တၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇၼႆႉ ပႆႇမီးယႃႈယႃ တႃႇယူတ်းယႃလႆႈသေတႃႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးသၢႆႊၶဝ် တိုၵ်ႉၶူၼ်ႉႁႃ လွၵ်းလၢႆး တႃႇတေယူတ်းယႃ ၾၢင်ႁၢင်ႊတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉယူႇတႃႇသေႇ။
ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်ၵေႃႈ တိုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် တႃႇတေႁႃႁၼ် တၢင်းပဵၼ် ဢွၵ်းဢေႃဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း တၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႉၸဝ်ႉယူႇ ယွၼ်ႉဝႃႈ ပေႃးႁႃႁၼ် ၸဝ်ႉၸဝ်ႉၸိုင် ၸၢင်ႊၸွႆႈထႅမ် တႃႇယူတ်းယႃလႆႈယူႇ။
ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ ဢၼ်ပိုၼ်ၽႄဢွၵ်ႇ ၼႂ်းၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ Frontiers ၼႂ်းပၢႆးသၢႆႊ ဢဵၼ်ႁႅင်းထဝ်ႈၼၼ်ႉ ပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႃႈ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ uroformic ၼႆႉ ၸၢင်ႊပဵၼ်လႆႈ ၶိူင်ႈမၢႆတူဝ်ၸႂ် ဢၼ်ၸၢင်ႊပဵၼ်လႆႈ တႃႇၵူတ်ႇထတ်း တၢင်းပဵၼ် ဢႅဝ်ႇသႆးမႃႇ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၸဝ်ႉၼၼ်ႉယူႇ။
သုၼ်ၵၢင် ၵုမ်းထိင်းလႄႈ ႁႄႉၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ် မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ် လၢတ်ႈဝႃႈ တၢင်းပဵၼ် ဢွၵ်းဢေႃဢူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် “လွင်ႈမၢႆတွင်း လွင်ႈဝူၼ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈတႅပ်းတတ်း ဢၼ်ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵူႊဝၼ်းဝၼ်း ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ” ၼႆယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေ တၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇယဝ်ႉ မီးထႅင်ႈ တၢင်းပဵၼ် ဢွၵ်းဢေႃဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းပဵၼ် ဢွၵ်းဢေႃဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးတူဝ်ၶိင်း လီႊဝီႊ လႄႈ တၢင်းပဵၼ် ဢွၵ်းဢေႃဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးသဵၼ်ႈလိူတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ၵႆႉပဵၼ် တီႈ ဢွၵ်းဢေႃဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်းတၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈပီႊ 2022 ၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မွၵ်ႈ 6.5 လၢၼ်ႉၵေႃႉ လႆႈယူႇၸွမ်း တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် မုင်ႈမွင်းဝႃႈ ပေႃးထိုင်မႃး ပီႊ 2050 ၼႆႉ တေတိူဝ်းမႃး သွင်ပုၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဢႅဝ်ႇသႆးမႃႇ ၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉ တေယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႃႇတေ ၵိၼ်ယၢပ်ႇ လၢတ်ႈၵႂၢမ်း လႄႈ ပႆယၢပ်ႇ။
တေႃႇထိုင် မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ ပီႊ 2000 ၼၼ်ႉ တႃႇတေႁူႉလႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ မီးတၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် တၢင်းပဵၼ် ဢွၵ်းဢေႃ တၢင်ႇဢၼ်ၼႆၼၼ်ႉ တေလႆႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း တူဝ်တၢႆမၼ်းၵွႆး။
ၸွမ်းၼင်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇထဝ်ႈ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် မေႃယႃၶဝ် ၸၢင်ႊႁဵတ်းၵၢၼ် ၶူၼ်းၶဝ်း တီႈၶေႃး ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶူၼ်းၶဝ်း တီႈၶေႃးၼၼ်ႉသေ ၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း လွင်ႈဢၼ် ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း တၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇၼၼ်ႉယူႇ။
မေႃယႃၶဝ် တေႁႃတူၺ်း ၶေႃႈမၢႆတွင်း တူဝ်မီးၸႂ် မိူၼ်ၼင်ႇ beta-amyloid 42 (ဢၼ်ပဵၼ် တွၼ်ႈလမ်ႇလွင်ႈ ၶွင် amyloid plaques ၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃ) သေ တေၸၢင်ႊႁႃတူၺ်း လွင်ႈဢမ်ႇၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ တီႈၼႂ်း PET scan ၼၼ်ႉယူႇ။
ၶူးမေႃလူင် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ မေႃယႃ ၸေႊမိူင်းမိတ်ႉၸတိူဝ်ႇ ၶႅၼ်ႇၼႅတ်ႉ ဢႅမ်ႇ ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊ လႃႇၵႃႇ လၢတ်ႈဝႃႈ “လွၵ်းလၢႆးထႆႇႁၢင်ႈ ဢၼ်မႂ်ႇမႂ်ႇ ပိူင်လူင်မၼ်း ထႆႇႁၢင်ႈ ဢႄႇမီႇလူဝ်ႇဢိတ်ႉ ၊ တီႈဝဵင်းဢႅၼ်ႇဢႃႇပႃႇ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် တီႈၼိူဝ် ၽွတ်ႉၶႅတ်ႉ ယႃႈယႃ မိတ်ႉၸတိူဝ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼႆႉ။
