ၸွမ်းၼင်ႇ လၵ်းၵၢၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈ “ၼမ်ႉၵတ်ႉ၊ လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်၊ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လႄႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ” ၼၼ်ႉသေ ယၢမ်းလဵဝ် ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ် လႄႈ လွင်ႈယွင်ႈယေႃး တီႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶၢႆ ၼႂ်းမိူင်း လႄႈ ၼွၵ်ႈမိူင်း တွၼ်ႈတႃႇ ႁူင်းၵၢၼ် ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပၼ် ၸၼ်ႉၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵလႅတ်ႉသျိၼ်း ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ၊
ၸွမ်းၼင်ႇ လၵ်းၵၢၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈ “ၼမ်ႉၵတ်ႉ၊ လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်၊ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လႄႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ” ၼၼ်ႉသေ ယၢမ်းလဵဝ် ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ် လႄႈ လွင်ႈယွင်ႈယေႃး တီႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းမိူင်း လႄႈ ၼွၵ်ႈမိူင်း တွၼ်ႈတႃႇ , ယွၼ်ႉပဵၼ် ၶိူင်ႈၵႄႈလိတ်ႈ ဢၼ်သုင်သုတ်း ၶွင်ႁူင်းၵၢၼ်ႁဝ်းၶႃႈလႄႈ ၶိူင်ႈၵႄႈလိတ်ႈ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈထုၵ်ႇ ၸၢမ်းတူၺ်းသေ လႆႈသူး ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ်မီး တူဝ်ထူပ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ပရႃႇမီႇတႃႇ ဢၼ်ၽိူမ်ႉထႅမ် လႄႈ ၶေႃႈမုၼ်း သဵၼ်ႈမၢႆ ၶူဝ်းၶွင် ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမၼ်ႈၸႂ် ၼဵၵ်းတီႈ ၼဵၼ် တႃႇလႆႈ ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ၽိူမ်ႉထႅမ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။














5. လွင်ႈထတ်းသၢင်၊
1. ၾူမ်းဢႅတ်ႉသိတ်ႉ၊
ၼိူင်ႈဢၼ်. လၢႆးႁဵတ်း - ဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇ မွၵ်ႈ 5 ၵရမ်ႇ (ၸႂ်ႉၶိူင်ႈတႅၵ်ႈပၢႆးၸၢင်ႊ) သႂ်ႇၼႂ်းၵွၵ်းၼမ်ႉ 100 ml ။ ဢဝ်ၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်ၼႄပၼ် ၽိၼ်ႇၼူဝ်ႇၾႃႇထႄႇလိၼ်ႇ 2 ၵွၵ်း သႂ်ႇသေ ဢဝ်ၼမ်ႉယႃႈယႃ NaOH 2 N ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် သီလႅင် တေႃႇထိုင် သီလႅင် ဢွၵ်ႇမႃး။ ဢဝ်ဢၢႆၼမ်ႉ ဢွၵ်ႇၼိူဝ် ဢၢင်ႇၼမ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ် ၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၼမ်ႉၼၵ်း ဢၼ်ပဵၼ် ငဝ်ႈငႃႇမၼ်း။ ဢဝ် HCl ဢၼ်ၶူၼ်းၶဝ်းဝႆႉ 5 ml ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵတ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ဢႅတ်ႉသိတ်ႉသေ ဢဝ်ၼမ်ႉၼၵ်းမၼ်း သူင်ႇသႂ်ႇၼႂ်း ၵွၵ်းဢၢႆႇဢူဝ်ႇတီႇၼိၼ်ႇ 250 ml ဢၼ်ပႃးၼမ်ႉ 50 ml လႄႈ ၼမ်ႉယၢင် NaBrO 0.1 N 50 ml ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်ႁူးမၼ်း ႁူမ်ႇဝႆႉ တႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃးတေႃးသေ ၶူၼ်းလေႃးၵၼ်လီလီသေ ႁႂ်ႈမၼ်း ၸုၵ်းဝႆႉ 30 မိၼိတ်ႉ။ ဢဝ်ၼမ်ႉယႃႈယႃ KI 16.5% 15 မီႇလီႇလီႇတႃႇ 6 N HCl 20 မီႇလီႇလီႇတႃႇ လႄႈ ၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်ၼႄပၼ် ထၢတ်ႈယၢင် 2 မီႇလီႇလီႇတႃႇ သႂ်ႇၼႂ်းမၼ်း။ ဢဝ်ၼမ်ႉယႃႈယႃ Na2S2O3 0.1 N သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသီၶဵဝ် ႁၢႆၵႂႃႇ (တီႈသုတ်း)။ ႁဵတ်းလွင်ႈထတ်းသၢင် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသင် ၶၢဝ်းလဵဝ်ၵၼ်။
