႇ လႆႈတၢႆၵႂႃႇ မိူဝ်ႈလိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ ပီႊၼၼ်ႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ထရမ်ႉ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈယႃႉပႅတ်ႈ ပၵ်းပိူင် လႄႈ ၶႂ်ႈယႃႉပႅတ်ႈ လိူဝ်သေ ထႅမ်ပၵ်းပိူင် - ပိူင်လူင်မၼ်း သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ EPA ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶေႃႈတၢင်ႇၼႄ မီႇတီႇလီႇယမ်ႇ ၶလူဝ်ႇရၢႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵႂႃႇတီႈလႂ်။
ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးသေ ဢႅတ်ႉၵိၼ်း လႆႈတၢႆၵႂႃႇ 13 လိူၼ်ယဝ်ႉ ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၶွင်ထရမ်ႉ ယွၼ်ႉတဵၵ်းတဵင်လႄႈ တႅပ်းတတ်းဝႃႈ တေၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈၶၢႆ ၶိူင်ႈထွၼ်သီ ဢၼ်ပႃးထၢတ်ႈ မီႇတီႇလီႇၼိၼ်ႇ ၶလူဝ်ႇရၢႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႇပရႄႇၼၼ်ႉ ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၶွင် Biden ၶဝ် တၢင်ႇလၢတ်ႈ ပၵ်းပိူင် ဢၼ်တေႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ ထၢတ်ႈၶေးမီး ဢၼ်မီးၼႂ်း ၶူဝ်းၶွင် ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵူႊတီႈတီႈ လႄႈ တီႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၵမ်ႈၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မေႃယႃ ရူဝ်ႇပတ်ႉ ႁႄႇရီႇသၼ်ႇ ၶူးသွၼ် ၽၢႆႇပၢႆးယႃႈယႃ ၵၢၼ်ငၢၼ်း လႄႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ၶႄႇလီႇၾူဝ်းၼီးယႃး ဝဵင်းသႅၼ်ႇၾရႅၼ်ႉသီႇၵူဝ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ “တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇသူႈႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆ။ “ၵူၼ်းႁိူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၶႃႈ” ၼႆယဝ်ႉ။
တီႈၼႆႈ တေၼႄပၼ် လၢႆးၶဝ် ၶၢမ်ႈပူၼ်ႉ လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉ တႃႇတေလႆႈ ၶေႃႈတွပ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ လႄႈ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေၶိုၼ်ႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ မိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉၸိုင် ၶဝ်တေပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢမ်ႇဝႃႈ ငဝ်းလၢႆးၼၼ်ႉ တေၵဵဝ်ႇၵပ်း ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်မီးၽေးၶဵၼ်၊
ပီႈၸၢႆးမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် Drew ဢႃႇယု 31 ပီႊၼၼ်ႉ သိုဝ်ႉဢဝ် ထၢတ်ႈမီႇတီႇလီႇၼိၼ်ႇ ၶလူဝ်ႇရၢႆႉ တႃႇတေမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ႁၢၼ်ႉၵေႃႇၾီႇ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉမႆႈ တီႈၸေႊမိူင်း South Carolina လႄႈ ၶိူင်ႈၶူၼ်းၼမ်ႉ ဢၼ်ပႆလႆႈၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ “Google ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ။ “လႄႈ လွင်ႈယိုၼ်းထိုင်ၵူၼ်း” ၼႆယဝ်ႉ။