လၢႆးယူတ်းယႃ ဢၼ်ၸွႆႈလူတ်းယွမ်းပၼ် လွင်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း တၢင်းပဵၼ် ဢႆႁွၼ်ႉ လႄႈ ႁႂ်ႈတၢင်းပဵၼ် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇထိူင်းၼၼ်ႉ မီးလၢႆလၢႆလၢႆးယူႇ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊယူတ်းယႃလႆႈသေတႃႉ။
မိူၼ်ၼင်ႇ မေႃယႃ တေပၼ်ယႃႈယႃ မိူၼ်ၼင်ႇ ယႃႈယႃ တူဝ်ႇၼီႇပႄႇၸိၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ယႃႈယႃ ၵႃႇလႅၼ်ႇတႃႇမိၼ်ႇ တႃႇလူတ်းယွမ်းပၼ် တၢင်းပဵၼ် ဢႆႁွၼ်ႉ။ ယႃႈယႃဢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ lecanemab ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ တၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇထိူင်းၵႂႃႇယူႇ။
ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း တၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇၼႆႉ မၼ်းၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊႁဵတ်းလႆႈ တႃႇၵူႊၵေႃႉလႄႈ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈ ၸင်ႇဝႆႉ လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်း ၸဝ်ႉၸဝ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇ။
ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၸၼ်ႉၸွမ် သျၢၼ်းႁၢႆး ၵျိဝ်းတူင်း လႄႈ ႁူင်းၵၢၼ် ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ တၢင်းပဵၼ် ဝူႇသီႇ မိူင်းၶႄႇ ႁူမ်ႈၵၼ် ထတ်းသၢင်တူၺ်း ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၾူမ်းဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၶိူင်ႈမၢႆ တူဝ်ၸႂ် တႃႇတၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇ ၼႂ်းယဵဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးသၢႆႊၶဝ် လိူၵ်ႈဢဝ် ထၢတ်ႈလေႃးဢၼ်ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ တၢင်းပဵၼ် Alzheimer ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸီႉၼေဝႃႈ လွင်ႈထၢတ်ႈ formaldehyde ဢၼ်ဢမ်ႇၽဵၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽၢင်ႁၢင်ႈပိူင်လူင် လွင်ႈႁူႉႁၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း ဢသၢၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ၼႆႉ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶဝ် လႆႈၵဵပ်းႁွမ် ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 574 ၵေႃႉ တီႈႁူင်းယႃ ၵူၼ်းမိူင်း မၢႆႁူၵ်း ဝဵင်းသျၢၼ်းႁၢႆး မိူင်းၶႄႇ။
ၶဝ်ၸႅၵ်ႇၽႄ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပဵၼ် 5 ၸုမ်း ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ထတ်းသၢင် လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ တၢင်းႁူႉ၊ ၸုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တႄႇဢဝ် လွင်ႈႁူႉႁၼ် ဢၼ်မီးပၢႆးယူႇလီ တေႃႇထိုင် တၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇ -
ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် ၵဵပ်းဢဝ် တူဝ်ယၢင်ႇ ယဵဝ်ႈ တီႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ တႃႇထတ်းတူၺ်း ထၢတ်ႈၾူမ်းဢႅတ်ႉသိတ်ႉ လႄႈ တူဝ်ယၢင်ႇလိူတ်ႈ တႃႇထတ်းတူၺ်း DNA ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးမႃးၼိူင်းတူၺ်း ထၢတ်ႈၾူမ်းဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ၼႂ်းၸုမ်းလႂ်ၸုမ်းၼၼ်ႉၼႆ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် လႆႈႁူႉဝႃႈ ၼႂ်းၵႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီး ပၢႆးဝူၼ်ႉလီ လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ တီႈဢေႇသုတ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ယူႇ။
ၸုမ်းဢၼ် တၢင်းႁူႉ ယွမ်းလူင်း ၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းယဵဝ်ႈၶဝ် မီးထၢတ်ႈ ၾူမ်းဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ၼမ်လိူဝ် ၸုမ်းဢၼ် တၢင်းႁူႉ မီးပၢႆးယူႇလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ဢၼ်မီးတၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းယဵဝ်ႈၶဝ် မီးထၢတ်ႈၾူမ်းဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ၼမ်လိူဝ် ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ဢၼ်မီးပၢႆးဝူၼ်ႉလီၼၼ်ႉ တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။
ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ထၢတ်ႈၾူမ်းဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ၼႂ်းယဵဝ်ႈၼႆႉ မၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် ပိၼ်ႈၽူၼ်ၵၼ်တင်း လွင်ႈထတ်းသၢင် တၢင်းႁူႉ ၼႂ်းလွင်ႈတွင်းမၢႆ လႄႈ လွင်ႈသႂ်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉယူႇ။