ၶ. လွင်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇ - (ml ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသင် – တူဝ်ယၢင်ႇ ml) × 0.1 (လွင်ႈၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ) × 0.02301 = ၵရမ်ႇ HCOOH
ၵ. ၸၼ်ႉ Glacial Acetic မၢႆတွင်း - လွင်ႈမႆႈၼိူဝ် ဢၢင်ႇၼမ်ႉ ဝၢႆးသေ သႂ်ႇ NaOH ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇတေ ဢၢႆႊ လႄႈ ဢဝ်ဢွၵ်ႇ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽွၼ်းလီမၼ်း သုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၸၼ်ႉ Glacial Acetic ။
2. ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ၊
ၼိူင်ႈဢၼ်. လၢႆးႁဵတ်း - ဢဝ်ဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼမ်ႉၶႅင် မွၵ်ႈ 10 ၵရမ်ႇ (ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈတႅၵ်ႈပၢႆးၸၢင်ႊ) သႂ်ႇၼႂ်း ၵွၵ်းဢၢႆႇဢူဝ်ႇတီႇၼိၼ်ႇ 250 မီႇလီႇလီႇတႃႇ။ ဢဝ်ၼမ်ႉ 50 မီႇလီႇလီႇတႃႇ သႂ်ႇၼႂ်းၽွင်သေ ဢဝ်ၼမ်ႉယႃႈယႃ NaHSO3 4% 10 မီႇလီႇလီႇတႃႇ တႅတ်ႈတေႃး သႂ်ႇၼႂ်းၽွင်ၼၼ်ႉ။ ႁူမ်ႇဝႆႉ တႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃးတေႃးသေ ၶူၼ်းၶဝ်း ႁႂ်ႈမၼ်း ၸုၵ်းဝႆႉ 30 မိၼိတ်ႉ။ ဢဝ်ၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်ၼႄပၼ် ထၢတ်ႈယၢင် 2 ml သေ ဢဝ်ၼမ်ႉယႃႈယႃ 0.1 N Iodine သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သီၶဵဝ် ဢွၵ်ႇမႃး (တီႈသုတ်း)။ ႁဵတ်းလွင်ႈထတ်းသၢင် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသင် ၶၢဝ်းလဵဝ်ၵၼ်။
ၶ. လွင်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇ - (ml ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသင် – တူဝ်ယၢင်ႇ ml) × 0.1 (လွင်ႈၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ) × 0.02203 = ၵရမ်ႇ CH3CHO
6. လွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၶိူင်ႈထတ်းသၢင် -
0.1 N ၼမ်ႉယႃႈယႃ သွတ်ႉတီႇယမ်ႇ ႁၢႆႇပရူဝ်ႇမၢႆႉ (NaBrO) - ဢဝ်ၼမ်ႉယႃႈယႃ ပရူဝ်ႇမၢႆႉ 2.8 မီႇလီႇလီႇတႃႇ သႂ်ႇၼႂ်းၼမ်ႉ 500 မီႇလီႇလီႇတႃႇ။ ဢဝ် NaOH 2 N 100 ml သႂ်ႇသေ ၶူၼ်းႁႂ်ႈမၼ်းယွမ်ႉသီ။ ဢဝ်ၼမ်ႉ 1000 ml သေ ႁႂ်ႈလႆႈ ၼမ်ႉယၢင် NaBrO 0.1 N ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
6. လွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၶိူင်ႈထၢတ်ႈၼမ်ႉၶႅင် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ၸၼ်ႉ :
0.1 N ၼမ်ႉယႃႈယႃ သွတ်ႉတီႇယမ်ႇ ႁၢႆႇပရူဝ်ႇမၢႆႉ (NaBrO) - ဢဝ်ၼမ်ႉယႃႈယႃ ပရူဝ်ႇမၢႆႉ 2.8 မီႇလီႇလီႇတႃႇ သႂ်ႇၼႂ်းၼမ်ႉ 500 မီႇလီႇလီႇတႃႇ။ ဢဝ် NaOH 2 N 100 ml သႂ်ႇသေ ၶူၼ်းႁႂ်ႈမၼ်းယွမ်ႉသီ။ ဢဝ်ၼမ်ႉ 1000 ml သေ ႁႂ်ႈလႆႈ ၼမ်ႉယၢင် NaBrO 0.1 N ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။