ၸိူင်ႉၼႆ မၼ်းလႆႈႁၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈ Public Integrity Inquiry ဢၼ်ပိုၼ်ၽႄဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပီႈၸၢႆးမၼ်း တၢႆၼၼ်ႉ သွင်ပီႊၼၼ်ႉသေ ၵပ်းသိုပ်ႇ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်သေ လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ တႄႇဢဝ် တီႈဢၼ်မၼ်း တေသိုဝ်ႉလႆႈ ၶူဝ်းၶွင်ၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင် ယွၼ်ႉသင် ၵူၼ်းၸိူဝ်းတၢႆၼၼ်ႉ ယၢပ်ႇတႃႇတေ ၸွမ်းႁႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (ဢၢႆႊထၢတ်ႈ Methylene chloride ၼႆႉ ပေႃးမၼ်း ၵွႆဝႆႉ ၼႂ်းဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ပိၵ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႊတၢႆလႆႈသေ ပေႃးဢမ်ႇမီးၽႂ် ႁဵတ်းလွင်ႈၵူတ်ႇထတ်း ပၢႆးၵွင်ႉၵၢႆႇ ၵွင်ႉၵၢႆႇ ၸၢင်ႊပဵၼ် တၢင်းပဵၼ် ႁူဝ်ၸႂ် ဢၼ်မိူၼ်ၼင်ႇ တၢႆၸွမ်းသၽႃႇဝၼၼ်ႉယဝ်ႉ။)
ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဝႅၼ်ႇတီႇႁတ်ႉလီႇ မႄႈၶီႇဝီႇ ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ “ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ” ၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်သွၵ်ႈႁႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈ တေၸၢင်ႊမီး ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ တင်းမူတ်း ပႂ်ႉႁပ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇ။ မၼ်းၼၢင်း တႅမ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းလိၵ်ႈဢီးမေးလ်ဝႃႈ “လွင်ႈၼႆႉ တေၸွႆႈထႅမ် ႁႂ်ႈၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင် လႄႈ လွင်ႈတႄႉ။
လႃးရႅၼ်ႇ ဢႅတ်ႉၵိၼ်ႇ မႄႈ ၸူဝ်းသျႃး ဢႃႇယု 31 ပီႊ ဢၼ်လႆႈတၢႆၵႂႃႇ ၽွင်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် ၽွၼ်ႉ လူတ်ႉ BMX ၼၼ်ႉ လႆႈဢုပ်ႇၵၼ်တင်း ႁႄႇရီႇသၼ်ႇ တီႈ UCSF လၢႆပွၵ်ႈလၢႆၽဝ်ႇ။ မိူဝ်ႈလိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2018 ၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းလႆႈႁၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း တၢႆဝႆႉၼိူဝ်လိၼ် ဢၼ်မီးၼမ်ႉယႃႈယႃ ၽဵဝ်ႈသီ ဢၼ်မီးၵွၵ်းၼိုင်ႈလီႇတႃႇၼၼ်ႉ ၼွၼ်းဝႆႉႁိမ်းႁွမ်းမၼ်း။
တၢင်းႁူႉ Harrison ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ထၢတ်ႈ methylene chloride ၼၼ်ႉ ၸွႆႈထႅမ်မၼ်းၼၢင်း ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ ပၢႆးၵွင်ႉၵၢႆႇ လႄႈ ၶေႃႈမုၼ်း လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းတူဝ်တၢႆ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ၸႅင်ႈလႅင်း လွင်ႈတၢႆမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးပိုၼ်ႉထၢၼ် တႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်း။
ၵႆႉၵႆႉ လွင်ႈဢၼ် လႆႈထုၵ်ႇ ထၢတ်ႈၶေးမီးၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းႁဝ်း မီးၽွၼ်းႁၢႆႉၸႃႉ ၶၢဝ်းယၢဝ်း ဢၼ်တေဢမ်ႇႁၼ်လႆႈ ပီႊယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဝူၺ်ႇႁင်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႊပဵၼ်ပိုၼ်းမိူၼ်ၵၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ႁဵတ်းသၢင်ႈ တႃႇတေၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၸိူင်ႉၼႆၸိုင် ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ် တီႈတႄႇဢၼ်လီယူႇ။