”ၼႂ်းၸုမ်းဢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း တၢင်းပဵၼ် [လွင်ႈႁူႉႁၼ် ယွမ်းလူင်း] ၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈၾူမ်းဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ၼႂ်းယဵဝ်ႈ သုင်မႃး ႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ပွင်ႇဝႃႈ ထၢတ်ႈၾူမ်းဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ၼႂ်းယဵဝ်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႊၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ တႃႇၵူတ်ႇထတ်း [တၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇ] ၸဝ်ႉၸဝ်ႉ” ၼႆ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶဝ် တႅမ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၼႆႉ မၼ်းလမ်ႇလွင်ႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈတၢင်းလၢႆလွင်ႈသေ ဢမ်ႇဢေႇလိူဝ် လွင်ႈဢၼ် လႆႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ ငိုၼ်းၼမ် တႃႇတေ ၵူတ်ႇထတ်း တၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သင်ဝႃႈ ၶူၼ်ႉၶႂႃႉထႅင်ႈဝႃႈ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ယူးရူၵ်ႉၼႆႉ ၸၢင်ႊႁူႉလႆႈ လွင်ႈႁူႉႁၼ် ယွမ်းလူင်းၼႆၸိုင် လွင်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႊၼႄလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လၢႆးၵူတ်ႇထတ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းငၢႆႈ လႄႈ ၵႃႈၶၼ်ထုၵ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းၸိူင်ႉၼႆ ၸၢင်ႊႁၼ်လႆႈ လွင်ႈႁူႉႁၼ် ယွမ်းလူင်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း တၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇၼႆၸိုင် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၸၢင်ႊၶဝ်ႈၵႄႈၵၢင် ဝႆးဝႆးယူႇ။
ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊ သႅၼ်ႇတရႃႇ ပီႇတႃႇသႅၼ်ႇ DNP ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လႄႈ လွင်ႈယူႇလီ တီႈ Pegasus Senior Living လၢတ်ႈၼႄလွင်ႈ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈတွင်ႈထၢမ် ၸုမ်းၶၢဝ်ႇ Medical News Today ဝႃႈ-
“လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ တၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇၼႆႉ တႄႇပဵၼ်မႃး မိူဝ်ႈပႆႇႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် မွၵ်ႈ 20 တေႃႇ 30 ပီႊသေ ၵႆႉဢမ်ႇၾၢင်ႉမႅၼ်ႈ တေႃႇထိုင် လွင်ႈလူႉသုမ်း ဢၼ်ယႂ်ႇလူင် ပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
”လွင်ႈဢၼ် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၼႂ်းၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ဢၼ်ၼႆႉ (ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ႉငိုၼ်းၼမ်) ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉ တေပဵၼ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၵဵမ်း ၼႂ်းၵၢၼ်တိုၵ်းတေႃး တၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇ” ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဢမ်ႇႁိုင်ၼႆႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးသၢႆႊၶဝ် လႆႈႁၼ် ၶိူင်ႈမၢႆ ဢၼ်ၸၢင်ႊၸွႆႈထႅမ် မေႃယႃၶဝ် တႃႇတေႁူႉလႆႈ တၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၸဝ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈမေႃယႃၶဝ်...
ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၼူ ဢၼ်မႂ်ႇၼႆႉ ဝၼ်းၼိုင်ႈမႃး ၸၢင်ႊၸွႆႈထႅမ် တႃႇတေႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း လိူတ်ႈ ဢၼ်တေပဵၼ်မႃး တွၼ်ႈၵၢၼ် ၵူတ်ႇထတ်း တၢင်းပဵၼ် ဢႅဝ်ႇသႆးမႃႇ လႄႈ တၢင်းပဵၼ် တၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်ၵႆႉႁဵတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်း PET brain scans သေ လၢမ်းၶၢတ်ႈ လွင်ႈႁူႉႁၼ် ယွမ်းလူင်း ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈမီး ထၢတ်ႈပရူဝ်ႇတိၼ်း amyloid လႄႈ tau ၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃၼၼ်ႉသေ ပေႃးဢမ်ႇၼၼ် တၢင်းႁူႉ...
ယၢမ်းလဵဝ် မေႃယႃၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း လၢႆးထတ်းသၢင် တၢင်းႁူႉ လႄႈ လၢႆးထတ်းသၢင် လၢႆလၢႆဢၼ်သေ ၸႅတ်ႈတူၺ်း တၢင်းပဵၼ် ဢႄးလ်ၸႆးမႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် လႆႈၶူင်ႊႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈ တီႈၼိူဝ်...
လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းတႃဝႆးဝႆးၼႆႉ ဝၼ်းၼိုင်ႈမႃး ၸၢင်ႈပၼ်ၶေႃႈမုၼ်းလမ်ႇလွင်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးယူႇလီဢွၵ်းဢေႃ။ ပိူင်လူင်မၼ်း မၼ်းၸၢင်ႈႁၼ်လႆႈ ၾၢင်ႁၢင်ႈ တၢင်းပဵၼ် ဢွၵ်းဢေႃဢူၼ်ႈ၊