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈလွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်ၶဝ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၵူၼ်းႁိူၼ်းၶဝ် တင်းၸုမ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ် လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၶေးမီးဝႆႉယဝ်ႉလႄႈ တင်းၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူၼ်ၼင်ႇ လႃးရႅၼ်ႇ ဢႅတ်ႉၵိၼ်ႇ လႆႈႁၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈယွၼ်း တီႈ Change.org ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၶူဝ်းၶွင် မီႇတီႇလီႇယမ်ႇ ၶလူဝ်ႇရၢႆႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်းၵမ်ႉထႅမ် ၶေးမီး ဢၼ်လွတ်ႈၽေး တႃႇၼႃႈႁိူၼ်း ဢၼ်မီးပၢႆးယူႇလီ (မိူဝ်ႈလဵဝ် ပဵၼ် Toxic Free Future) ၼၼ်ႉသေ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈယွၼ်း တႃႇမၢႆတွင်း လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ဢၼ်လႆႈႁၢႆၵႂႃႇ ဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼႆႉ။ ပရၢႆႉဝႅၼ်ႇ ယိုတ်ႈမိုဝ်းမၼ်းဢွၵ်ႇမႃးဝႆးဝႆး။
ဢဵၼ်ႁႅင်းဢဵၼ်ႁႅင်း ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ႁူႉပွင်ႇ ၽွၼ်းလီၶဝ် တဵမ်ထူၼ်ႈ။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ တီႈ EPA ၼႆၸိုင် ၵူၼ်းႁိူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈတႄႇဢဝ် တီႈငဝ်ႈမၼ်းသေ တဵၵ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆ ၶူဝ်းၶွင် ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ တီႈၼႂ်းထူင်ၶူဝ်းၶွင်ၶဝ် - ၸုမ်း Safer Chemicals Healthier Families ၶဝ် လႆႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ၵၢၼ်ႁႃသဵင် “Mind the Stores” သေ တုမ်ႉတွပ်ႇ ၶေႃႈႁွင်ႉၸိူင်ႉၼႆ။
ၶဝ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇ ႁႃႁၼ် ပၵ်းပိူင် ဢေႇၵျိၼ်ႇၸီႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၽၢႆႇၼႂ်း ၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ် တီႈ Capitol Hill ၼၼ်ႉ ႁင်းၶဝ်။ ၸုမ်းၶေးမီးဢၼ်လွတ်ႈၽေးလီလိူဝ် ၸုမ်းၼႃႈႁိူၼ်းဢၼ်မီးပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ၸုမ်းၵွင်တိုၼ်းၵၢင် တႃႇၵႅတ်ႇၶႄသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးတၢင်းမေႃ ၼႂ်းၵၢၼ်ၼႆႉ။
ဢၢၼ်ႇထႅင်ႈ - 'ၼမ်ႉၼၵ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်' - ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းထဝ်ႈသီလမ်ၶဝ် တၢႆယွၼ်ႉလူမ်းဢမ်ႇမူတ်းသႂ် ၼမ်လိူဝ် ၵူၼ်းထဝ်ႈသီလမ်ၶဝ် သၢမ်ပုၼ်ႈ
ႁႃၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ လွင်ႈၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ ႁေႇတရႃႇမႅၵ်ႉတီး-တူဝ်ႇၼီႇ တိုၵ်းတေႃး တႃႇလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ တီႈပွတ်းၸၢၼ်း
ပရၢႆႉဝီႇၼီႇ ၸီႉၼႄ ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄ ၶူဝ်းၶွင်သၽႃႇဝ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ် တူင်ႉၼိုင် ၸွမ်းလင် လွင်ႈၼႆႉ ထႅင်ႈၸုမ်း႞သေ လၢတ်ႈဝႃႈ “မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႊဢဝ်ၸုမ်း ၸိူင်ႉၼႆ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ ... ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးႁႅင်းဢီး ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇတႄႉတႄႉ” ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၸိူဝ်းသူၼ်ၸႂ် ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ၵူႊၵေႃႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႊ လဵၼ်ႈပဵၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၼႆႉလႆႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင် ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈႁူပ်ႉထူပ်း ၽေးၶဵၼ် တီႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၼမ်လိူဝ်သေ ဢမ်ႇမီးၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶဝ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇၸၢင်ႊလၢတ်ႈဢွၵ်ႇလႆႈ။
သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်ၸႂ်သႂ်ႇၼိူဝ် EPA တင်းမူတ်းၼႆၸိုင် ၸုမ်းၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႊႁဵတ်းသင် ပိူင်လူင်မၼ်း ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ထရမ်ႉ တဵၵ်းတဵင် ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶဝ်တဵၵ်းတဵင် ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆ လူၺ်ႈ “ၸတ်းၵၢၼ် ႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းၶဝ်” ႁႂ်ႈဢမ်ႇၶၢႆ ၶိူင်ႈထွၼ်သီ ဢၼ်ပႃးထၢတ်ႈ မီႇတီႇလီႇၼိၼ်ႇ ၶလူဝ်ႇရၢႆႉ တႃႇၵႅတ်ႇၶႄ ဢသၢၵ်ႈၵူၼ်း။ ၵၢၼ်ယွၼ်းသူး လႄႈ ၵၢၼ်ၼႄၵၢင်ၸႂ် ႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၶွမ်ႇပၼီႇ ဢၼ်ပဵၼ် Home Depot လႄႈ Walmart ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႃႈ တေၵိုတ်းယိုတ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၶဝ်တုၵ်းယွၼ်း ၽူႈတႅၼ်းၽွင်း ၶွၼ်ႇၵရႅတ်ႉၶဝ် ႁႂ်ႈဢဝ် ငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် ၶေးမီး ဢၼ်လွတ်ႈၽေးလီလိူဝ်၊ ၶဝ်သွင်ၵေႃႉ ယိပ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈၼႃႈႁိူၼ်း ၼႂ်းမိုဝ်းသေ ဢွၼ်ၵၼ် ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇ ဝႃႇသျိၼ်ႇတၢၼ်ႇ။ လၢတ်ႈတေႃႇ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶဝ်သေ လႆႈႁပ်ႉၶၢဝ်ႇငၢဝ်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်ၵၼ် တိူဝ်းၼမ်မႃးထႅင်ႈ။
ၽူႈတႅၼ်းၽွင်း ၸေႊမိူင်း ၶႄႇရူဝ်ႇလီႇၼႃႇ ပွတ်းၸၢၼ်း လႄႈ ၽူႈတႅၼ်းၽွင်း ၶွၼ်ႇၵရႅတ်ႉ ၵေႃႉ႞ တႅမ်ႈလိၵ်ႈၸူး ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ် ၵႅတ်ႇၶႄ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် သၵွတ်ႉပရူတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽူႈတႅၼ်းၽွင်း ၶွၼ်ႇၵရႅတ်ႉ ထႅင်ႈၵေႃႉ႞ ယိုၼ်ႈယွၼ်း လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း ပရူဝ်ႇတႅတ်ႉ မိူဝ်ႈပၢင်ထွမ်ႇတြႃး မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 2018 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ Brian Wynn ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵူၼ်းႁိူၼ်းၶဝ် တႃႇတေၶပ်ႉၶိုင် တႃႇတေႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း Pruitt မိူဝ်ႈလိူၼ်မေႇ ပီႊ 2018 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပရၢႆႉဝႄႇၼီႇ လၢတ်ႈဝႃႈ “ၵူၼ်းပႂ်ႉႁူမ်ႇလူမ်ႈၼၼ်ႉ တူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁႄ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးၽႂ်မႃးၸူးမၼ်း။ “မိူၼ်ၼင်ႇ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်း မိူင်းဢူဝ်ႇၸီႇ ဢၼ်ယႂ်ႇ ဢၼ်မီးဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉ တင်းၼမ်” ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းတၢင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁိူၼ်းၶဝ် ဢဝ်လိူင်ႈ၊ ၸႂ်ႉသိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းသေ ပၼ်ၾၢင်ႉဝႃႈ ယႃႇပေဢဝ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သႂ်ႇၼႂ်းၽေး၊ Lauren Atkins ၵႂႃႇတီႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ တႃႇတေတူၺ်းႁင်းမၼ်းဝႃႈ ၸွင်ႇၶဝ် ဢဝ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ methylene chloride တီႈၼႂ်းထူင်ၶူဝ်းၶွင်ၶဝ် ၸွမ်းၼင်ႇၶဝ်လၢတ်ႈၼၼ်ႉတႄႉတႄႉႁိုဝ်။ (မၢင်ပွၵ်ႈ ၸႂ်ႈ မၢင်ပွၵ်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ)။
သင်ဝႃႈ လွင်ႈၼႆႉတင်းမူတ်း မိူၼ်ႁၢင်ႈ ၶီၸႂ်ၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇၽိတ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်းၶဝ်တႄႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၵႄႈၵၢင်ၼႆ တေပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ ၸႅင်ႈလႅင်းလီယူႇ။
လႃးရႅၼ်ႇ ဢႅတ်ႉၵိၼ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ “တေဢမ်ႇႁဵတ်းသင် မိူၼ်ၼင်ႇ ဢမ်ႇယၢမ်ႈႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ” ၼႆယဝ်ႉ။
ဢွင်ႇမၢၼ်ဢွၼ်ႇ ၼမ်မႃး။ လွင်ႈၼိုင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉၵူၼ်းႁိူၼ်းဢမ်ႇယွမ်းၵၢၼ်ႉ။ တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၶၢဝ်းယၢဝ်းၼႆႉ ၵႆႉလူဝ်ႇ - ၵၢၼ်တမ်းဝၢင်းပၵ်းပိူင် ၾႅတ်ႊၻရႄႊၼႆႉ မၼ်းထိူင်းၸဵမ်ပိုင်း။
တႃႇတေတၢင်ႇၼေ ပၵ်းပိူင်ၼၼ်ႉ တေလႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း လၢႆပီႊ ဢမ်ႇၼၼ် လိူဝ်ၼၼ်ႉ တႃႇၽူႈတၢင်တူဝ် တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ဢၼ်လူဝ်ႇၼၼ်ႉ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶေႃႈတၢင်ႇၼႄၼၼ်ႉ တေလႆႈၶၢမ်ႈပူၼ်ႉ လွင်ႈၶွင်ႈၶမ် ၵွၼ်ႇၸင်ႇတေယဝ်ႉတူဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈလူဝ်ႇမႂ်ႇ ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တေၸၢင်ႈဢဝ်မႃး ၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းယူႇ။
ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်းၶဝ် လႆႈၶေႃႈႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ တီႈ EPA ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဝႆးဝႆးၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ ၸုမ်းၶဝ် တၢင်ႇလၢတ်ႈ ၶေႃႈတၢင်ႇၼႄ ၵွၼ်ႇပႆႇၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈၼၼ်ႉ တေႉတေႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးသေ ၶီႇဝီႇႁတ်ႉလီႇ လႆႈတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ သွင်ပီႊၶိုင်ႈ ၸင်ႇလႆႈတႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶေႃႈႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ ဢၼ်ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၶဝ် ႁၢမ်ႈတၢပ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇႁူမ်ႇငမ်း လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း တီႈႁဵတ်းၵၢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်ယွမ်ႉသီ ဢၢင်ႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉ ဢၼ် ၶီႇဝိၼ်ႇ ဢႃႇယု 21 ပီႊ ႁဵတ်းတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႊ ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ် ဢၼ်ၼိူင်ႈၼႆႉ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႊမီး ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶေႃႈတၢင်ႇၼႄ ဢၼ် EPA တၢင်ႇလၢတ်ႈ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ဢၼ်တေႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ 2024 ၼၼ်ႉ တေႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈမီႇတီႇလီႇၼိၼ်ႇ ၶလူဝ်ႇရၢႆႉ တီႈၼႃႈၵၢၼ် တႃႇၵၢၼ်ၵမ်ႈၼမ် ပႃးၸဵမ် ၵၢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢၢင်ႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉ လႅင်းလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လႃးရႅၼ်ႇဢႅတ်ႉၵိၼ်း လၢတ်ႈဝႃႈ “လူဝ်ႇလႆႈမီးၸႂ်ယိူၼ်ႉၵၼ်ႈ လူဝ်ႇလႆႈၶတ်းၸႂ်၊ “ပေႃးမႃးထိုင်ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၽႂ်မၼ်း ပိူင်လူင်မၼ်း ပေႃးမႃးထိုင်လုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁႃႁၼ်ယူႇ သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ” ၼႆယဝ်ႉ။
တႃႇတေႁဵတ်းလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၼၼ်ႉ မၼ်းယၢပ်ႇ။ တႃႇတေဢဝ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈယၢပ်ႇလိူဝ်မႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁၵ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈတိူဝ်ႉၸႂ်ယူႇ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ မၼ်းၸၢင်ႈပၼ်လွင်ႈၼိမ်ၸႂ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသင် ႁဵတ်းပၼ်လႆႈၼၼ်ႉယူႇ။
လႃးရႅၼ်ႇဢႅတ်ႉၵိၼ်ႇ ပၼ်ၾၢင်ႉဝႃႈ “ႁႂ်ႈယိပ်းၵမ်ဝႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ လွင်ႈၼႆႉ တေပဵၼ်ၽေးၶဵၼ် ၽၢႆႇၸႂ်။ “ပိူၼ်ႈထၢမ်ၶႃႈၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း ၸႂ်လမ်လႄႈ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ၶႃႈႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆယူႇတိၵ်းတိၵ်း ၶေႃႈတွပ်ႇၶႃႈတႄႉ တိုၼ်းပဵၼ်လႄႈ တေပဵၼ်ယူႇတႃႇသေႇဝႃႈ “ၸင်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇၼင်ႈၶိုၼ်း” ၼႆယဝ်ႉ။ my place. ယွၼ်ႉၼၼ် မႂ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇယူႇႁိမ်းႁွမ်းၵဝ်ထႅင်ႈ။
မၼ်းၼၢင်းလၢတ်ႈဝႃႈ “ ပေႃးဝႃႈ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈသုမ်းၵႂႃႇ ၶိုင်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉၼႆ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ် မၢင်ပွၵ်ႈ ၶႃႈဝူၼ်ႉဝႃႈ ႁူဝ်ၸႂ်မၼ်းၸၢႆး ၵိုတ်းယင်ႉ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် လႄႈ ႁူဝ်ၸႂ်ၶႃႈၵေႃႈ ၵိုတ်းယင်ႉ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉယူႇ” ၼႆယဝ်ႉ။ “ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ လႆႈၶၢမ်ႈပူၼ်ႉ လွင်ႈၼႆႉလႄႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ လႆႈသုမ်း ဢၼ်ၸူဝ်းသျႃး လႆႈသုမ်းၼၼ်ႉလႄႈ ယိူင်းဢၢၼ်းၵဝ်ၶႃႈ ပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ် ၵဝ်ၶႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တႃႇတေႁဵတ်းသင်ၵေႃႈယဝ်ႉ” ၼႆယဝ်ႉ။
Brian Wynne ၵေႃႈ မီးတၢင်းဝူၼ်ႉမိူၼ်ၵၼ်သေ ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ဢၼ်လူတ်းယွမ်းပၼ် လွင်ႈၶီၸႂ် ၵမ်ႈၽွင်ႈ တႃႇၸွႆႈထႅမ် ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ လွင်ႈၶႄႉၶဵင်ႇ မႃႇရႃႇထွၼ်း ႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈလဵၼ်ႈႁႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်မၼ်း။ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ “တေလႆႈႁႃတၢင်းဢွၵ်ႇ တႃႇၸႂ်လမ်၊
Wendy Hartley လႆႈႁၼ်ဝႃႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈယူတ်းယႃ ၼႂ်းတူဝ်မၼ်း – လူၺ်ႈလွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် ၵူၼ်းႁိူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းလႄႈ ၽွၼ်းလီဢၼ်ၶဝ် လႆႈမႃးၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ၽူႈလူႇတၢၼ်း ဢင်ႇၵႃႇ လႄႈ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၼၢင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈ မီးလွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈ ၵမ်းသိုဝ်ႈ တႃႇၸၢတ်ႈပၢၼ် ပိူၼ်ႈ။ ပေႃးလႆႈႁၼ် ၶူဝ်းပူၺ်ႈမၼ်း ၶႂၢၵ်ႈၵႂႃႇထႅင်ႈ တီႈၼိူဝ် ၶူင်ႇလၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်း လႄႈ ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လီမူၼ်ႈသိူဝ်းတႄႉတႄႉ။
မၼ်းၼၢင်းတႅမ်ႈဝႃႈ “ၶီႇဝိၼ်ႇ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵူၼ်းတင်းၼမ်ထႅင်ႈသေ တေသိုပ်ႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵူၼ်းတင်းၼမ် ပီႊယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ယူႇ” ၼႆယဝ်ႉ။
သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တဵၵ်းတဵင် တႃႇတေလႅၵ်ႈလၢႆႈၼႆၸိုင် ၽူႈလပ်ႉလွင်း ၸိူဝ်းၸႂ်ႉငိုၼ်း တႃႇတေထိင်းသိမ်း ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉၼၼ်ႉ တေဢွင်ႇပေႉတႃႇသေႇၼႆ ဝူၼ်ႉငၢႆႈငၢႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈတူဝ်ထူပ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းႁၢပ်ႇဝႆႉ ၼမ်ႉၼၵ်းဢၼ်ဢမ်ႇသိုဝ်ႉလႆႈ။
“သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမေႃလၢတ်ႈၼႄ ပိုၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ မၼ်းပဵၼ် တွၼ်ႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေႁဵတ်းလႆႈယူႇ — လႄႈ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လၢတ်ႈၼႄလႆႈ ပိုၼ်းၼၼ်ႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈလီ ၽူႈလပ်ႉလွင်းၶဝ်” ၼႆ ပရၢႆႉဝႄႇၼီႇ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။ “ႁဝ်းၶႃႈ မႃးၸွမ်း တၢင်းႁၵ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတီႈတႅၵ်ႈ” ၼႆယဝ်ႉ။
ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဝႅၼ်ႇတီႇႁတ်ႉလီႇ ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ “ယႃႇပေၵူဝ် လၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈၸႂ်လမ်” ၼႆယဝ်ႉ။ လၢတ်ႈၼႄလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ဢၼ်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ “ၼႄၶဝ် လွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ် လူၺ်ႈၶႅပ်းႁၢင်ႈ” ၼႆယဝ်ႉ။
လႃးရႅၼ်ႇ ဢႅတ်ႉၵိၼ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ “မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 6 ပီၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ မီးၵူၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးႁွင်ႉသႅၼ်ႇ ႁႅင်းၼႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တေလႆႈငိၼ်းၼႆၸိုင် ၵဝ်ၶႃႈ တေလႆႈႁွင်ႉသႅၼ်ႇယူႇ။ “ထၢင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်သင်လႃႇ။ သဵင်လဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ မီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈ။ ၶႃႈထၢင်ႇတႄႉ ဢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းၶူဝ်းပူၺ်ႈလုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈ” ၼႆယဝ်ႉ။
Jamie Smith Hopkins ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ တီႈ သုၼ်ၵၢင် လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ပဵၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ် သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇႁဵတ်း တႃႇၼမ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ထတ်းသၢင် လွင်ႈဢမ်ႇၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။